‘Wie de aarde belast, zorgt voor compensatie’

"Ik heb een auto van zo’n vijftien jaar oud. Wat is duurzamer: mijn auto de deur uit doen en een nieuwe kopen, of er zolang mogelijk in blijven rijden? Verduurzaming zit hem in twee hoofdzaken. Waar mogelijk biobased producten toepassen, maar óók de levensduur maximaliseren door bijvoorbeeld hergebruik.

Een volledig houten hoogbouw zal minder efficiënt zijn dan een hybride constructie. En een simpele stalen schroef is veel efficiënter dan meerdere doken in een verbinding die veel hout vraagt. Mijn punt is: de drang om 100 procent biobased te bouwen, mag de meest duurzame aanpak niet ondermijnen. Zo kies ik er vaak voor om een relatief kleine stalen robuuste koppeling te maken om producten als een modulair element te kunnen hergebruiken.

Ja, biobased materialen moeten we zo veel mogelijk gebruiken, maar dat betekent niet dat we niet meer zo nauw hoeven te kijken naar de hoeveelheid materiaal die we toepassen. Bij berichten waarin vol trots wordt vermeld hoeveel CO2 er wel niet in een gebouw opgeslagen is, frons ik mijn wenkbrauwen. Hadden daar niet twee gebouwen van gemaakt kunnen worden?

Dikke massieve CLT platen zijn een mooi biobased product, maar bij bepaalde toepassingen vragen ze om relatief veel kubieke meter hout. Stap één is het gebruik van biobased materialen die de CO2-productie zoveel mogelijk beperken, stap twee om het materiaal zo efficiënt mogelijk te gebruiken en dus indirect zo min mogelijk CO2 op te slaan.

Hoe kunnen bedrijven vinden dat ze het recht hebben om de wereld te vervuilen en grondstoffen uit te nutten om simpelweg meer winst te maken? Waarom is zoiets cruciaals als duurzaamheid niet allang in de grondwet vastgelegd? Er zijn eigenlijk maar twee hoofdregels: we mogen met z’n allen niet meer gebruiken dan de aarde kan produceren en wie de aarde belast, zorgt voor compensatie. De prijs van een product bestaat dan uit productie- en ecologische impactkosten. Als men niet verduurzaamd, zullen in de loop van de tijd de impactkosten steeds hoger moeten worden. De aanscherping van eisen vanuit de EU (Carbon Removals Certification Framework) ligt in lijn met deze gedachte, maar de beslissing van onze overheid om de toelaatbare MPG-waarde niet te laten afnemen, staat hier weer haaks op.

Verhoging van de ecologische impactkosten geeft de kans om duurzame producten concurrerend te laten ontwikkelen. Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat wij minder betalen voor eten dat de wereld vervuilt, dan voor voedsel dat goed is voor mens en natuur? Datzelfde geldt voor de bouw.

Want nog steeds is het in veel gevallen goedkoper om traditioneel te bouwen. De impact van niet-duurzame bouw op de natuur moet de kosten dusdanig ophogen, dat het straks niet meer rendabel is. Verduurzaming moet altijd financieel gestimuleerd wordt, waarbij we nooit uit het oog mogen verliezen dat elke stap, hoe klein ook, ertoe doet."

Arjan Habraken
Arjan Habraken is constructief ontwerper en oprichter van SIDstudio. Hij is universitair docent aan de TU Eindhoven en partner bij MDLX, dat houten modulaire gebouwen ontwikkelt, produceert en bouwt. Habraken werd in 2020 verkozen tot Constructeur van het Jaar.

Tekst: Arjan Habraken
Foto (bovenaan): Shutterstock