Hoe ROCvA flexibiliteit en maakbaarheid combineert in onderwijshuisvesting

De afdeling Huisvesting van het ROCvA beheert het vastgoed van de organisatie, met als doel het onderwijs te faciliteren en medewerkers van werkruimte te voorzien. Bij renovatie of nieuwbouw wordt altijd eerst een programma van eisen opgesteld in overleg met vertegenwoordigers van het onderwijs. Ralph van Gastel is senior projectmanager complexe huisvestingsprojecten bij de Dienst Huisvesting van het ROCvA en hanteert daarbij een aantal uitgangspunten. 

“We kijken allereerst hoeveel en welke lesruimtes er nodig zijn, wat de relaties onderling zijn en hoe het zit met aspecten als duurzaamheid, binnenklimaat en functionaliteit. Heel belangrijk daarnaast is de identiteit van het MBO College. Waar mogelijk is een belangrijk uitgangspunt ‘klein binnen groot’. Dat betekent dat we in een groot complex altijd streven naar herkenbare eenheden. Ook letten we bij die eenheden of bij kleinere locaties erop dat de sfeer en uitstraling goed passen bij de opleidingen en het beroepenveld. Uiteindelijk proberen we zo een mix te maken tussen wat onderwijskundige programma’s nodig hebben en wat het gebouw in technisch opzicht moet kunnen.” 

Van Gastel werkt bij dit alles met een Strategisch Huisvestingsplan, waarbij in de tijd is weggezet wanneer bepaalde gebouwen of colleges aan de beurt zijn voor een kleinere renovatie, grotere renovatie of nieuwbouw. Er is regelmatig overleg met de accountmanagers en de directie van de MBO Colleges over de behoeftes in het gebouw op de korter termijn. “Daarbij komen vragen aan de orde als ‘komen er nieuwe opleidingen of verdwijnen er opleidingen?’ en ‘komen er nieuwe kwalificatiedossiers waardoor een praktijkruimte aangepast moet worden?’.” 

'Vanuit het onderwijs willen we altijd flexibel blijven'

Dilemma onderwijsconcept en huisvesting 

Huub Nelis, voorzitter van het MBO College Zuid, ziet daarbij een grote uitdaging: “Vanuit het onderwijs willen we altijd flexibel blijven. Ten eerste omdat opleidingen en leerconcepten best wel in beweging zijn – neem bijvoorbeeld AI – en we dan graag concepten willen uitproberen. Daarnaast heb je te maken met veiligheid. Doelgroepen veranderen en als bepaalde groepen in een gebouw samenklitten, moet je wel overzicht hebben. Het dilemma is dat huisvesting onder meer om financiële redenen niet elke paar jaar wil verbouwen en het liefst een visie voor vijftien jaar wil vastleggen. Maar de onderwijspraktijk werkt niet zo. Een bekend voorbeeld zijn de leerpleinen, de grote open ruimtes waar studenten werken. In sommige colleges blijkt dit concept na realisatie niet te werken en worden ze voorzien van schuifwanden of worden ze dichtgemaakt omdat er veel lawaai en of afleiding is.” 

Van Gastel: “Je ziet bovendien dat onderwijsconcepten niet meer minstens vijftien jaar meegaan. Onderwijsconcepten en daarmee de aanpassing van de huisvesting krijgen een snellere doorlooptijd. Het lastige is dat de financiële systematiek daarop nog niet is ingericht, waardoor er een spanningsveld ontstaat.” 

Sturen studentenstromen lastig 

Het ROC van Amsterdam is bewust bezig met aanwezigheid in stad en regio. Nelis: “Vijftien jaar geleden is bepaald dat we een paar toplocaties moesten hebben, die heel goed te bereiken zijn met het OV. Op die basis zijn de belangrijkste Colleges gepositioneerd in Amsterdam. Daarbij zie je overigens in de praktijk dat je studentenstromen lastig zijn te sturen. Zo zitten de meeste mbo-studenten uit Zuidoost niet op ROC Zuidoost, maar op ROC Zuid. Jongeren bepalen namelijk met elkaar waar ze naartoe gaan. Ze kiezen voor een locatie. Dat doen ze niet altijd op basis van onderwijsmotivatie. Door de fase waarin ze zitten met hun puberbrein hebben ze ook de neiging om vooral bij ‘hun matties’ te willen zijn.” 

“Wij hanteren nu wel het principe om de niveaus 1 en 2, de tweejarige beginopleiding na VMBO Basis Kader, op zoveel mogelijk plekken aan te bieden. Bij de hogere niveaus, 3 en 4, kom je eerder op een vakcollege terecht, op één plek in de stad. Kortom: we bieden onderwijs op meerdere plekken voor de doelgroepen die minder bereid zijn om te reizen. Ben je verder in je ontwikkeling, dan gaan we ervanuit dat je gemakkelijker gaat reizen.”   

Van Gastel inventariseert de huidige stand van zaken: “Bij de start van het ROCvA waren er 80 wat kleinere locaties. Nu zijn er een aantal grote moderne locaties bij vervoersknooppunten en daarnaast een aantal kleinere huurlocaties. Daar bieden we of hele specifieke opleidingen aan zoals de Beroepshavo, de Frank Sanders Akademie of Motorvoertuigentechniek. We kijken dan goed of de omgeving en uitstraling waar de opleiding zit past bij de doelgroep en of het voor iedereen bereikbaar en toegankelijk is.” 

Lees het volledige artikel in de bibliotheek!