Landschapsarchitectuur en beweegvriendelijkheid in Apeldoorn

Haar creativiteit kan Linda Hooijer tegenwoordig goed kwijt in de rol van programmamanager voor de gemeente Apeldoorn. “Ik zoek vaak naar manieren om dingen met elkaar te verbinden. Bijvoorbeeld door relaties te leggen tussen het ruimtelijke en sociale domein, maar ook tussen de gemeente, inwoners en partners. Hoewel je binnen een gemeentelijke organisatie niet volledig vrij bent, is er toch ruimte voor eigen invulling. Ik werk vaak aan nieuwe projecten en doe veel pilots. Tegelijkertijd werk je wel binnen een organisatie met zo'n tweeduizend medewerkers.”

Gezinsstad Apeldoorn

De beweegvriendelijke omgeving is al geruime tijd een belangrijk thema in Hooijers werk. “Als ontwerper had ik al te maken met diverse onderwerpen binnen de openbare ruimte, waaronder de beweegvriendelijke omgeving”, vertelt ze. “Van 2018 tot 2022 was ik programmamanager van Gezinsstad Apeldoorn, waar we ons richtten op het aantrekkelijker maken van de stad voor gezinnen. Het programma had drie speerpunten:

• Buitenruimte voor iedereen;
• Gezond en veilig opgroeien;
• Generaties en culturen verbinden.

Vanaf dat moment ging ik me meer verdiepen in de maatschappelijke rol van de buitenruimte, bijvoorbeeld in hoeverre deze de gezondheid van mensen beïnvloedt.”

Participatie zorgvuldiger

Volgens Hooijer is de aandacht voor een beweegvriendelijke omgeving en ontmoeting in de buitenruimte de afgelopen tien jaar aanzienlijk gegroeid. “Je ziet het thema steeds vaker terugkomen in projecten. We zijn ons vanaf het begin bewust dat we hierover moeten nadenken. Bovendien merk ik dat er steeds meer samenwerking is tussen verschillende domeinen en afdelingen, wat ook nieuwe financieringsmogelijkheden met zich meebrengt. Daarnaast groeit het besef dat spelen, bewegen en ontmoeten op diverse manieren kunnen worden ingevuld. Je kunt een 3x3 basketbalveldje aanleggen, maar het is net zo belangrijk om te bedenken hoe je ervoor zorgt dat het daadwerkelijk gebruikt wordt.”

Hooijer ziet vooral op dat vlak een grote verandering. “Er was een tijd waarin participatie beperkt was tot een eenmalige inspanning, waarbij slechts een klein deel van de bewoners werd betrokken. Nu pakken we het veel zorgvuldiger aan. We kijken naar de samenleving als geheel, stellen de doelgroepen centraal en ondersteunen steeds meer bij het faciliteren van initiatieven. Elk project vraagt om maatwerk.”

Spelen, bewegen en ontmoeten

Apeldoorn staat bekend als een groene stad, midden op de Veluwe. Je zou kunnen denken dat de stad per definitie daarmee al beweegvriendelijk is. “Ik ben ooit begonnen met het inspiratieproject Buitenkansen in 2020. Er was best veel groen in Apeldoorn en dat lag er over het algemeen schoon, heel en veilig bij lag. Maar de uitdaging is dat al dat groen en de gehele openbare ruimte goed gebruikt wordt, zodat het meer betekenis krijgt voor de bewoners. Het uitvoeringsprogramma Spelen, bewegen en ontmoeten, waar we nu mee bezig zijn, komt hier direct uit voort. Buitenkansen heeft heel veel bewustzijn gecreëerd en is een soort kapstok geworden voor allerlei projecten over dit thema. En we werken op dit vlak ook heel goed samen met de Provincie Gelderland en de Gelderse Sportfederatie.” 

Omgevingsvisie

Buitenkansen werd zo goed ontvangen in de gemeente dat het nu ook is verankerd in de Omgevingsvisie van Apeldoorn. “Dat is voor mij een bevestiging dat we goed bezig zijn, het is echt fijn dat het erin staat. Toch is dat nog geen garantie dat het dan vanzelf wel goed komt met die beweegvriendelijke omgeving. Bij Spelen, Bewegen en Ontmoeten moeten we vaak nog de plek veroveren. Want iedereen is wel voor beweegvriendelijke plekken, maar zodra dat ten koste gaat van een parkeerplek of het komt direct voor je woning, wordt het toch minder aantrekkelijk voor mensen."

Wat daarbij kan helpen is dat we zijn gestart met het ontwikkelen van beleid voor Spelen, bewegen en ontmoeten dat straks ook wordt vastgesteld. “Tot nu toe hadden we dat gek genoeg nog niet. Ik hoop dat we daarmee iedereen goed kunnen bedienen en dat er zowel aandacht is voor hardware, software en orgware als voor samenwerking met partners. Ik hoop dat we we straks sneller worden in de uitvoering door zaken vast te leggen in beleid. Maar we moeten er wel voor waken dat we niet de hele buitenruimte dichttimmeren. Er moet ruimte overblijven om flexibel mee om te gaan, om maatwerk te kunnen leveren en ruimte te houden voor de behoeften van later.” 

Meiden niet welkom in openbare ruimte

Sinds dit jaar is Apeldoorn ook gestart met een participatief actieonderzoek met de Hogeschool Arnhem-Nijmegen dat gaat over hoe de openbare ruimte uitnodigt tot meer gebruik door meiden. “We zijn dit project gestart omdat we erachter willen komen wat meiden in de buitenruimte belangrijk vinden en wat ze nodig hebben om zich er thuis te voelen. We hebben om te beginnen zeventig meiden geïnterviewd, waaruit duidelijk naar voren komt dat ze zich niet altijd welkom voelen in de openbare ruimte. Ik vind het echt rottig om te horen dat dat zo is. Het gekke is dat er in het buitenland al veel meer aandacht voor is. Zo zat ik onlangs bij een online presentatie, waarbij ook de burgemeester van Londen aanschoof. Dat geeft wel aan dat ze daar wat verder zijn met dit thema. Dat het hier nog in de kinderschoenen staat, heeft misschien te maken met het feit dat we het lastig vinden om in doelgroepen te denken. We krijgen al snel het idee dat we dan andere groepen uitsluiten, maar soms helpt de focus op een specifieke groep om de nodige verandering te maken.”

MOVE24 

Wil je over deze onderwerpen meer te weten komen? De gemeente Apeldoorn is samen met de Gelderse Sport Federatie en de provincie Gelderland op woensdag 15 oktober aanstaande gastheer van MOVE24, het event voor de beweegvriendelijke omgeving in Omnisport Apeldoorn. De gemeente Apeldoorn verzorgt daar ook een aantal sessies:

PLEK VOOR MEIDEN - Onderzoek naar meisjes in de publieke ruimte 

Het succes van Apeldoorns groene schoolpleinen aanpak

Stadspark Apeldoorn

Kijk voor het volledige programma én aanmelden op www.move24.nl

Blijf nog beter op de hoogte van al ons nieuws en abonneer je op onze wekelijkse nieuwsbrief.

Bron: Straatbeeld
Beeld (bovenaan): stadhuis Apeldoorn (Shutterstock)