Floris Alkemade: ‘De contouren van een andere bouwcultuur’

“De waarde van de Nederlandse Volkshuisvesting”, schrijft Floris Alkemade, “vindt in alle tijden zijn betekenis in het aanbieden van passende woonvormen. De grondgebonden eengezinswoning stond de afgelopen eeuw symbool voor een zinvolle en begrijpelijke afspiegeling van onze maatschappij. Maar tijden veranderen: de geboortegolf van weleer slaat om in een dubbele vergrijzing en - minstens zo ingrijpend - zo’n veertig procent van alle huishoudens is nu een eenpersoonshuishouden. Dit creëert urgentie om op een andere manier na te denken over woonvormen die passen bij deze tijd. Niet in het minst omdat we ons op de ingrijpende overgang bevinden van een verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving.

Collectief bouwen & wonen heeft de potentie hier een adequate en overtuigende bijdrage aan te leveren. Geboren uit gemeenschapszin, gericht op het burgerinitiatief, op betaalbaarheid, verduurzaming en op langer zelfstandig thuis wonen. Het vormt precies de aanvulling op de reguliere bouwproductie waar onze tijd om vraagt.

Het collectief als woonvorm is een concrete uitwerking van een zich ontwikkelende participatiesamenleving en een prachtige motor om een heel scala aan gewenste ontwikkelingen op gang te brengen. Dat vraagt niet alleen om actieve en betrokken burgers, maar vooral ook om een dienstbare overheid. Een overheid die met voldoende kennis de actieve burger kan bijstaan en een samenwerking kan aangaan. 

De nieuwe Handreiking Collectief bouwen & wonen is geheel en al daarop gericht. In vier thematische verdiepingen biedt het alle kennis die nodig is om deze gewenste ontwikkeling mogelijk te maken en te ondersteunen. Tijden veranderen, de contouren van een andere bouwcultuur worden zichtbaar. Collectief bouwen & wonen kan daaraan een prachtige en maatschappelijk relevante bijdrage leveren. Met als overkoepelend inzicht dat we de komende decennia geen woningen moeten bouwen, maar gemeenschappen.”

Boshoven, Meppel

De aanpak van de gemeente Meppel is een goed voorbeeld van de genoemde ontwikkelingen. Met een goede voorbereiding van het ontwerp en de verkoop, waarin je vooraf goed de woonwensen inzichtelijk maakt, veel ruimte biedt (programmatisch en ruimtelijk) en voldoende zekerheid geeft dat initiatieven gerealiseerd zullen worden.

De grond in uitleglocatie Boshoven, goed voor circa tweehonderd woningen, heeft de gemeente exclusief aan meerdere wooncollectieven verkocht. De gemeente koos voor een stedenbouwkundige opzet die nog veel flexibiliteit gaf aan een invulling door collectieven. De gemeente nam de tijd voor een goede inventarisatie van collectieven en voor het vormen van nieuwe, inclusief de benodigde professionele begeleiding.

Bekijk nu een informatief filmpje over wooninitiatieven en het voorbeeld van Boshoven:

Ontdek nu de Handreiking Collectief bouwen & wonen met bijlagen op deze pagina van RVO.

Blijf nog beter op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.