Diepe gevels voor hybride gebouwen

dinsdag 7 juni 2022
De 20e eeuw eindigde in de westerse wereld met een laatste golf van optimisme voor een toekomst van ongelimiteerde mogelijkheden. In de architectuur zocht de Superdutch generatie de grenzen op van het denkbare, want maakbaar bleek bijna alles. Twee decennia later, aan het begin van de 21e eeuw, zijn de in- en vooruitzichten anders. Wij bevinden ons in een adembenemend versnellende achtbaan door ecologische, politieke en economische crises met globale dimensies. Als gevolg hiervan wordt het spectrum van individuele keuzes in toenemende mate beperkt, ook voor de ontwerpers in architectuur.

Daar is de gevel een speelveld in verandering. De verhouding van geveloppervlakte tot bruto vloeroppervlakte gaat een bepalende vormfactor worden (naast de ratio open/dicht). Uit energetisch oogpunt zullen we gebouwen moeten ontwerpen met een minimale bouwenvelop bij maximale vloeroppervlakte. Dus eenvoudige volumes – onder architecten ook pejoratief dozen genoemd – zonder gevarieerde massabehandeling. Gevelplasticiteit mag, indien deze buiten de thermische grens valt. Naast het minimale energieverlies zorgen deze weinig expressieve volumes voor besparing van materiaal, bouwtijd en kosten.

Maar daarmee zijn niet alle facetten beantwoord van de uitdagingen, die op ons wachten. Tegenover de logica van tight-fit bouwenveloppen zijn er goede redenen voor een loose-fit benadering: de architectonische verruimtelijking van de gevel. Een hoofdfunctie van de gebouwschil is de gelaagde onderhandeling tussen buiten- en binnenklimaat en er zijn twee ontwikkelingen waardoor deze bufferfunctie nieuwe belangstelling krijgt: de klimaatverandering naar een mediterraan klimaat en de oplopende verblijfsduur in de binnenruimten als gevolg van toenemende hybride woon-werk-recreatie milieus. De structurele verruimtelijking van de gevel buiten de thermische schil als klimaatbuffer in de vorm van uitgebreide, meervoudig te gebruiken buitenruimten (balkons, wintertuinen) doet dienst aan de gezondheid van de werkende, wonende, lerende en recreërende mens en bespaart tegelijk energie, mits geplaatst aan de zonnegeoriënteerde zijden van het gebouw. Bijna 100 jaar geleden was dit al de koers van de openlucht schoolbeweging. 

Woontoren Stories
Woontoren Stories, ontworpen door Olaf Gipser Architects. Lees hier meer over het project. Foto door Olaf Gipser Architects

Maar er is ook een ecologische winst te behalen met een ‘diepe gevel’. Onze urbane gebieden bevinden zich in een dubbele verdichting van mens en niet-mens. In Nederland is de biodiversiteit in steden hoger dan op het industrieel gecultiveerde agrarische land. Zoals het One-Health-concept argumenteert, draagt de gebalanceerde co-existentie van mens en milieu bij aan wederzijde gezondheid. De diepe gevel biedt ruimte voor een bijna egalitaire huisvesting en cohabitatie van beiden. Het wordt tijd dat wij ook in de architectuur eindelijk het antropocentrische mindset achter ons laten. 
 


Cover S&A GD 2022Deze blog verscheen eerder in Stedebouw & Architectuur, editie Gevels & Daken van 2022, die op 27 mei 2022 verscheen. Je kunt de editie nabestellen. Een exemplaar kost € 25,- exclusief verzendkosten. Mail naar administratie@acquirepublishing.nl met jouw NAW-gegevens en (indien noodzakelijk) een opdrachtnummer.

Gegarandeerd alle edities van Stedebouw & Architectuur per jaar ontvangen, inclusief de Innovatiecatalogus? Neem dan een abonnement.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Gevel-as-a-service: ‘Standaardiseer contracten, financiering en technische richtlijnen’

3 aug om 08:00 uur
Een decennium geleden had je je niet kunnen voorstellen dat je het eigendom van een van de belangrijkste…
Lees verder »
descriptionArtikel

Grootste kalkhennepgevel van Nederland voor gemeente Voorst

27 jun om 08:00 uur
Architectenbureau De Twee Snoeken heeft voor de gemeente Voorst een nieuw gemeentehuis ontworpen met een gevel die…
Lees verder »
descriptionArtikel

‘De architect moet zich afvragen: voor wie bouw ik en voor hoe lang?’

1 jun om 09:21 uur
Praat je in wetenschappelijke sferen over de gevel, dan is Ulrich Knaack niet weg te denken. Knaack, hoogleraar…
Lees verder »
descriptionArtikel

Editie Gevels & Daken 2022 is verschenen

27 mei om 08:00 uur
De tweede editie van Stedebouw & Architectuur in 2022 is verschenen. In deze editie staat de 'next-generation…
Lees verder »
descriptionArtikel

Grote opknapbeurt voor Pepergasthuis

11 mei om 09:15 uur
Woningcorporatie Lefier geeft het Pepergasthuis in het centrum van Groningen een flinke opknapbeurt. Zowel aan de…
Lees verder »
descriptionArtikel

Baksteen verwijst naar industrieel verleden

10 mei om 13:23 uur
"Architectuur zonder opgeblazen ego", zo omschrijft architect Christian Schmidt de DB Tower en The Brick in het…
Lees verder »
descriptionArtikel

Gevel-as-a-service: ‘Standaardiseer contracten, financiering en technische richtlijnen’

4 mei om 11:26 uur
Een decennium geleden had je je niet kunnen voorstellen dat je het eigendom van een van de belangrijkste…
Lees verder »

UNIQ SB-O1S ook in satijn zwart

15 apr om 14:19 uur
Zwart is een kleur die steeds meer wordt gezien in moderne bouwprojecten. In veel van die projecten worden ook…
Lees verder »