Nieuwe rekentool om CO₂-uitstoot terug te dringen

Op initiatief van projectontwikkelaar Synchroon (onderdeel van het TBI-concern, lid van NEPROM en partner van de Dutch Green Building Council, DGBC) is het nieuwe sturingsmechanisme ontwikkeld door W/E Adviseurs, NIBE en Copper8. Zij rekenen voor dat de gebouwde omgeving verantwoordelijk is voor 40 procent van de totale CO₂-uitstoot in Nederland. Ongeveer een derde van deze 40 procent is te wijten aan de bouw van nieuwe gebouwen, terwijl de overige twee derde wordt veroorzaakt door energieverbruik in bestaande gebouwen, voornamelijk voor verwarming en koeling.

Door de energietransitie is er de afgelopen jaren al hard gewerkt aan het verlagen van de CO₂-uitstoot tijdens het gebruik van een gebouw. Nieuwbouwwoningen moeten nu voldoen aan de norm Bijna Energie Neutraal (BENG) en koplopers in de branche doen nog vele stapjes extra. Daarom moet de focus momenteel liggen op het verminderen van de CO₂-uitstoot als gevolg van de bouw. Dit vereist, aldus Annemarie van Doorn (algemeen directeur Dutch Green Building Council) en Jan Fokkema (directeur NEPROM), een effectief sturingsmechanisme en een duidelijke strategie die de hele sector ondersteunt. Zij stellen dat de focus voor CO₂-reductie in de nieuwbouw vooral moet liggen op de emissies tijdens de bouw en gedurende de eerste tien tot vijftien jaar van het gebruik.

Materiaalgebonden en operationele CO₂-uitstoot

Het nieuwe sturingsmechanisme, de Quick Carbon indicator met bijbehorende rekenmodule, kan daarbij helpen. In het begeleidende document lezen we daarover:
“Een sturing over de gehele levenscyclus, zoals de MPG op dit moment doet, levert onvoldoende bijdrage aan de korte-termijn verlaging van de CO₂-uitstoot. NEPROM en DGBC hebben daarom het initiatief genomen om de Quick Carbon indicator te ontwikkelen, waarmee gestuurd kan worden op de CO₂-uitstoot die zo goed mogelijk aansluit bij de daadwerkelijk te verwachten uitstoot op korte termijn.
Het streven is om vanuit deze indicator toe te werken naar een ‘netto nul CO₂-uitstoot op gebouwniveau’. Het doel is om te komen tot een indicator die integraal stuurt op de materiaalgebonden en operationele CO₂-uitstoot, met de nadruk op de korte termijn (t/m 2040).”

Niet nieuw

De auteurs schrijven ook: “Deze indicator is géén nieuwe rekenmethode, maar geeft de resultaten van bestaande methoden op een andere manier weer. Hiervoor kunnen ontwikkelaars en bouwers voor het overgrote deel van de berekening gebruikmaken van bestaande rekeninstrumenten. (…) Met bovenstaand voorstel moet het mogelijk zijn om op termijn toe te werken naar twee indicatoren: één voor de langere termijn en één voor de kortere termijn. Daarmee wordt het aantal indicatoren waar partijen in de bouw op moeten sturen beperkt, wat inspanningen van partijen verlaagt en sturing vereenvoudigt.”

Een van de opvallende keuzes in dit voorstel betreft de CO₂-opslag in biobased (biogene) materialen. Daarover wordt geschreven: “Voor het berekenen van de Quick Carbon indicator kiezen we ervoor om de CO₂-opslag niet mee te rekenen, maar apart inzichtelijk te maken. Daarmee voorkomen we het toekennen van een te grote (rekenkundige) CO₂-winst, die in de praktijk niet noodzakelijk wordt waargemaakt.”

De nieuwe Quick Carbon indicator wordt geschikt voor drie zaken:

• Sectorniveau

Het bepalen van sectorbrede CO₂-reductiepaden.

• Organisatieniveau

Het kwantitatief monitoren van de CO₂-uitstoot, op basis van de prestaties per functionele eenheid gebouw.

• Projectniveau

Het maken van effectieve afwegingen in het ontwerpproces, om de bijdrage van een bouwwerk aan klimaatverandering te beperken.

De benodigde BENG- en MPG-berekeningen - en in de toekomst eventuele MEPG-berekeningen -  worden, aldus de initiatiefnemers, gemaakt met gevalideerde rekensoftware. De Quick Carbon indicator wordt op zo’n manier opgebouwd, dat deze kan worden uitgerekend met de bestaande rekeninstrumenten. Daarvoor is het wel nodig dat alle software rekent met de EN-15804:A2 norm: dit kan naar verwachting vanaf midden 2024.

De nadruk ligt - voor de eerste versie van deze indicator - op nieuwbouwwoningen. De indicator is met enkele kleine aanpassingen ook toepasbaar in de utiliteitsbouw.

Feedback

Betrokken partijen als ontwikkelaars, woningcorporaties, bouwbedrijven, adviseurs en andere professionals worden nu gevraagd om ervaring op te doen met de Quick Carbon indicator en feedback te geven over het nieuwe rekenprotocol. Vervolgens zullen de drie betrokken adviesbureaus en grote bouw- en ontwikkelingsbedrijven vervolgstappen ondernemen om substantiële manieren te ontwikkelen voor CO₂-reductie op bedrijfs- en sectorniveau.
Dan zal ook moeten blijken welke van de tools en bronnen die er beschikbaar zijn naast elkaar kunnen worden gebruikt en welke het beste de uitstoot vertegenwoordigen; denk aan tools als:

• Whole Life Carbon (DGBC)
• Nationale Milieudatabase
• MEPG (Develop Inc.)
• Carbon Cost Tracker (LEVS)
• Carbon ontwerptool (Orga architect)
• Het Nieuwe Normaal
• Building Circularity Index (Alba Concepts)

Bedrijven die willen bijdragen aan de ontwikkeling van de Carbon Quick indicator, worden uitgenodigd om contact op te nemen met Laetitia Nossek, programmamanager bij de DGBC.

Bron: achtergrondrapport Quick Carbon indicator
Beeld: Shutterstock