Schoolvoorbeelden 'vieren' de buitenlucht binnen en buiten

De school van de toekomst 'viert' de buitenlucht en natuur niet alleen buiten, maar ook binnen met biofilische low-tech luchtverversing en veel groen. Dat zorgt voor een aangenaam binnenklimaat met minder fijnstof en CO2 en een prettige luchtvochtigheid.

Onze hersenen zijn geëvolueerd door het verkennen van de natuur. Dat wordt mooi beschreven in het boek Last Child in the Woods van Richard Louv, met als basis een grootschalig onderzoek onder kinderen in Zweden en Noorwegen. Kleintjes die tijdens hun eerste levensjaren op versteende, vlakke speelterreinen hadden gespeeld, werden vergeleken met kinderen die op natuurlijk glooiend en groen terrein hadden gespeeld. Uit het onderzoek bleek dat de kinderen die op meer natuurlijk terrein waren opgegroeid motorisch beter ontwikkeld waren.

Een mooi voorbeeld van zo’n gezonde buitenplek is de buitenschoolse opvang Struin in Nijmegen, dat huist op een groot stuk natuur net over de dijk in de Ooijpolder. Struin verwelkomt haar gastkinderen op een terrein met leer- en ontdekplekjes tussen de bomen en struiken. Hier leren ze omgaan met dieren, planten en materialen uit de natuur.

Regen, wind en kou horen bij die natuur en gewapend met goede kleding en schoenen rennen, springen en verkennen de kinderen de speelplaats. Voor echt slecht weer, ontwierp ORGA architect een circulaire, houten schuilgelegenheid. Passend bij de visie van Struin werd deze volledig gebouwd uit natuurlijke materialen. Het low-tech gebouw wordt volledig natuurlijk geventileerd. Struin won eerder de Groene Giraf Award voor meest duurzame buitenschoolse opvang.

Kippen op vegetatiedak

Ook basisschool De Verwondering in Almere, die vorig jaar de Gouden Kikker kreeg als duurzaamste gebouw van Nederland, heeft zo’n bijzondere speelplaats. Hemelwater loopt via een spuwer het plein op en vindt zijn weg door het natuurlijke speelterrein, zodat kinderen naar buiten willen als het regent om met het water te spelen. Op het dak van het laagste cluster, de onderbouw, bevindt zich een openluchtlokaal, deels overdekt en omringd door het vegetatiedak, waarop zelfs kippen lopen. Deze ruimte wordt het hele jaar door gebruikt. Daardoor worden seizoensgebonden veranderingen ervaren. Peter de Boer van Goedgeplant.nl was verantwoordelijk voor het ontwerp van deze buitenruimte.

Luchtkwaliteit

De groengevels binnen en buiten, maar ook de plantenbakken vergroten niet alleen het zicht op groen, maar verbeteren ook de luchtkwaliteit en het zuurstofniveau. Bovendien fungeert het groen ook als een effectieve geluidsbuffer en helpt het de akoestiek in een klaslokaal te regelen.

De grote ramen en reflecterende oppervlakken, tenslotte, optimaliseren de blootstelling aan natuurlijk daglicht en creëren een stimulerende omgeving. Dit komt de concentratie, leersnelheid en het prestatieniveau van de leerlingen ten goede. Daarnaast is er dus natuurlijke ventilatie met luiken in de klaslokalen en een hoog afvoerpunt in het dak van de centrale ruimte. Bovendien werden er enkel gezonde bouwmaterialen zonder lijm of schadelijke vezels gebruikt, wat ook weer een positieve invloed heeft op de luchtkwaliteit.

Biobased bouwen

De biofilische school raakt ook aan het plan 'Een Nieuwe Oogst', waarmee ORGA Architect samen met een aantal andere partijen dit jaar de prijsvraag 'Een Nieuwe Bouwcultuur' won. Daarbij ging het om woningen, maar het idee dat agrariërs natuurlijke bouwgewassen produceren als (isolatie)materiaal voor nieuwe gebouwen kan ook op scholen worden toegepast. Lees ook het interview hierover op deze site met Daan Bruggink; 'Biobased bouwen is niet zo nieuw meer, het innovatieve is het verbinden van de ketens'