Nieuwe MPG in 2026: praktijktoets helpt ontwerpers

Het Rijk past vanaf 1 juli 2026 de milieuprestatie-eisen (Milieu Prestatie Gebouwen; MPG) aan, waarbij de norm voor kantoorgebouwen 15 procent scherper wordt. Ook gaan voor het eerst milieuprestatie-eisen gelden voor gebouwen als scholen, winkels, zorginstellingen en industriële gebouwen. Daarmee wordt de milieuprestatieberekening een vast onderdeel van het ontwerpproces.

Uit de Praktijktoets MPG (Samen bouwen aan lagere milieu-impact; BNA in samenwerking met vele ketenpartners) blijkt dat de aangekondigde aanscherpingen zonder (of met beperkte) meerkosten haalbaar zijn. Wel vraagt de milieubelasting van materialen extra aandacht in de vroege fase van het ontwerpproces. Vanaf het begin is er verder ook een goede samenwerking, kennisinbreng en een gedeelde verantwoordelijkheid nodig.

Soepeler norm

Voor woningen blijven de eisen hetzelfde, maar er komt wel een andere norm voor kleine woningen: gemiddeld moet je denken aan een versoepeling van ongeveer 25 procent, afhankelijk van de woninggrootte. Deze aanpassing was nodig omdat er bij kleinere woningen sprake is van een relatief hoge materiaalbelasting per vierkante meter, en dus een ongunstigere MPG.

• De wijzigingen worden vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving en de Omgevingsregeling.

Lagere milieu-impact

De Praktijktoets MPG, een onderzoek dat is gestart in 2024, laat zien wat de praktische knelpunten, kansen en oplossingen zijn om te voldoen aan aangescherpte MPG-eisen. Het betreft een unieke samenwerking met een interdisciplinair karakter, van architecten en ontwikkelaars tot en met adviseurs en corporaties.
Voor de Praktijktoets MPG is voor acht diverse projecten bekeken welke handelingsperspectieven er zijn om een lagere MPG-score te behalen. Daarnaast brachten betrokken praktijkteams hun ervaringen en bevindingen in.

Voorafgaand is gekeken wat er uit literatuur en data al bekend is over effectieve manieren om de MPG-score te verlagen. Een lagere MPG-score lijkt in veel projecten zonder of met beperkte meerkosten haalbaar, maar gebeurt niet vanzelfsprekend. Er moet dus vooral vanaf de start van het project aandacht zijn voor de milieubelasting van de gebruikte materialen.

Ontwerptool

De MPG-berekening moet meer als ontwerptool dienen dan alleen als sluitstuk. De haalbaarheid van een lagere MPG-score is sterk afhankelijk van de grootte en complexiteit van het project. Ook locatiegebonden eisen, zoals Welstandseisen of bodemgesteldheid, zijn van grote invloed. Grondgebonden woningen zijn relatief gemakkelijk; middelhoogbouw is iets lastiger en bij hoogbouw is het door de invloed van allerlei eisen en omgevingsfactoren heel complex om een lage MPG-score te realiseren.

Handelingsperspectieven

Om projecten met een lage MPG-score te realiseren, is het nodig dat elke stakeholder hiervoor verantwoordelijkheid neemt en vanuit zijn eigen deskundigheid mogelijkheden inbrengt. Om te komen tot een duurzaam ontwerp en dat ook daadwerkelijk te realiseren, is samenwerking essentieel. Dit vereist een integrale aanpak met oog voor aspecten als tijd, kosten, leverbaarheid van producten en praktische haalbaarheid. Hoe elke stakeholder hieraan kan bijdragen, is uitgewerkt in handelingsperspectieven (zie onder).

Ontwerpstrategieën

Er zijn verschillende strategieën die kunnen worden ingezet om te komen tot een duurzamer ontwerp.

Mogelijke ontwerpstrategieën

• De MPG-berekening vroegtijdig inzetten als ontwerptool (i.p.v. alleen als sluitstuk).
• Kiezen voor gebruik van Cat. 1 milieuverklaringen. Knelpunt daarbij is dat er nog onvoldoende productkaarten beschikbaar zijn. Producten met Cat. 1 milieuverklaringen scoren ook niet altijd beter dan Cat. 3 producten, met name voor installaties, terwijl dit wel wordt verwacht; zeker met de 30%-correctiefactor in gedachten. Ook zijn er soms twijfels over de (tijdige) beschikbaarheid van de betreffende producten en de prijs daarvan.
• Kiezen voor duurzame producten, zoals biobased producten. Die zijn echter nog niet veel vertegenwoordigd in de Nationale Milieudatabase (NMD) en scoren daarin ook niet altijd goed.
• Kiezen voor circulair en/of losmaakbaar bouwen. Losmaakbaarheid wordt op dit moment niet gewaardeerd in de MPG-score.
• Kiezen voor hergebruik. Dit is mogelijk, maar vereist vroegtijdige samenwerking, kennis van beschikbare donorgebouwen en -materialen en integratie in het ontwerpproces.

Handelingsperspectief ontwerpers

1. Hoe eerder met een globale MPG-berekening wordt begonnen, hoe beter de verschillende aspecten en mogelijkheden inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Gebruik de MPG-berekening daarom als ontwerptool in plaats van uitsluitend als sluitstuk.
2. Beperking van materiaalgebruik voor bouwkundige en installatietechnische maatregelen begint met een efficiënt gebouwontwerp.
3. De invloed van kosten op materiaalkeuzes is groot. Ontwerpers kunnen richting opdrachtgevers in plaats van de initiële kosten meer aandacht vragen voor TCO, waarbij aspecten als kwaliteit en levensduur een rol spelen.

Lees nu de complete Eindrapportage Praktijktoets MPG (Samen bouwen aan lagere milieu-impact) met ook handelingsperspectieven voor opdrachtgevers, adviseurs, product- en materiaalleveranciers en bouwkundig, installatietechnisch en sloopaannemers.

Betrokken partijen: o.a. Aedes, BNA, Bouwend Nederland, Cirkelstad, DGBC, IMd Rotterdam, KCAP, Lenteakkoord 2.0., NEPROM, Nieman, RVO, Techniek Nederland, TNO, VERAS, VRO, W/E Adviseurs.

Lees ook: De MPG in relatie tot groot en groots wonen  

Blijf nog beter op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.

Bron: BNA
Foto: Shutterstock