'Biobased bouwen is niet zo nieuw meer, het innovatieve is het verbinden van de ketens'

dinsdag 11 oktober 2022
timer 5 min

Daan Bruggink van ORGA Architect.

Toeval of niet, maar een dag na de langverwachte presentatie van het rapport Remkes ('Wat Wel Kan') is de winnaar bekend gemaakt van de door de rijksbouwmeester uitgeschreven prijsvraag 'Een Nieuwe Bouwcultuur'. In het winnende plan van ORGA Architect, De Urbanisten, Copijn en nog een aantal partijen worden landbouw en woningbouw direct aan elkaar gekoppeld. Een gesprek met de al meermaals onderscheiden Daan Bruggink van het winnende ORGA over het verbinden van de ketens.

"We kunnen er morgen mee beginnen", zegt Bruggink over 'De Nieuwe Oogst'. Het prijswinnende voorstel voorziet in een integraal plan waarbij het gaat om honderden woningen, ruimte voor dieren, permacultuur, een andere manier van samenleven en zingeven, biodiversiteit, verschillende landschappen en natuurlijke bouwgewassen. "Wij zijn gepokt en gemazeld in biobased bouwen. Daardoor konden we ons makkelijk richten op al die aspecten daar omheen. En daarop zoek je dan de juiste partijen bij elkaar. Dat is de kracht geweest achter dit plan, het verbinden van al die ketens."

De prijsvraag was uitgeschreven met het typerende 'kamerlandschap' rond Oirschot (Noord-Brabant) in gedachten en daar gaat het plan ook in de praktijk worden gebracht. Een aanzienlijk deel van het bouwmateriaal voor de nieuwe woningen wordt lokaal verbouwd en geoogst op een manier die bijdraagt aan de biodiversiteit en een gezonde bodem. Hierbij is een sleutelrol weggelegd voor de inzet van biobased bouwmaterialen zoals hout, hennep, vlas, lisdodde, bamboe, stro en zeewier. Daarbij wordt vooral ingezet op de productie van natuurlijke isolatiematerialen.

Naast het innovatieve verbinden van de ketens, zijn de bouwfysische berekeningen van ORGA doorslaggevend geweest voor het succes. Hiervoor geeft Bruggink een grote pluim aan Ralf van Tongeren. "Die werkt sinds begin dit jaar bij ons, een expert in biobased data. Met zijn bouwfysische berekeningen hebben we wel het verschil gemaakt denk ik."

Stro, vlas en hennep

"Wij laten zien wat biobased bouwen inhoudt en hoe dat kan. Wij kunnen morgen beginnen, met stro, vlas en hennep. Laat de lisdoddes en miscanthus (olifantengras, red.) ondertussen maar groeien en toetsen en dan gaan we die volgend jaar toepassen. Het biobased aspect is helemaal niet zo nieuw meer. Het innovatieve is het aan elkaar koppelen. Het landschappelijke, de inrichting, de sociale cohesie met de buurt, de agrariër die kansen ziet om producten te verbouwen", vertelt Bruggink gepassioneerd.

Vooral dat laatste aspect speelt direct in op het actueel maatschappelijke vraagstuk rondom veeteelt en hoe we als land de stikstofuitstoot gaan terugdringen. Afgelopen woensdag kwam bemiddelaar Johan Remkes naar buiten met zijn rapport 'Wat Wel Kan'. 

"Het zegt wel iets dat je antwoord geeft op een rapport dat een dag eerder uitkomt. Toeval bestaat niet, zeggen ze dan. Je bent er maanden mee bezig en we zijn ons er zeer bewust dat de bouw zelf ook iets zal moeten doen in dit vraagstuk. En als je kunt aantonen dat en hoe dit kan, is dat natuurlijk heel mooi", aldus Bruggink, die uitlegt wat de volgende stap moet zijn. 

