Versnellen procedures volkshuisvesting voor watervoorziening

Om het drinkwatertekort dat het RIVM eerder signaleerde aan te pakken, stuurde minister Barry Madlener (Infrastructuur en Waterstaat) gisteren het Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen 2023 – 2030 naar de Tweede Kamer. Het ministerie werkte bij het opstellen van de plannen samen met het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Madlener: “Ik vind het niet uit te leggen dat het RIVM heeft moeten concluderen dat er in 2030 een drinkwatertekort ontstaat, als we niets doen. Dus gaan we er juist wél iets aan doen. Dit zijn geen makkelijke keuzes: als een provincie een gebied aanwijst voor drinkwaterwinning, levert dat beperkingen op voor andere gebruikers. Ondanks het grote belang van drinkwater is dit elke keer weer een moeilijke afweging.”

Regionale actieplannen

Het actieprogramma bestaat uit actieplannen voor veertien regio’s en uit verschillende regio-overstijgende acties. In de regionale plannen gaat het bijvoorbeeld over het aanwijzen van nieuwe waterwingebieden. Om die regionale plannen te kunnen uitvoeren, moeten op landelijk niveau procedures worden vereenvoudigd. Daarvoor kijkt het Rijk naar versnellingsmogelijkheden in de verplichte procedures voor drinkwaterprojecten, die zijn vastgelegd in de Wet Regie Volkshuisvesting en in de Omgevingswet.

Ook kijken meerdere partijen naar een concretere invulling van de weging van het waterbelang in de ruimtelijke ordening en toepassing in de Omgevingswet (voorheen: de watertoets). Voor deze weging wordt een handreiking opgesteld, die aangeeft hoe de Omgevingswet kan worden benut om beter rekening te houden met het water- en bodemsysteem en de beschikbaarheid van drinkwater.

Het drinkwatersysteem wordt gevoed vanuit het watersysteem en dus is er voor de beschikbaarheid van drinkwater vroegtijdig aandacht nodig in de plancyclus van bijvoorbeeld woningbouw. De beste weg om dit te realiseren is via de handreiking voor de wijze waarop de weging aan het waterbelang wordt vormgegeven. Dan wordt een eventueel knelpunt vroeg in het planproces geïdentificeerd, waardoor betrokken partijen daarmee rekening kunnen houden en maatregelen kunnen treffen, bijvoorbeeld doordat een drinkwaterbedrijf aanpassingen uitvoert om de leveringszekerheid te blijven waarborgen.

Omgevingswet

Op grond van de Omgevingswet en de onderliggende regelgeving zijn er al verschillende procedurele versnellingen mogelijk. Gemeenten kunnen de coördinatieregeling toepassen als er meerdere besluiten nodig zijn voor de realisatie van nieuwe drinkwaterproductielocaties en de benodigde infrastructuur, waardoor de procedures voor die besluiten gelijkgetrokken worden. Daarnaast kan de gemeente in plaats van een omgevingsplanwijziging een toestemming voor afwijking van het omgevingsplan verlenen. Deze toestemming kent een kortere voorbereidingsprocedure.

Om nieuwe drinkwaterlocaties en de benodigde infrastructuur te faciliteren kunnen gemeenten een omgevingsplan opstellen met toepassing van de projectprocedure. Dit kan als er sprake is van een omgevingsplan voor een project van publiek belang. Ook kunnen provincies gebruikmaken van het projectbesluit om nieuwe drinkwaterlocaties en infrastructuur te faciliteren.
In het projectbesluit kunnen de noodzakelijke vergunningen worden geïntegreerd en staat beroep in één instantie open, namelijk bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, waarbij er in principe zes maanden na ontvangst van het verweerschrift een beslissing volgt. Deze laatste procedurele versnelling is ook van toepassing op het omgevingsplan van publiek belang.

Netcongestie

Het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) voorziet daarnaast in een grondslag voor de aanwijzing van projecten en besluiten waarop verschillende procedurele versnellingen van toepassing zijn. Deze tijdelijke aanwijzing vindt plaats bij Algemene Maatregel van Bestuur.
Aanwijzing van nieuwe projecten en besluiten vindt mede namens de ministeries van VRO en Justitie en Veiligheid plaats en alleen als versnelde uitvoering noodzakelijk is vanwege zwaarwegende maatschappelijke belangen. Daarbij worden de ervaringen op het vlak van netcongestie, waar het benutten van deze mogelijkheid wordt verkend, door het ministerie van Klimaat en Groene Groei meegenomen.

Ten slotte is het RIVM op dit moment bezig om in opdracht van het Rijk onderzoek te doen naar de drinkwaterbehoefte na 2030. Komend jaar zal dat onderzoek worden gepubliceerd en is duidelijk welke verdere acties er eventueel nodig zijn. Sommige plannen in het huidige actieprogramma werken al door in de periode na 2030.

Lees het complete Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen 2023-2030 (PDF) met de nieuwe plannen van de minister voor het garanderen van de drinkwatervoorziening.

Blijf nog beter op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.