De MPG in relatie tot groot en groots wonen

Dit voorjaar besloot de toen nog niet demissionaire minister Mona Keijzer (VRO) om de MPG niet aan te scherpen. Mede daardoor komen kleinere woningen nog steeds ongunstiger uit de MPG-rekenmodule dan grotere woningen.

Paul Terwisscha van Scheltinga (voormalig lid van het Transitieteam Circulaire Bouweconomie) zegt daarover: “De MPG valt nadelig uit voor kleinere woningen, omdat de materiaalbelasting voor vloer, gevel, dak en installaties per vierkante meter groter is dan bij een grote woning. Bovendien zorgt een grotere woning in absolute zin voor een veel groter klimaateffect, maar dat zie je ook niet terug in de MPG. De MPG zou juist een incentive moeten zijn om te bouwen met zo min mogelijk absolute impact, want het allerbeste voor de planeet is uitgaan van een zo laag mogelijke, absolute milieubelasting.”

Wat vindt ons Expertpanel van de huidige situatie? Vandaar de vraag:

De MPG blijft het bouwen van kleinere woningen bemoeilijken; een gemiste kans?

Claudia Bouwens, NEPROM

• Eens

De MPG heeft de afgelopen jaren onmiskenbaar grote waarde gehad voor het bieden van inzicht in het milieueffect van bouwmaterialen in gebouwen. Vanaf het begin zijn er echter ook problemen onder de motorkap. Het probleem hoe om te gaan met kleine woningen is er één van. Het grootste probleem is het gebrek aan voldoende productkaarten in de NMD (Nationale Milieudatabase), wat het berekenen van de werkelijke milieubelasting belemmert.

In 2030 gaat EU-regelgeving gelden gebaseerd op Whole Life Carbon (WLC). NEPROM en Bouwend Nederland pleiten voor een versnelde hervorming van het MPG-stelsel tot één Europees afgestemd systeem, met WLC als focus. Een voordeel hiervan is dat deze eenvoudiger kan gebruikmaken van Europese productkaarten, waarvan er veel meer zijn. Daarnaast geeft een WLC-berekening ten opzichte van de MPG veel eenvoudiger inzicht in de totale hoeveelheid uitgestoten CO2 van een project. En daarmee dus beter inzicht in de absolute milieubelasting.

Anke van Hal, Nyenrode Business Universiteit

• Eens

Ja, want hoewel ik in detail weinig van deze rekenmethode weet, klinkt het logisch dat wanneer er in deze tool geen rekening wordt gehouden met de grootte, deze nadelig uitpakt voor kleine woningen (daar is immers minder materiaal voor nodig). En aangezien ik op deze plek al geregeld heb gepleit voor de bouw van kleine woningen (onder andere voor senioren in de eigen wijk, zodat doorstroming uit grote woningen tot stand kan komen), zou het fijn zijn als deze rekenmethode de bouw van kleine woningen zou stimuleren.

Dat is jammer genoeg dus niet zo, maar is dat een groot probleem? Sinds ik geregeld werk met Boukje Keijzer, ontregelexpert en auteur van het boek De regels en de rek, denk ik eigenlijk van niet. Zij toont in haar werk overtuigend aan dat de meeste regels in de praktijk veel minder beperkend zijn dan vaak wordt gedacht en biedt concrete handvatten om de ruimte die regels bieden maximaal te benutten. Bovendien veranderen regels pas als eraan wordt gemorreld en tegenaan wordt geschopt.

Het is dus vervelend dat de MPG de bouw van kleine woningen bemoeilijkt, maar wachten op een aanpassing is totaal zinloos. Laat je niet ontmoedigen en zoek de rek. “Moeilijk gaat ook”, zei mijn moeder altijd, als ik weer eens zeurde dat het me niet gemakkelijk genoeg werd gemaakt. Dat lijkt me voor deze stelling een passende quote.