Voldoende afzet

"Kun je de agrariër toezeggen dat hij een bepaalde afzet heeft? En waar dat stokt? Zit dat in regelgeving, toetsing? Je hebt verschillende grondstoffen die je natuurlijk moet testen. Je moet een continue basis hebben, een continue afzet. Hoe meer die vraag naar biobased materialen gaat groeien, hoe makkelijker een agrariër gaat zeggen 'ik kan dit leveren'.

Het gaat om ketens verbinden. Dat moet je nu goed organiseren. Neem isovlas, dat wordt in de traditionele bouw veel gebruikt als isolatiemateriaal. Maar die gebruiken alleen vlas. Hennep kan er zo doorheen, zeggen ze, door die apparaten. 'Maar we hebben nu een continue aanvoer, we weten wat isovlas doet. We hoeven het niet te toetsen.' Dus die houden het daarbij. Zulke partijen zou je ook kunnen stimuleren om andere materialen te produceren. Dat is het ketenverbinden dat je eigenlijk nog mist om er echt morgen mee te beginnen. Als je er morgen mee wilt beginnen kom je uit op hennep, vlas en stro. Dat is wel allemaal getoetst. Het andere moet je nog verbinden."  

'Snel beginnen'

Bruggink staat met zijn ORGA Architect en andere partijen te trappelen om het plan in de praktijk te brengen. "De volgende stap is ontwikkelaars die ermee aan de slag gaan. Gemeenten en lokale partijen die zich eraan verbinden. Een visie op het hele plan. Daarop gaan wij dan ook huizen ontwerpen en bouwen. Wij richten ons op het realiseren. Dan kun je het laten zien. Dus laten we snel beginnen en dit aantoonbaar maken", aldus de man die tevens voorzitter was van de Adviesgroep Nieuwbouw & Renovatie van de Dutch Green Building Council. Tevens stond hij vijfmaal in de ABNAMRO Duurzame 50 (vorig jaar op vijf), op negen in de Innovatie Top 100 van het MKB, won hij onder meer de Nederlandse Bouwprijs en was hij Alumnus van het jaar van de TU Delft.
 

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Super Skin voor gevels en interieurs in Ahoy

24 jul om 07:30 uur

Tijdens ARCHITECT@WORK, op 11 en 12 september in Rotterdam Ahoy, staat er onder het motto 'Super Skin' een…

Lees verder »
descriptionArtikel

De vele toepassingen van het veelzijdige bamboe

19 jul om 07:30 uur

De wereld van het circulair en biobased bouwen krijgt nieuwe impulsen dankzij het boek Booming Bamboo. In deze…

Lees verder »
descriptionArtikel

Samenhangende afwatering in landschap en woningen

18 jul om 07:30 uur

De woonwijken Celsius, Vredeoord en landgoed De Grote Beek in Eindhoven kennen een bovengronds…

Lees verder »
descriptionArtikel

Polderlab Delft koppelt theorie aan praktijk

11 jun om 07:30 uur

Hoe ziet de polder van de toekomst eruit? Dat wil ZUS gaan onderzoeken door theorie en praktijk te koppelen in…

Lees verder »
descriptionArtikel

Puzzelen met groen in en om de stad

10 jun om 07:30 uur

Het belang van voldoende ruimte voor groen in en om de stad wordt steeds groter. Voor gemeenten is dit een…

Lees verder »
descriptionArtikel

En wat als we nu wél toekomstbestendig gaan bouwen?

7 jun om 07:30 uur

Vurig pleidooi van Marrit van der Schaar (Provincie Utrecht) om toekomstbestendig te (gaan) bouwen. Een visie,…

Lees verder »
descriptionArtikel

Workshop Circulair inkopen: prikkel voor ketensamenwerking

4 jun om 07:30 uur

Het versnellen van de transitie naar een volledig circulaire economie vereist een verandering in de manier…

Lees verder »
descriptionArtikel

Toekomstbestendig bouwen: slim, duurzaam en betaalbaar

30 mei om 07:30 uur

Martin Huiskes is architect en partner bij LKSVDD architecten. Het bureau richt zich op het maken van ‘…

Lees verder »