Een optimaal leefklimaat door het innovatie-ecosysteem

dinsdag 26 oktober 2021

dr.ir. Elke den Ouden, innovatie-expert bij de TU/e

Op 10 november spreekt innovatie-expert dr.ir. Elke den Ouden van de TU/e tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres. De insteek van haar keynote: transparantie in innovatie, zodat iedereen kan leren van de onderzoeken die binnen het living lab van de TU/e worden uitgevoerd.

Atlas, hét icoon van een duurzame campus. Het hoofdgebouw van TU/e staat met een uitmuntende score bovenaan het BREEAM-lijstje van duurzaamste onderwijsgebouwen wereldwijd, maar de ingebruikname raakte door de COVID19-pandemie begin 2020 ondergesneeuwd. Hoewel de lessen voor dit schooljaar intussen vol van start zijn gegaan, is de nodige media-aandacht voor wat er in Atlas gebeurd wat achterwege gebleven. Als het aan Den Ouden ligt, komt daar nu verandering in.

Onderzoek naar gezonder binnenklimaat

“Atlas, ons hoofdgebouw, is naast een onderwijsgebouw ook een living lab”, vertelt Den Ouden. “We willen dit een plek laten zijn waar onderzoekers nieuwe toepassingen kunnen ontwikkelen die een duurzame en gezonde leefomgeving in de hand werken.” Binnen dat kader lopen al diverse onderzoeken, legt ze uit. “Bijvoorbeeld één project geïnitieerd door prof. Yvonne de Kort waarbij we zoeken naar de optimale combinatie van verlichting en klimaatbeheersing, dat we uitvoering in samenwerking met Universiteit Maastricht.”

Den Ouden vervolgt: “Artsen geven aan dat het gezond is om op het randje van je comfortzone qua temperatuur te zitten. Als dat gedurende de dag fluctueert – dus variaties in net niet te koud en net niet te warm – dan gaat het menselijk lichaam bruin vet aanmaken, wat gezond is. Vervolgens kun je met koud en warm wit licht invloed uiten op hoe mensen de temperatuur ervaren. Wij hopen zo het niveau te bereiken dat men het niet doorheeft dat het koud is, omdat ze door het warme witte licht juist warmte ervaren. Zo zou je een enorme energiebesparing kunnen bereiken in zowel het verwarmen als verkoelen van het gebouw, met ook nog eens positieve gezondheidseffecten.”

Dit soort onderzoeken streeft het living lab na. Dat is simpeler gezegd dan gedaan, zegt Den Ouden, in verband met beperkingen op praktisch of ethisch niveau. “Qua infrastructuur hebben wij het flexibel opgezet, onder andere door een ethische commissie op te tuigen, maar er spelen ook vraagstukken zoals de belasting van het onderzoek op de werksfeer. Hoe ver kunnen we daarin gaan? Ook dat nemen we mee in het living lab.”

Atlas in Eindhoven
Atlas in Eindhoven. Foto door Bart van Overbeeke

Innovatie-ecosysteem

Een ander onderwerp waar Den Ouden met enthousiasme over vertelt, is een ontwerpproject van Pegah Kheiri, een PDEng student in Smart Cities & Buildings. “Zij onderzocht de manieren waarop kennis wordt verzameld en gebruikt in zo’n living lab en maakte een ontwerp van een ‘innovatie-ecosysteem’”, zegt Den Ouden. “Dit ontwerp laat middels een proces- en organisatieschema zien hoe studenten, onderzoekers en bedrijven kennis verwerven en omzetten in nieuwe producten en diensten en wat voor proces daarvoor nodig is. Zo kunnen wij als universiteit inzicht krijgen in wat we moeten doen om dat ecosysteem in stand te houden.”

In dit project staan sociale innovatie en samenwerkingen dus centraal, legt Den Ouden uit: “Wat maakt het dat mensen zich blijven identificeren met zo’n ecosysteem? Normaal gesproken wordt in een project samengewerkt en scheiden na oplevering de wegen, dus hoe houd je die partijen verbonden? Ga je een stap verder, dan is de vraag hoe je een brede visie kunt opstellen die dusdanig inspirerend is dat mensen voor langere tijd verbonden wíllen blijven. Dat komt overeen met een ambitie die wij voor Atlas hadden: het eerste winterbluesvrije gebouw worden. Zoiets trekt mensen en partijen aan die wellicht wel langdurig aan die stip op de horizon bijdragen. Dat soort principes zitten in dat ecosysteemontwerp.”

