Het spanningsveld tussen veiligheid en toegankelijkheid

Voor het startschot van het ontwerp moeten we meer dan vijftien jaar terug in de tijd. Fokke Moerel: “De voormalige museumdirecteur Sjarel Ex was net een week in functie, toen er een overstroming plaatsvond in de kelder waar een groot deel van de collectie was ondergebracht. Het was voor hem een wake-up call om niet alleen deze collectie droog, veilig en goed te bewaren, maar ook om goed na te denken over de andere collecties. Op dat moment waren ze verspreid over verschillende depots aan de randen van de stad.”

Zo ontstond het idee om de kunststukken voortaan op één centrale plek onder te brengen. Maar er moest meer gebeuren: het volume was indrukwekkend en vanzelfsprekend wil je dit zichtbaar maken. Een wereldwijd unieke denkrichting was geboren om het depot zichtbaar te maken én - voor het eerst – open te stellen voor het publiek. “Toen voelde het nog als een droom die werd geuit, want er was nog geen betrokkenheid van de gemeente en het Programma van Eisen ontbrak nog”, gaat Moerel verder. “Met de beperkte informatie die we hadden, werden we toch gevraagd om een ontwerpschets te maken waarin de complete collectie bij elkaar werd gebracht en zichtbaar en toegankelijk werd gemaakt. Vanwege de veiligheid en de risico’s van een overstroming kwamen we uit op een paviljoen op vier hoge poten, verhoogd boven het maaiveld.” 

Steun daarvoor kwam ook van de stichting De Verre Bergen, die zich richt op het verbeteren van de stad, op het hoger leggen van de culturele lat en op het betrekken van jongeren bij diverse projecten. “Het kwartje viel op een kunstbeurs rond 2005, waarna de stichting aangaf om mee te willen werken aan een vernieuwing voor de opslag.”

Spanningsveld tussen toegankelijkheid en veiligheid

Een decennium lang bleven de plannen echter op de plank liggen, voordat de Gemeente Rotterdam locatieonderzoek deed, een Programma van Eisen (PvE) opstelde én een competitie uitschreef. Het veiligstellen van de collectie stond in deze uitvraag wederom hoog in het vaandel, evenals het toegankelijk maken van het depot voor bezoekers en het terugbrengen van de collectie naar de stad.

Het toegankelijk maken van het depot en de veiligheid kunnen lijnrecht tegenover elkaar staan. Over dat spanningsveld zegt Moerel: “We wisten dat we een balans moesten vinden tussen deze twee elementen. Daarom hebben we samen met beveiligers, ontwerpers, adviseurs, ingenieurs en andere belanghebbenden gekeken naar hoe we het depot voor het publiek zo toegankelijk mogelijk konden maken. Zonder in te boeten op veiligheid.” Opvallend genoeg verschilde het uiteindelijke ontwerp in grote lijnen niet van de competitie-inzending van MVRDV. “We kozen voor een ronde vorm, waar je omheen kunt lopen, met een spiegelende gevel om de groene omgeving verder te versterken.”

Lees verder in Stedebouw & Architectuur nr. 2 van 2023

Dit is een verkorte versie van het artikel Depot Boijmans van Beuningen: het spanningsveld tussen veiligheid en toegankelijkheid, dat verscheen in de tweede editie van Stedebouw & Architectuur magazine in 2023. Deze editie verscheen op 28 april.

Je kunt de hele editie digitaal lezen via onze online bibliotheek. Hiervoor dien je een abonnement te hebben. Nog geen lid? Overweeg dan een abonnement en krijg direct toegang tot alle toekomstige én reeds verschenen edities van Stedebouw & Architectuur.