Nieuwe groennorm steden vergt vele miljarden

dinsdag 13 februari 2024

Geen enkele bestaande norm in Nederland stelt kwaliteitseisen aan groenvoorzieningen. Mocht er alsnog een groennorm komen, dan vereist dat de komende 25 jaar tussen de 30,7 en 45,5 miljard euro aan investeringen. Dit immense bedrag is terug te vinden in het rapport Een praktische verkenning naar een Nederlandse groennorm, dat aan het kabinet is aangeboden door de ANWB, Natuur & Milieu, Staatsbosbeheer en Vogelbescherming Nederland.

Het door architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco geschreven rapport werd vridjag aangeboden aan de demissionaire ministers Hugo de Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) en Pauline van der Wal (Natuur en Stikstof). De auteurs onderzochten diverse groennormen en bieden inzichten voor een potentiële Nederlandse groennorm. Die maatstaf zou moeten bepalen hoeveel groen er moet zijn in een stad en aan welke eisen dat groen moet voldoen.

In een tijd waarin klimaatverandering en verlies van biodiversiteit steeds meer zichtbaar worden, groeit de urgentie om actie te ondernemen en te vergroenen, zo vinden de initiatiefnemende organisaties: "Groen in stedelijke gebieden biedt niet alleen een esthetische waarde, maar het is ook essentieel voor het behoud van de biodiversiteit, het verbeteren van de gezondheid van mensen en het aanpassen aan de veranderende klimaatomstandigheden zoals verdroging, wateroverlast en hittestress. Een duidelijke groennorm is dus van groot belang."

Groene Stad Challenge

Uit welke elementen zou een goede groennorm moeten zijn opgebouwd? En als we een groennorm instellen, wat kost het dan om alle buurten in Nederland eraan te laten voldoen? Met die twee vragen ging Sweco aan de slag. Het voerde het onderzoek uit op basis van praktijkervaringen, kennis van gemeenten, provincies, ontwikkelaars, expert judgement binnen Sweco en de inzichten uit de Groene Stad Challenge, waarin alle buurten in 125 gemeenten zijn geanalyseerd.

Het onderzoek vergeleek tien erkende 'groene' normen op basis van vijf inhoudelijke criteria:

  • kwaliteit van groen;
  • versterken van biodiversiteit;
  • verbeteren van gezondheid;
  • aanpassingsvermogen aan het veranderende klimaat;
  • ambitieniveau.

Ook werden zes implementatiecriteria onderzocht:

  • inpasbaarheid;
  • toepasbaarheid;
  • schaalbaarheid;
  • haalbaarheid;
  • concreetheid;
  • eenvoud.

Uit de vergelijking kwamen drie normen naar voren die het beste voldoen aan de vereisten voor een groennorm in Nederland:

  • Groene Stadslandschappen;
  • de vier richtlijnen van Joeri Meliefste;
  • de 3-30-300 regel van Cecil Konijnendijk.

Deze normen werden vervolgens doorgerekend op de kosten voor aanleg en beheer, waarbij een tijdshorizon van 25 jaar werd gehanteerd.

Drie belangrijkste beleidsthema’s

In het rapport formuleert Sweco uiteindelijk drie conclusies. 

1. Er bestaat nog geen goede groennorm die we kunnen gebruiken in Nederland: geen norm scoort goed op alle criteria en geen enkele norm behandelt de drie belangrijkste beleidsthema’s rondom stedelijk groen (biodiversiteit, klimaat en gezondheid), terwijl een goede groennorm integraal zou moeten zijn en eisen voor alle thema’s moet geven.

2. Verder ontbreekt bij alle bestaande normen een kwaliteitseis aan het groen: nergens wordt het kwaliteitsaspect van groen precies gedefinieerd. Een goede groennorm zou een heldere definitie over het groen moeten geven om inzichtelijk genoeg te zijn.

