Ontwerp-Nota Ruimte: van Vinex naar VISTA

Elke regio heeft eigen karakteristieken, problemen en ambities en daarom wil het Rijk samen met provincies, regio’s en gemeenten werken aan vijf onderscheidende ontwikkelstrategieën voor wonen, werken en bereikbaarheid: versterken, initiëren, stimuleren, transformeren en accommoderen (VISTA). Samengevat komt dat neer op:

Het Rijk kiest voor het versterken van gebieden die op zichzelf staand minder snel groeien. Hierbij wordt gemikt op de ontwikkeling van wonen en werken, passend bij de maat en schaal van een regio, met behoud en ontwikkeling van voorzieningen. Dit geldt bijvoorbeeld voor Zeeland en Friesland. 
In de regio's Groningen-Assen, Twente en Zuid-Limburg wil het Rijk een schaalsprong initiëren. De aanwezige grote steden, bedrijven, universiteiten en kennisinstellingen bieden daar kansen voor een schaalsprong in economische groei. In gebieden waar de bevolking wel toeneemt, maar de economie een impuls kan gebruiken wordt gekozen voor stimuleren. Zoals in de regio’s Zwolle en Arnhem-Nijmegen, waar wordt ingezet op groei van werkgelegenheid.

Dynamische metropoolregio’s

Speciale aandacht is er voor de regio Rotterdam-Den Haag, waar transformeren de strategie is. Hier liggen grote veranderopgaven in het bestaand stedelijk gebied en in het landschap. Deze regio moeten toekomstbestendig worden, zodat die steden weer in de Europese top kunnen meedoen. In de meest dynamische metropoolregio’s, zoals Amsterdam en Eindhoven, met een sterke groei van economie en bevolking, is er sprake van accommoderen. Deze regio’s blijven de motoren van de Nederlandse economie, maar wel in balans met de kwaliteit van de leefomgeving. Hiervoor moeten voorzieningen en infrastructuur meegroeien en is een inzet op betaalbare woningen nodig.

Strategie

In de Ontwerp-Nota Ruimte worden de vijf verschillende ruimtelijk-economische strategieën verder uitgewerkt. Deze aspecten zijn daarbij meegenomen:

• ligging in het (inter)nationale mobiliteitsnetwerk;
• stedelijke massa;
• ontwikkeling van aantal inwoners en banen;
• sociale opgaven;
• economische sectoren;
• aanwezigheid van kennisinstellingen;
• kansen en beperkingen vanuit landschap, water en bodem.

In combinatie met de ambitie ten aanzien van stedelijke en regionale ontwikkeling voor 2050 levert dat deze strategieën op:

• Versterken in gebieden met een minder omvangrijke autonome economische ontwikkeling en bevolkingsgroei, gericht op het ontwikkelen van wonen en werken, passend bij de maat en schaal van de regio, aansluitend op de regionale vraag en met behoud en ontwikkeling van voorzieningen. (Regio’s Noord Holland-Noord, Zeeland, Groene Hart, Rivierenland, Achterhoek, omgeving Harderwijk-Zeewolde, Zuidoost-Drenthe, Noordoostpolder en Friesland).
• Initiëren in gebieden, verder weg van het economisch kerngebied, met een potentie voor een schaalsprong in economie en bevolking. Hier wordt ingezet op een ontwikkeling van de regionale economie, gekoppeld aan kennisinstellingen en campussen, daarna volgen meer kansen voor grootschalige woningbouw, voorzieningen, et cetera. (Regio’s Groningen-Assen, Twente en Zuid-Limburg).
• Stimuleren in gebieden in de nabijheid van het economisch kerngebied, waar nu ook al groei plaatsvindt. De inzet is er hier op gericht om deze gebieden in balans (wonen, werken en voorzieningen) verder door te laten groeien, waarbij vooral de groei in werkgelegenheid verder wordt gestimuleerd. (Regio’s Zwolle, Lelystad, Stedendriehoek, Arnhem-Nijmegen, Noord-Brabant (buiten regio Eindhoven) en Noord- en Midden-Limburg).

• Transformeren van het ruimtelijk-economisch systeem van de Zuidelijke Randstad. Hier is de inzet gericht op het toekomstbestendig maken van de economie, aantrekkelijker maken van de leefomgeving en tegelijkertijd blijven voorzien in de vraag naar woningen door toekomstbestendige verstedelijking. (Regio Zuidelijke Randstad).
• Accommoderen van de sterke groei van economie en bevolking in de meest dynamische metropoolregio’s. Het RIjk wil hier de sterke groei blijven faciliteren, maar wel in balans met de kwaliteit van de leefomgeving en gecombineerd met een groei in voorzieningen en infrastructuur en inzet op betaalbaarheid van woningen en bedrijfslocaties. (Regio’s Amsterdam, Utrecht en Eindhoven).

Woningbouwlocaties

Aansluitend op VISTA lezen we, ten aanzien van de hoge woningnood, dat het Rijk 4 nieuwe nationale en 127 regionale grootschalige woningbouwlocaties wil aanwijzen. Met stimulansen voor de ontwikkeling van kleinschalige en middelgrote woningbouwlocaties, waaronder ‘straatje erbij’ en ‘straatje erin’, in gebieden met een beperktere woningbehoefte, aanvullend op de bestaande voorraad. 
Ook  kan in heel Nederland een wijkje erbij (tot 100 woningen) aansluitend op een bestaande kern gerealiseerd worden, passend in de ruimtelijke context.

De grootschalige locaties liggen in en dichtbij bestaand stedelijk gebied en moeten goed worden ontsloten met auto en openbaar vervoer. Binnen regio’s vormen stedelijke knooppunten van weg en spoor plekken waar wonen, werken en voorzieningen zich concentreren. Zo kan bestaande infrastructuur worden benut en kan deze efficiënt worden uitgebreid met nieuwe grootschalige infrastructuur.

Blijf voortaan altijd op de hoogte van al ons nieuws met een abonnement op de wekelijkse nieuwsbrief van Stedebouw & Architectuur.

Bron: Rijksoverheid
Beeld boven: kansen voor grootschalige woningbouw in de regio Twente (Shutterstock)