Innovatie-ecosysteem
Innovatie-ecosysteem ontwikkeld door Pegah Kheiri

“We willen dit breder trekken dan slechts samenwerken”, vervolgt Den Ouden. “We willen dat studenten geïnspireerd raken en met innovatieve oplossingen komen, iets wat ze gelijk kunnen testen in ons living lab. Recent hadden we bijvoorbeeld een groep studenten die erachter kwamen dat er een patroon is in het geluid dat geproduceerd wordt als studenten in een grote open zaal samenwerken. Het begin met fluisteren, stijgt naar praten tot er een kakofonie van lawaai is. Dat patroon sloot telkens af met iemand die de ruimte weer tot stilte maant. Ze hebben vervolgens een geluidssensor geplaatst die vanaf een bepaald volume het licht rood maakte. Dat werkte ontzettend goed, want mensen voelden zich meteen aangesproken.”

Met dit soort onderzoeken, zegt Den Ouden, wil ze mensen laten nadenken hoe je een beter leefklimaat in een gebouw kunt realiseren. Dat opent deuren naar toepassingen en opschaling naar buiten de universiteit. “Wij willen bekend maken wat voor onderzoeken wij doen, zodat anderen daarop kunnen aanhaken”, zegt Den Ouden. “Misschien willen studenten wel een startup beginnen, of kunnen bedrijven een propositie halen uit de oplossingen die hier getest worden en die vervolgens op de markt brengen. Door de processen op een juiste manier in te richten in het ecosysteem willen we de kans vergroten dat zo’n proces niet stilvalt, maar dat er altijd partijen zijn die het grootschaliger willen inzetten, bijvoorbeeld in basis- of voortgezet onderwijs.”


Logo DGSCBouwen aan gezonde, goede en toekomstbestendige scholen 

Elke den Ouden gaat op 10 november tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres dieper in op de mogelijkheden die het living lab van TU/e biedt. Bezoek dit gratis congres ook voor diverse andere (keynote)sessies over energiezuinige, gezonde, circulaire en aardgasvrije scholen. Lees hier het hele programma.

Of meld je nu gratis aan.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Blik terug op het Duurzame & Gezonde Scholen Congres

30 nov om 14:16 uur
Op 10 november kwamen we in Eindhoven bij elkaar om de volgende stappen voor gezonde en duurzame scholen te…
Lees verder »

Spelen en leren in het groen op speelplein in Vlaardingen

24 nov om 08:00 uur
Het leerlingenbestand van IKC ’t Palet in Vlaardingen en hun schoolgebouw groeiden letterlijk uit hun jasje. Een…
Lees verder »

Fixscreen doekzonwering voor stedelijke basisschool Desselgem

23 nov om 08:00 uur
De doekzonwering in de stedelijke basisschool in het Belgische Desselgem dateerde van begin jaren 90. Toen was er…
Lees verder »

Fiets(parkeer)vriendelijk Alfa-college

19 nov om 08:00 uur
Het Alfa-college is een ROC voor Noord- en Oost-Nederland. Het verzorgt middelbare beroepsopleidingen en…
Lees verder »

Innovatiepartnerschap Amsterdam streeft naar kwalitatief onderwijsvastgoed met standaard PvE

18 nov om 14:27 uur
Amsterdam bouwt de komende jaren duizenden nieuwe woningen, wat een grote behoefte voor nieuwe schoolgebouwen met…
Lees verder »

‘Een specialist voor je buitenspeelterrein is onmisbaar gebleken’

18 nov om 08:43 uur
Het is een veelgehoorde wens bij nieuwbouw van scholen: het buitenterrein moet een verlengstuk van het…
Lees verder »

Metamorfose van schoolplein Haarlem College dankzij duurzaam en kleurrijk meubilair

17 nov om 08:00 uur
Een goed ingericht schoolplein motiveert en inspireert leerlingen en leerkrachten tot beweging en educatie. Er is…
Lees verder »

Alleen samen krijgen we duurzame schoolgebouwen voor elkaar

16 nov om 09:01 uur
Het onderwijsveld wacht de komende jaren een enorme uitdaging. Duizenden schoolgebouwen moeten vanwege het…
Lees verder »