Polderlab Delft koppelt theorie aan praktijk

Kristian Koreman is landschapsarchitect en stedenbouwkundige. Hij richtte in 2001 in Rotterdam samen met zijn levenspartner Elma van Boxel ZUS (Zones Urbaines Sensibles) op. “Het bewuste doel was om alle grensvlakken tussen architectuur, stedenbouw en landschap te verkennen door gevraagd en ongevraagd onderzoek en ontwerp. Daarom is het spectrum van ZUS zo breed dat we aan de ene kant een deltaplan maken voor heel Nederland en ons aan de andere kant bezighouden met een stoel. Het door schalen en vermeende domeinen heen denken fascineert ons, omdat daardoor doorbraken en innovaties te maken zijn.”

Schieblock

ZUS kwam in het begin terecht in een leegstaand pand in Rotterdam, dat op de nominatie stond om gesloopt te worden, het Schieblock aan het Hofplein. “Op dat moment zetten we onze vraagtekens bij de stand van de stad Rotterdam. Er was veel leegstand, veel top-down planning en de ene crisis volgde de andere crisis op. We zijn daarom vanuit een ander perspectief een stad gaan maken. Daarvoor hebben we van ons pand een laboratorium in de stad gemaakt, een test-site. We doen daar onderzoekenderwijs voorstellen hoe je kunt omgaan met onder meer ruimte, tijdelijkheid, infrastructuur en daken. Daarbij pleiten we ervoor om vanuit een bestaand ecosysteem van stenen en mensen, via interventies en een-op-een pilots, een gebied zich te laten ontwikkelen en te testen of daar een nieuwe werkelijkheid denkbaar is.

Zo’n aanpak vraagt om andere strategieën, met niet alleen een ontwerp, maar ook met nieuwe organisatie- en financieringsstructuren. De gehanteerde methodiek heeft onder meer geleid tot de gecrowdfunde Luchtsingel, de DakAkker, een poppodium, een biergarten en onlangs tot een parkeerplaats die is omgebouwd tot een publiek park. Door het op zo’n publieke manier te doen, door ervoor te schrijven, het debat te voeren en mensen erbij te betrekken, is er de afgelopen twintig jaar in Rotterdam een cultuuromslag ontstaan. Daarbij wordt anders omgegaan met bestaand vastgoed en zijn burgers en jonge cultuurhistorie opeens wel belangrijk.”

Polder van de toekomst

Ook over het buitengebied heeft ZUS veel vragen. “Ik heb het dan over zaken als landbouwtransitie, nieuwe natuur, zeespiegelstijging en klimaatverandering die een enorme impact hebben op het buitengebied.” ZUS wil dit aanpakken op een vergelijkbare manier als bij het Schieblock in de Rotterdamse binnenstad, en ditmaal letterlijk met de voeten in de klei.

“We hebben daarom een oude boerderij opgekocht. Die zijn we gaan transformeren tot Polderlab Delft, waarbij we zoveel mogelijk wat we aantroffen hebben hergebruikt. We willen namelijk midden in de polder een laboratorium starten om de polder van de toekomst te bedenken. Daarbij testen we onder meer nieuwe vormen van natuur, van landbouw en van het telen van biobased gewassen. De opgedane informatie willen we als knooppunt van kennis in de polder gaan delen met het grote publiek, met kennisinstituten en met mensen die er al dan niet professioneel in geïnteresseerd zijn.”

Midden-Delfland

ZUS deed ontwerponderzoek over deze materie in het Redesigning Deltas collectief, waarbij ontwerp- en ingenieursbureaus zich gezamelijk over een aantal opgaves hebben gebogen. In Redesigning Deltas trekken TU Delft, Deltares, Erasmus Universiteit Rotterdam, de convergentie alliantie Resilient Delta, Wageningen Universiteit, PBL en IHE samen op met de praktijk. “Wij zijn als ZUS samen met Flux en Sweco bezig geweest met Midden-Delfland. We hebben daar een ontwerponderzoek gedaan hoe dat gebied zich met verzilting en zeespiegelstijging zou kunnen ontwikkelen als centraal park in het verstedelijkt gebied tussen Rotterdam en Delft.”

Als vervolg daarop doen ZUS en Flux nu ontwerponderzoek voor het Hoogheemraadschap Midden-Delfland over zoet en zout. “Dat doen we omdat zich steeds meer verzilting voordoet in het buitengebied. Omdat dat een enorme impact heeft op het landgebruik, kijken we wat we met dat gegeven kunnen doen.”

Verhuizen

ZUS verhuist in de zomer van 2024 naar het Polderlab Delft. Net als bij het Schieblock gaan Kristian en Elma daar niet alleen werken, maar ook wonen. “Het complex bestaat uit...

Lees nu het complete verhaal over het Polderlab in de nieuwe Stedebouw & Architectuur (#3, thema Transformatie en Transities), met daarin onder andere diverse verhalen die dieper ingaan op de dynamiek van de Nederlandse delta.
S&A #3 vind je als abonnee in je brievenbus en in onze bibliotheek. Nog geen abonnement? Surf dan naar deze pagina.

Tekst: Peter Bekkering