Nieuw Havenhuis Antwerpen door Zaha Hadid Architects

Het nieuwe Havenhuis aan kaai 63 van het Kattendijkdok wordt de hoofdvestiging van het Havenbedrijf Antwerpen. Met de verhuizing brengt het bedrijf ca. 500 medewerkers samen die voorheen op meerdere locaties werkzaam waren. Zaha Hadid Architects werd gekozen om het ontwerp te maken op basis van een competitie die werd opgezet door de Belgische overheid, het havenbedrijf en de Stad Antwerpen. Het gaat om één van de laatste ontwerpen van de eerder dit jaar overleden toparchitecte Zaha Hadid.

© Helene Binet
 

Briljant ontwerp

“Er stond maar één regel vast in de architectuurcompetitie, namelijk dat het oorspronkelijke gebouw behouden moest blijven,” aldus Marc van Peel, voorzitter van Havenbedrijf Antwerpen. “De jury was dan ook prettig verrast dat elk van de vijf kandidaten van de shortlist opteerden voor een modern gebouw boven het oorspronkelijke gebouw. Het ontwerp van Zaha Hadid Architects was daarbij het briljantste.”

De architecten werkten nauw samen met Origin, architectenbureau met de focus op het behoud en herbestemmen van erfgoed, om de geschiedenis van de 16.400 m2 grote locatie mee te nemen in het ontwerp. Hieruit bleek onder andere dat er een grote toren gepland stond voor de brandweerkazerne, een uitbreiding die nooit is voltooid. Het nieuwe volume is een doorzetting van deze uitbreiding.

© Tim Fisher

Vloeibare gevel

De uitbouw van Zaha Hadid Architects wijst richting rivier de Schelde, waar Antwerpen aan is gesticht. De gevel moet een rimpelend oppervlak voorstellen dat de kleuren van de omgeving als water reflecteert. De driehoekige panelen geven de hoeken een ogenschijnlijk afgeronde vorm een maakten de transitie van een ‘platte’ gevel aan de zuidzijde naar een rimpelende, driedimensionale zijde aan het noorden mogelijk.

Een klein deel van de driehoekige panelen zijn ondoorzichtig. Hierdoor valt er voldoende daglicht door de gevel zonder dat het interieur te veel opwarmt. Verder zorgt de afwisselende doorzichtigheid voor zowel uitzichten op de Schelde, stad en haven als afgesloten ruimtes.

© Hufton+Crow

Interieur Havenhuis

De binnenplaats van de oorspronkelijke brandweerkazerne is afgesloten door een glazen dak en doet nu dienst als de receptie van het Havenhuis. Vanuit dit atirum kunnen bezoekers diverse historische kamers bezoeken, waaronder een bibliotheek in de herstelde hal waar de brandweerwagens stonden. Een panoramische lift biedt toegang tot een externe brug naar het nieuwe gebouw.

In de bovenste verdiepingen van het oude gebouw en de onderste van het nieuwe gebouw zijn kantoor- en vergaderruimtes, een auditorium en een restaurant gerealiseerd. De lagen van het nieuwe volume, verder verwijderd van de kern, zijn als flexibele kantoorplekken ingericht.

© Hufton+Crow

Nieuwe Gouden Eeuw

Zaha Hadid Architects streefde een duurzaam en energie-efficiënt ontwerp na en heeft na oplevering een BREEAM ‘Very Good’ certificaat behaald. Dit is onder andere gelukt door materialen en componenten via het water te transporteren, optimale daglichttoetreding en verkoelende plafonds in de uitbouw.

“De architectonische stijl van het oorspronkelijke gebouw, een replica van het voormalige Hansahuis, doet terugdenken aan de 16 ^e eeuw, de Antwerpse Gouden Eeuw,” aldus Van Peel. “Maar nu, boven het origineel, is een modern gebouw in glanzend glas gerealiseerd, mijns inziens als representatie een nieuwe Gouden Eeuw voor Antwerpen.

© Helene Binet