Raymond van Sabben, Paul de Ruiter Architects

• Eens

Ondanks de mislukte aanscherping is en blijft de MPG een hot topic. Hoewel er weeffouten in het systeem zitten, heeft de MPG wel bijgedragen aan een verschuiving van focus: van alleen energieprestatie naar een meer holistische Whole Life Carbon-benadering, waarbij ook de embodied carbon van de materialen wordt meegenomen. Tegelijk met de aanscherping van de MPG-eis in het Bbl zou er ook een ‘afwijkende milieuprestatie’ geïntroduceerd worden voor grondgebonden woningen kleiner dan 80 vierkante meter en appartementen kleiner dan 60 vierkante meter. Om zo de onevenredig zware belasting van kleiner bouwen te compenseren. Kleiner en minder bouwen is in absolute zin uiteraard duurzamer. Toch is een incentive vanuit de MPG niet nodig om meer kleine woningen te bouwen.

Ook zonder de correctie in de MPG is het ontwikkelen van kleine woningen al aantrekkelijk. Ze worden dan ook volop gebouwd in alle grote steden en leveren een belangrijke bijdrage aan het oplossen van het huisvestingsprobleem. De kanttekening daarbij is dat dit wel op een kwalitatieve en doordachte manier moet gebeuren. Niet kleine hokken stapelen, maar met goed ontworpen, compacte plattegronden, veel daglicht, ruimtebesparende inbouwmeubels, een balkon (ook al is dit niet verplicht), voldoende bergruimte en uiteraard goede collectieve voorzieningen in het gebouw.

Laten we als bouwsector niet wachten op de regelgeving, maar zelf het juiste doen en bijdragen aan de ontwikkeling van o.a. de MPG als middel om duurzamer te bouwen!

Marijn Schenk, NEXT architects

• Eens

Ja, de MPG bemoeilijkt het bouwen van kleinere woningen. Dat is echter vooral het geval wanneer er gangbare en weinig innovatieve materialen worden gebruikt. Maar die lastige MPG dwingt producenten van bouwmaterialen en technieken wel om grootschalig te innoveren; daarvan waren we tijdens recente bouwbeurzen getuige. CO2-negatieve metselstenen, zoals de Pirrouet van Van der Sanden, de op kalk en hennep gebaseerde CO2-negatieve bouwblokken van Isohemp of de uit gerecycled plastic gemaakte gevelelementen van Pretty Plastic, het zijn mooie materialen die we bij NEXT architects nu al in verschillende projecten kunnen gebruiken. Die MPG-prikkel levert dus wat op!

Nog meer winst kan er worden gemaakt, wanneer ook tweedehands bouwmaterialen als hergebruikte zonnepanelen een positieve MPG-waardering zouden kunnen krijgen. Daar schort het echter nog aan, dus met een optimalisatie daarvan is zeker winst te behalen. Niet om dan nog meer kleinere woningen te bouwen. Daarvan worden er, zeker binnen grote ontwikkelgebieden als Amstel III in Amsterdam en de Merwedekanaalzone in Utrecht, al veel te veel van gebouwd.

Laat de mensen groot en groots wonen, in genereuze huizen, gemaakt van biobased en circulaire materialen.

Expertpanel

• Claudia Bouwens
  Ir. Claudia Bouwens is programmaleider van het KAN platform, een initiatief van Bouwend Nederland, WoningBouwersNL en NEPROM (brancheorganisatie van maatschappelijk betrokken project- en gebiedsontwikkelaars).

• Anke van Hal
  Prof. dr. ir. Anke van Hal is hoogleraar Duurzaam Bouwen aan Nyenrode Business Universiteit.

• Raymond van Sabben
  Raymond van Sabben is architect en partner bij Paul de Ruiter Architects, een architectenbureau dat zich focust op duurzame, innovatieve architectuur.

• Marijn Schenk
  Marijn Schenk geeft leiding aan NEXT architects, vervult diverse advies- en bestuursfuncties, zoals het Kwaliteitsteam Merwedekanaalzone, en is supervisor van gebiedsontwikkeling Legmeer.

Blijf nog beter op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.

Foto boven: Shutterstock