De renovatie van 224 naoorlogse portiekwoningen in Den Haag Zuidwest kan met veel minder CO₂- uitstoot worden gerealiseerd dan de meest duurzame nieuwbouw. Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap van architectenbureau KAW in het project Nieuw Mosveen. Daarbij gaat het Tramonta-systeem ruimte bieden aan liefst negen verschillende woningtypes.
Nieuw Mosveen: impuls voor Den Haag Zuidwest
In Den Haag Zuidwest, een naoorlogse wijk gedomineerd door appartementengebouwen, komen veel maatschappelijke problemen samen. Ook de woningen maken daarvan onderdeel uit. Door een ‘duurzame toekomstrenovatie’ wordt de bestaande stedelijke woningvoorraad in deze gebiedsontwikkeling betaalbaar voor starters en middeninkomens en dat bij een lage energievraag zonder fossiele brandstoffen.

Gevarieerd aanbod
Samen met bouwpartij-ontwikkelaar Van Mierlo Dinkq gaat KAW de 224 naoorlogse Haagse portiekwoningen op zo’n manier verbouwen dat het gebouw veel actuele woon- en klimaatproblemen tackelt. Naast de betaalbaarheid en verduurzaming is het project klimaatbestendig, natuurinclusief en biedt het een zeer gevarieerd aanbod (met bijna vijf keer meer woningtypes dan voorheen).
De woningen maken deel uit van gebiedsontwikkeling De Venen, waarmee Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest hier het aantal woningen wil verdubbelen. De huidige sociale huurwoningen komen elders in De Venen terug, zodat het totaal aantal behouden blijft. Door bovendien betaalbare koopwoningen toe te voegen, krijgen ook mensen met andere woonwensen de kans om in De Venen te wonen.
Scheef woningaanbod
De woningen zijn bedoeld voor doelgroepen die nu heel moeilijk een huis of appartement kunnen kopen door het scheve woningaanbod in de stad. Een selectiemodel en gemaximaliseerde koopprijzen maken dat straks wel mogelijk. Maar betaalbaarheid gaat verder dan de koopprijs. KAW houdt de woonlasten laag door een sterke reductie van de energievraag.
Diepe gevels met hoogwaardige isolatie zorgen voor schaduw en het tegengaan van oververhitting. Tegelijkertijd kan de laagstaande winterzon diep de woning in komen en zo de woningen passief verwarmen. Deze bouwkundige oplossingen zorgen voor een lagere energievraag, zonder onderhoudskosten voor extra en dure installaties. Ook het 2.000 vierkante meter grote, isolerende groendak draagt daaraan bij.
Draaien van oriëntatie
Het stedenbouwkundige plan voorziet voorts in het draaien van de oriëntatie van de portiekwoningen. De hoofdentrees komen aan de straat te liggen. Met het ontwerp worden ze prominenter en de woningen zorgen zo tevens voor een levendig straatbeeld dat bijdraagt aan een gevoel van veiligheid. Alle balkons worden verder vergroot, zodat ze beter bruikbaar worden en kwaliteit toevoegen aan de woningen.
De renovatie gaat ook de natuurinclusiviteit en biodiversiteit maximaliseren. Volgens het Puntensysteem Groen en Natuurinclusief Bouwen van de gemeente Den Haag - dat bij nieuwbouwprojecten wordt gebruikt om te bepalen hoe biodivers en natuurinclusief een wijk of buurt wordt - gaat deze renovatie op nieuwbouwniveau scoren. Dat is een unicum en ook meteen het bewijs dat zoiets kan in de bestaande stad.
De portiekwoningen worden straks omgeven door een brede zone met gras, planten en bomen. Groendaken gaan een rol spelen in de buffering van regenwater. Die kan straks, indien nodig, volledig losgekoppeld worden van het riool. Dat is geen overbodige luxe, want de wijk heeft nu vaak last van wateroverlast.
Bakfietsen
Integraal onderdeel van het plan is KAWs visie op mobiliteit. Door aanpassingen van de trappen worden de kelders ook geschikt als fietsenstalling. In het openbaar gebied wordt het stallen van bakfietsen en de bereikbaarheid van het OV gemaximaliseerd. Verder zet KAW in op bewonerscoöperatie voor deelmobiliteit in samenwerking met de Stichting DEEL, die elders in Den Haag al jaren succesvol is.

