Klimaatbestendige stad snel te realiseren

Gerard Riezebos, adviseur civiele projecten bij de Gemeente Elburg: “Na een intensief voortraject kwam de projectbegeleidingsgroep – die de belangen behartigde van onder andere de bewoners, winkeliers, horeca, toerisme en de oudheidkundige vereniging - met een plan om de bestrating van de Vesting aan te passen en de afwatering te realiseren met een lijngoot. Wij hebben als gemeente dit plan beoordeeld en uitgewerkt in een technisch tekening. Gelijktijdig is deze kans aangegrepen om voor Elburg een klimaatbestendige binnenstad te realiseren".

Waar tot voor kort het relatief schone regenwater altijd in het rioolwater terecht kwam, wordt het regenwater tegenwoordig steeds vaker opgevangen. Simpelweg omdat het goed te gebruiken is. Zo kun je het duurzaam inzetten om er bijvoorbeeld bomen en planten mee water te geven en de hittestress te beperken op warme dagen, tegelijkertijd ontlast je dan ook de riolering tijdens extreme regenval. In Elburg vonden ze het belangrijk dat bij extreme regenbuien het water geborgen en afgevoerd zou worden, zodat wateroverlast maar ook vochtige kelders in de oude panden voorkomen zou worden. Daarnaast wilden ze hittestress op warme dagen voorkomen. 

Tijd en mogelijk archeologische vondsten de grootste uitdaging 

De opdracht voor de aannemer bestond uit herstratingswerkzaamheden en het aanbrengen van een hemelwaterriool om woningen af te koppelen. Deze opdracht leek simpel, maar dat was het niet. Tijd was de grootste vijand. Om de opleverdatum te behalen kon er niet te diep worden gegraven omdat de kans op archeologische vondsten bestond. Er werd op zoek gegaan naar een hemelwaterriool met minder dekking. De beperkte tijd, het voorkomen van archeologische vondsten en de wens voor een duurzame klimaatbestendige stad waren belangrijke factoren in de zoektocht naar de juiste oplossing. 

De oplossing voor deze uitdaging was de Q-max, een sleufgoot waar geen leidingwerk meer voor noodzakelijk is en die hoog onder het maaiveld te plaatsen is. In tegenstelling tot systemen met separate verzamelleiding kon deze sleufgoot worden aangesloten op de stadsgracht. In Elburg kozen ze ervoor om het regenwater dat valt op de daken van woningen af te koppelen van de riolering en het via de Q-max te transporteren naar De Beek die uitkomt in de Vestinggracht. 

Snelle realisatie

Het was voor de aannemer een race tegen de klok, maar in de praktijk bleek dat het afkoppelen van het hemelwater heel eenvoudig ging, omdat de aannemer zelf de zij-aansluitingen kon aanbrengen. Ook was er veel minder grondverzet nodig en hoefden er geen knipgaten gemaakt te worden zoals bij kolken. De  lijngoot is heel iets duurder dan kolken en het aanleggen van een aparte hemelwaterafvoer”, vertelt Erwin van Boven, ontwerpleider bij Aannemingsmaatschappij Van Gelder, “maar op de inbouw wonnen we zoveel extra dat het erg interessant was. We konden met dit product gelukkig over de waterleiding van de Vitens heen, waardoor we minder diep hoefden te graven. Hierdoor hadden we ook geen risico op archeologische vondsten en hielden we grip op de planning zodat we de gewenste opleverdatum konden halen.”

Hittestress voorkomen

Omdat het oude straatprofiel als oncomfortabel werd ervaren, moest ook de bestrating worden aangepakt. Bij het herstraten is ervoor gezorgd dat het regenwater naar de zijkanten afloopt, zodat het in de sleufgoot van de Q-max terechtkomt. Dankzij de smalle sleuf valt de Q-max valt deze lijngoot nauwelijks op in het straatbeeld. 

Gerard is tevreden met het resultaat. “We hebben tijdig de herinrichting van de binnenstad afgerond zodat op tijd de terrassen open konden. Door de woningen af te koppelen en het hemelwater te transporteren naar De Beek, blijft het regenwater waar het valt en wordt het niet afgevoerd naar de zuivering. Het wordt voor toeristen in de zomer goed toeven op de koelte-eilanden in de stad met watertappunten, bankjes en bomen.”

Dit artikel verscheen in Stedebouw & Architectuur, editie Gevels & Daken van 2021. De volledige editie is te lezen via onze digitale bibliotheek.