Pleidooi voor typologisch experiment

dinsdag 5 maart 2024

In 2006 ging LEVS architecten op zoek naar een nieuw onderkomen. Het bureau vond een mooie locatie op het Cruquiuseiland, een gebied dat binnen vijftien jaar uitgroeide tot een bijzonder woonwerkgebied voor vele Amsterdammers. Je leest er alles over in de publicatie Pleidooi voor typologisch experiment, waarover Adriaan Mout van LEVS architecten je hieronder meer vertelt.

Als pionier en kwartiermaker moet je, met een mix van optimisme, opportunisme en pragmatisme, vooruitdenken en nieuwe kansen beoordelen. In deze rol kwamen wij terecht toen we in 2006 op zoek gingen naar nieuwe huisvesting voor ons bureau, LEVS architecten. Wij kwamen daarbij terecht op Cruquiuseiland aan de oostkant van Amsterdam. Op dat moment een no man’s land. Wij konden toen nog niet bevroeden dat dit amper vijftien jaar later voor enkele duizenden Amsterdammers een levendig en gemengd woonwerkgebied zou worden.

De ontwikkeling van Cruquiuseiland tot woongebied vond midden in de vorige crisis plaats en heeft uiteindelijk geleid tot een onconventionele gebiedsontwikkeling, zeker voor Amsterdam. Er was beperkte regie, veel vrijheid, geen voorgeschreven beeldkwaliteit, geen welstand, slechts een spelregelkaart met bouwvelden en regels. Dat leidde tot een soort stedenbouw op gebouwniveau en veel vrijheid voor de architectuur. De spelregelkaart heeft ook geleid tot hoge snelheid en uiteindelijk tot kwalitatief heel goede plannen. Dat laatste vooral dankzij sterke, ontwikkelende partijen met een langetermijnvisie en goede ontwerpers.

Cruquiuseiland was dan misschien relatief onbekend, het gebied waarvan het onderdeel uitmaakt - het Oostelijk Havengebied - kenden we natuurlijk heel goed. Dit was vanaf de jaren negentig in ontwikkeling en speelveld van diensten, stedenbouwkundigen en architecten. KNSM-eiland, Java-eiland, Borneo-eiland en Sporenburg zijn impulsen geweest voor stedenbouwkundige, architectonische en woning-typologische vernieuwing & experiment. Het heeft Amsterdam op de kaart gezet wat betreft de transformatie van voormalige havengebieden tot woongebieden.

Deze 'vernieuwing & experiment' zet zich door op Cruquiuseiland en daar gaat ons nieuwe boek over. Het beschrijft onze projecten op het eiland, elk met een eigen verhaal, elk met een eigen antwoord op deze bijzondere plek, elk met een eigen stedenbouwkundige setting. De projecten herbergen een breed spectrum aan gebouw-, ontsluitings- en woningtypologieën. Experiment als uitdaging, met als doel om niet op standaardoplossingen terug te vallen, maar het thuiskomen en het wonen opnieuw op de kaart te zetten. Experiment waar het plezier vanaf spat, in de traditie van het Oostelijk Havengebied. Ons boek is daarmee een pleidooi voor 'typologisch experiment'.

De ruimte voor experiment in Cruquius, zoals wij de wijk zijn gaan noemen, ontstond voor ons in een economische crisistijd, die daardoor juist ruimte gaf voor andere vormen van ontwikkeling. We hebben nu een andere crisis, een wooncrisis. Het gaat nu vooral over aantallen en de woning is een product geworden met standaard plattegronden op basis van normering en Excel-sheets. We moeten weer op zoek naar de werkelijke woonbehoeftes voor een steeds meer diverse samenstelling van de bevolking, nu en in de toekomst. Er is behoefte aan vernieuwing in een context, waarin we antwoord moeten geven op thema’s als betaalbaarheid, nieuwe bouwmethodes, verduurzaming, vergrijzing en eenzaamheid. Vernieuwing als resultaat van studie en experiment.

Tekst: Adriaan Mout, architect | partner LEVS architecten

Voor Adriaan Mout, sinds 2005 partner bij LEVS architecten, is architectuur alfa, bèta én gamma. Een beroep waarin alles samenkomt. In steden willen mensen rust en ruimte, maar ook dynamiek en spanning. De uitdaging voor hem zit erin om bij elke opdracht een visie te ontwikkelen die ervoor zorgt dat er een plek kan ontstaan waar(in) iedereen zich thuis voelt.

(foto: Willem de Kam)

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Draag ook bij aan een beweegvriendelijke leefomgeving

21 mei om 07:30 uur

Gezondheid is in het gros van de gemeentelijke en provinciale Omgevingsvisies een belangrijk thema en daarmee…

Lees verder »
descriptionArtikel

Primeur voor online tool die potentie biodiversiteit toont

17 mei om 17:00 uur

Een gezonde biodiversiteit doet heel veel voor de mens. Tot nu toe wordt veelal de huidige biodiversiteit van…

Lees verder »
descriptionArtikel

Hoe welkom is auto nog bij verdichting van steden?

14 mei om 11:00 uur

Steden verdichten betekent ook oplossingen zoeken voor geparkeerde auto's. Met daarbij vaak de wens om de auto…

Lees verder »
descriptionArtikel

Van betonnen jungles naar biodiverse oases: nieuwe investeringskansen voor steden

13 mei om 07:30 uur

Ontwerp- en adviesbureau Arup verbindt in zijn projecten biodiversiteit en gezondheid in een stedelijke…

Lees verder »
descriptionArtikel

Tuinstad oplossing voor vervuilde stad en woonproblemen?

10 mei om 14:03 uur

Een eeuw geleden vroegen Floor Wibaut en Hendrik Berlage zich tijdens een conferentie af hoe je een stad mooier…

Lees verder »
descriptionArtikel

Deze zomer nog geen verplichting nestvoorzieningen

3 mei om 07:30 uur

Vrijwel elk nieuwbouwhuis moet binnenkort beschikken over voorzieningen voor huismussen, gierzwaluwen en…

Lees verder »
descriptionArtikel

De vijf beste initiatieven om fietsen een boost te geven

1 mei om 07:30 uur

Van lokale initiatieven om vervoersarmoede bij kinderen tegen te gaan tot een routekeuze van fietsers die niet…

Lees verder »
descriptionArtikel

Kleiner wonen in de toekomstbestendige wijk?

30 apr om 09:30 uur

Hoe kunnen we de grote woningbouwopgave het beste invullen als ‘bodem en water’ worden meegenomen in de…

Lees verder »