Leren van Buitenveldert: leg nooit al je eieren in een mandje!

Verdichting bestaat in Buitenveldert uit een integrale benadering van wonen, werken en voorzieningen. Woontorens in aanbouw langs de Buitenveldertselaan van de Amerikaanse starchitect Jeanne Gang voegen een nieuwe categorie van wonen toe. De Gelderlandplein Mall heeft recentelijk verdichting en verbeteringsslagen ondergaan en trekt drommen bezoekers. Meest in het oog springend is nu dat ook alle kantoorgebouwtjes worden opgeknapt en van extra vloeren en nieuwe kwaliteiten voorzien. 

Vaak is gezegd dat de herstructureringswoede, het radicaal op de schop nemen van een wijk, aan Buitenveldert voorbij is gegaan doordat er relatief weinig corporatiebezit is, betrekkelijk veel eigen woningbezit en een fijne variatie aan woningtypen met relatief weinig galerijflats, een voor deze periode zo kenmerkend gebouwtype. Zelf denk ik dat de uitgekiende stedenbouwkundige opzet van de wijk, 75 jaar geleden ontworpen door Jacoba Mulder van de Amsterdamse stedenbouwkundige dienst, een belangrijke rol speelt. De ruimtelijke kwaliteit van Buitenveldert is indrukwekkend: futuristische collectieve hoven, volwassen bomen met eekhoorns, de puntgave natuurinclusieve inrichting van straten en openbare ruimte en een geweldige relatie van langzaam verkeer met het ommeland. De wijk is prachtig ruim en groen, maar dan zonder het gevoel van ontheemding en een gebrekkige sociale veiligheid die zo vaak aan de naoorlogse wijken kleeft. 

Er is echter nog een belangrijke reden waarom ik denk dat Buitenveldert de tijd ongeschonden heeft doorstaan. Buitenveldert heeft als wijk altijd een gespreid maatschappelijk belang gediend van wonen, werken en voorzieningen, gericht op een gemêleerd publiek en niet enkelzijdig op overwegend sociale woningbouw met minimale voorzieningen in beheer bij corporaties. Bijna dertig procent van het vloerareaal heeft een niet-woonfunctie. Overal in de wijk zijn naast maatschappelijke en culturele voorzieningen ook kleine kantoorcomplexen heen geweven voor overwegend commerciële dienstverlening. Dit betreft soms vrijstaande kantoorbebouwing, maar ook veel grote appartementengebouwen hebben kleinschalige kantoor- en werkvloeren op laag 1, 2 en 3. Dit lijkt vanzelfsprekend, maar het is eigenlijk een wonder gegeven de doctrine van de modernistische functiescheiding.

Zien we verdichten vooral als verbeteren, dan moet je zoals het oude spreekwoord zegt niet al je eieren in een mandje doen: richt je nooit op een enkele doelgroep en belangrijker, kijk bij verdichten vooral verder dan het toevoegen van uitsluitend woningen in een enkele categorie of van een enkele realiserende partij. Kijk goed naar de voorzieningen en voeg veel kleinschalige werkgelegenheid toe. 

Vergeet vooral nooit dat goede verdichting begint met een goed stedenbouwkundig plan. Dat gaat zo 75 jaar mee!

Dit artikel verscheen eerder in Stedebouw & Architectuur, editie Renovatie & Herstructurering van 2022, die op 15 juli 2022 verscheen. Je kunt de editie nabestellen. Een exemplaar kost € 25,- exclusief verzendkosten. Mail naar administratie@acquirepublishing.nl met jouw NAW-gegevens en (indien noodzakelijk) een opdrachtnummer.

Gegarandeerd alle edities van Stedebouw & Architectuur per jaar ontvangen, inclusief de Innovatiecatalogus? Neem dan een abonnement.