‘Materiaalstromen komen schoner het gebouw uit’

Aan de materialen hoeft het niet meer te liggen, aldus de architect van Kraaijvanger Architects. Het is de mindset, de samenwerking en vooral een nuchtere en heldere blik op de toekomst, die duidelijk maakt dat we ook anders kunnen bouwen. Met een methode die uitgaat van een positieve footprint, waaraan Van der Meulen al vijftien jaar sleutelt. Kraaijvanger Architects gaat die werkwijze de komende jaren uitrollen als dé standaard, het liefst samen met meer grote architectenbureaus.

Waddenzee

Gevraagd naar de voedingsbodem van zijn inzichten, verwijst Van der Meulen naar vele zeilvakanties op de Waddenzee. Waar het als een bevrijding voelde als de motor uitging en de wind het heft in handen nam. Maar waar de overweldigende biodiversiteit heel kwetsbaar bleek. Zijn nieuwe idealen vielen vervolgens in slechte aarde op de TU Delft. De leerstof over duurzaamheid viel hem daar heel erg tegen. Van der Meulen: “In Delft leerde ik niets nieuws of iets wat grenzen verlegde. Daarna bleek bij Kraaijvanger, rond 2007, dat alles wat ik over duurzaamheid op de TU eruit had gepikt, al in de praktijk werd toegepast.”

Van der Meulen vond daarom meteen dat er een tandje bij moest en is zelf heel veel gaan lezen. Diverse prijsvragen bleken verder perfecte vingeroefeningen en enkele keren werd daarbij ook de overwinning gevierd. Dat hielp hem stukken verder en mondde onder meer uit in de bekroonde nieuwbouw van het Stadskantoor van Venlo (2016), een uiterst duurzaam en gezond gebouw. “Daar konden we mijn ideeën die je in het boek terugvindt, groots toepassen. Ik dacht vervolgens ‘vanaf nu weten we hoe het moet en gaat elk project beter’, maar dat viel dus heel erg tegen.”

Marktconformiteit

Voordat we concreter het werkboek in duiken, houdt Van der Meulen eerst een betoog over waar het volgens hem misgaat: marktconformiteit. “Het hele begrip ‘marktconformiteit’ hangt samen met financiën, normen en met de psychologische angst om per vierkante meter iets te veel uit te geven. De euro’s per vierkante meter worden uitgeknepen om een fatsoenlijke investering te realiseren. Het heeft mij echt tijd gekost om te doorgronden wat dat voor een verschrikkelijke toxische impact heeft op de hele bouw.”

“Dat je ‘marktconform’ zoveel vierkante meter per medewerker nodig hebt, is gewoon een super ruwe norm”, vervolgt Van der Meulen. “Dat kan allemaal veel slimmer. Nu worden echter eisen en wensen aan elkaar gekoppeld en krijg je vaak een veel te groot gebouw. Dan resteert er een te lage investering per vierkante meter om nog echt iets duurzaam of circulair te kunnen doen. Bovendien kijkt men alleen naar de korte termijn en niet naar wat je er over dertig jaar voor terugkrijgt. En of een gebouw op dat moment nog aan de normen voldoet. Het is pure kortzichtigheid.”

Lees verder in de Innovatiecatalogus 2023

De volledige versie van het interview met Vincent van der Meulen verschijnt in de Innovatiecatalogus 2023, de jaarlijkse editie van Stedebouw & Architectuur in samenwerking met Duurzaam Gebouwd. Ontvang gegarandeerd een editie door nu een abonnement op Stedebouw & Architectuur af te sluiten en ontvang elk jaar zes edities van het magazine over innovaties in bouw, product en ontwerp.