3. Als derde concludeert het onderzoek dat het realiseren van extra groen, om te voldoen aan een norm, tussen de 30,7 en 45,5 miljard euro voor heel Nederland kost, verdeeld over een periode van 25 jaar. Deze conclusie is alleen gebaseerd op de berekende aanleg- en beheerkosten van het extra te realiseren groen, dat is omvat in de drie best beoordeelde normen.

Vijf voorstellen

Op basis van deze conclusies volgen vijf aanbevelingen:

  1. Zorg voor een integrale norm, zodat een norm aan meer baten voorziet.
  2. Houd een bandbreedte aan bij het definiëren van eisen in een groennorm, omdat het niet altijd mogelijk is om een norm volledig in iedere buurt te implementeren; dit biedt besluitvormers de mogelijkheid om te variëren tussen een boven- en ondergrens.
  3. Definieer exact wat er wordt verstaan onder groen in de groennorm; denk daarbij aan soorten groen, type vegetatie, telt particulier groen mee, enzovoorts.
  4. Zorg voor een goede balans tussen ambitie en haalbaarheid: een norm moet ambitieus zijn ten aanzien van klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid, maar ook fysiek inpasbaar en haalbaar zijn.
  5. Definieer een groennorm op basis van het daadwerkelijke aandeel groen per buurt (situatie in 2021) en onderzoek dit voordat je een groennorm instelt.

Cruciaal

Het vaststellen van een groennorm is een cruciale stap om groen bovenaan de politieke en bestuurlijke agenda te krijgen en om te zorgen voor een toekomstbestendige, klimaatadaptieve en gezonde leefomgeving in alle steden, zo vinden ANWB, Natuur & Milieu, Staatsbosbeheer en Vogelbescherming Nederland: "Het onderzoeksrapport markeert een belangrijke stap naar een groenere toekomst, waarin steden en dorpen worden voorzien van voldoende groen om te kunnen functioneren te midden van de uitdagingen van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en gezondheidsproblemen."

-> Het volledige rapport is hier te downloaden

Bron: Straatbeeld
Foto boven: Shutterstock

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Groot deel gebouwde omgeving toe aan vervanging

19 apr om 07:30 uur

Nederland heeft altijd hard gewerkt aan de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Om de kwaliteit van de…

Lees verder »
descriptionArtikel

Waar kan er in Nederland nog worden gebouwd?

16 apr om 07:30 uur

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat publiceerde onlangs sturingskaarten, waaruit blijkt waar in de…

Lees verder »
descriptionArtikel

Challenge geeft inzicht in vergroeningspotenties

11 apr om 07:30 uur

Hoe groen is jouw stad? Met de Groene Stad Challenge krijgen gemeenten daar een goed inzicht in, zoals blijkt…

Lees verder »
descriptionArtikel

Almere zet verdichting in voor vergroening

10 apr om 07:30 uur

Voor het eerst in de geschiedenis van Almere wordt het stedelijk gebied verdicht. In het hart van de stad zijn…

Lees verder »
descriptionArtikel

De impact van verdichting bij een stationsgebied

8 apr om 07:30 uur

In een nieuwe uitgave van De Zwarte Hond vertelt Daan Zandbelt over de kansen voor…

Lees verder »
descriptionArtikel

Historische singelstructuur Utrecht in ere hersteld

4 apr om 07:30 uur

De stad Utrecht werd eeuwenlang omsingeld door water tot vijftig jaar geleden een gedeelte van de singel werd…

Lees verder »
descriptionArtikel

Blue zones bieden een wenkend perspectief

3 apr om 07:30 uur

Blue zones zijn plekken in de wereld waar mensen relatief lang en gelukkig leven. “Blue zones bestaan overal,…

Lees verder »
descriptionArtikel

Speciaal magazine over de toekomst van mobiliteit

28 mrt om 07:30 uur

Als we kijken naar de toekomst van mobiliteit, zijn er mensen die denken aan drones voor personenvervoer,…

Lees verder »