Nieuwe impulsen en prijzen voor stedenbouw

Nog voor zijn aantreden als voorzitter, in 2023, was Eric van der Kooij al mede-initiator van de Dag van de Ontwerpkracht en medeoprichter van het Platform Ontwerp NL. Die initiatieven sluiten inmiddels goed aan bij het doel van zijn vereniging om meer leden aan zich te binden en hen te activeren. Na een periode waarin het ontbreken van een ministerie van Ruimtelijke Ordening niet per se bijdroeg aan de positionering van stedenbouw en planologie, komt deze beroepsvereniging momenteel weer helemaal tot bloei.

Jaarboek

Van der Kooij had overigens nog meer kritische noten te kraken, zoals het Jaarboek Landschapsarchitectuur en Stedenbouw in Nederland (2023). “Ik kwam daarin niet of nauwelijks stedenbouwkundige plannen tegen. En dat terwijl er toch het een en ander in ontwikkeling is in Nederland. Zo is een plan als de Merwedekanaalzone in Utrecht meerdere keren niet geselecteerd voor dat jaarboek. De reden? Ze hadden vraagtekens bij de haalbaarheid van de hoge ambities. Is het niet te hoog gegrepen? Maar voor Nederlandse begrippen is dit plan, mede door grondspeculatie en andere prijsopdrijvende oorzaken, één van de meest complexe en ambitieuze plannen. Hoe ga je om met mobiliteit, met dichtheid, met hoe je alles organiseert? Daar moet je iets over zeggen in een jaarboek. Dit is een plan dat deze tijd tekent, zoals Ypenburg of IJburg dat eerder ook deden. Laten we het daar met elkaar over hebben. En over hoe een plan in bijvoorbeeld Hengelo daarvan kan leren.”

“In mijn rol bij de BNSP ben ik heel erg bezig met kennisdeling. Ik wil het debat erover kunnen voeren. Toen ik over het jaarboek schreef op LinkedIn, kreeg ik veel bijval. Dus terwijl ik eigenlijk niet meer wist hoe ik mijn achterban moest benaderen, had ik ineens wel een achterban. Zij zeiden: ‘We sturen niets meer in voor het jaarboek, want we worden toch niet geselecteerd’.”

In gesprek

Van der Kooij ging daarop, samen met de Blauwe Kamer, in gesprek met de grootste criticasters en daar kwamen twee geluiden uit. “De reden van het daarin ontbreken van stedenbouwkundige plannen was simpel: een plan moet eerst af zijn om het echt goed te kunnen beoordelen. Als het echter eenmaal zover is, voldoet het plan vaak niet meer aan de eisen van deze tijd, want stedenbouw gaat over generaties. Maar waarom zou je een plan niet kunnen beoordelen op z’n intenties, ambities, de draagkrachtige structuur of ruimte voor flexibiliteit in de uitwerking? Die moeten immers eeuwen meegaan.”

“De tweede oorzaak betrof de uitleglocaties, want ‘dat’ moesten we maar niet meer gaan doen in Nederland. Terwijl, zo blijkt ook uit onze oproep, er aan heel veel uitlegplannen van enige omvang wordt gewerkt. Het is dus niet de vraag of, maar hoe we het doen? Het niet delen van die kennis belemmert echter de kennisontwikkeling van het vak. We moesten als stedenbouwers en als BNSP dus weer relevant worden door meer dingen te organiseren en leuke dingen te gaan doen. Ieder bestuurslid heeft daarop iets gedaan en zo startte ik bijvoorbeeld de debatreeks Stand van de Stedenbouw.”

Samen slimmer

“Daarnaast hebben we een oproep gedaan om in het kader van ons 25-jarig bestaan plannen van onderhanden projecten te bundelen in het boek Stand van de Stedenbouw. Ik wil juist nieuwe plannen kunnen bediscussiëren, zodat we ervan kunnen leren. We moeten samen slimmer worden, maar ook het gesprek aangaan en elkaar aan de tand voelen. Als professionals onder elkaar. Ik merk echter dat we niet meer gewend zijn aan plankritiek en het op een goede manier voeren van een debat. Dat is toch gek? Het is toch het leukste om het er met elkaar over te hebben?”

Lees nu het vervolg van dit interview en de aankondiging van drie nieuwe awards in ons speciale preview magazine Regeneratief Ontwerpen.

Lees ook ons artikel over Stand van de Stedenbouw.

Blijf voortaan p de hoogte van al ons nieuws met een abonnement op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.

Tekst: Ysbrand Visser
Beeld: BNSP / LOLA