Een groot deel van de woningen is straks - ook door een lift - geschikt voor mensen die slecht ter been zijn. Zo kun je hier gewoon blijven wonen als je behoefte hebt aan zorg. Ook realiseert KAW veel zelfstandige woningen voor de groeiende groep een- en tweepersoonshuishoudens. En voor de kleine, maar relevante groep stedelijke gezinnen komen er geschikte woningen met twee tot vier slaapkamers.
Herwaardering Tramonta-systeem
De renovatie grijpt terug op het oorspronkelijke Tramonta-bouwsysteem en maakt ruimte voor meer variatie in woningtypen (dat met twee woningtypes behoorlijk eenzijdig was). Het Tramonta-systeem bestaat uit een betonnen raamwerk zonder dragende binnenmuren. KAW bedacht een ingenieus montagekozijn met stijlen voor een flexibele positie van de binnenwanden. Hiermee ontstaat ruimte voor negen verschillende woningtypes. Dankzij een doordachte opzet met verticale leidingen en stijgpunten zijn de woningen verder eenvoudig aanpasbaar op de individuele woonbehoefte.
Duurzaamheid Nieuw Mosveen
- 2.000 m² groendaken;
- 100 m³ waterbuffering op eigen terrein;
- stallingen voor 900 fietsen, 30 grote fietsen en 40 bakfietsen;
- twee keer zo veel punten als 'Basiseis Groen- en Natuurinclusief Bouwen Den Haag';
- Label A+ bij alle woningen met bouwkundige delen.
Voor veel meer info zie: Nieuw Mosveen.
Blijf nog beter op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.
Bron tekst & beeld: KAW
Bij het thema van dit artikel betrokken organisaties
Meer artikelen met dit thema
‘Ik merk dat we niet gewend zijn aan plankritiek stedenbouw’
9 okt 2025 5 minTer gelegenheid van haar 25-jarig bestaan presenteert de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en…
Woningbouwopgave in combinatie met vergroeningsopgave
1 okt 2025 5 minWil Nederland over honderd jaar nog floreren? Dan moeten de biodiversiteits- en klimaatopgaven goed zijn…
Geen sloop, maar hergebruik op Zernike campus
30 sep 2025 4 minHerbruikbaarheid, aanpasbaarheid en eigenheid van het gebouw zijn de kernbegrippen van de herontwikkeling van…
Ontwerp-Nota Ruimte: van Vinex naar VISTA
30 sep 2025 7 minEindelijk is de nieuwe Nota Ruimte er dan. Van een dubbel demissionair kabinet, dat wel; en ook nog ‘een…
Maarten van Kesteren valt opnieuw in de prijzen
26 sep 2025 4 minNa zijn veelgeroemde renovatie van de Nimeto-school in Utrecht, is opnieuw een renovatie van Maarten van…
Gedeelde grond: anders omgaan met schaarste én overvloed
25 sep 2025Het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs, bestaande uit Rijksbouwmeester Francesco Veenstra en…
App Gebiedscheck: hoe gezond is een wijk of buurt?
23 sep 2025 2 minDe nieuwe applicatie Gebiedscheck geeft een beeld van ruimte voor groen, bewegen en voorzieningen in de buurt.…
Een plan mag geen vleesgeworden Funda-advertentie worden
16 sep 2025 7 minLennart Arpots vervolgt de rubriek Future Architects en waarschuwt dat we door STOER weer donkere niet-…

Reactie toevoegen