De wortel en de stok

maandag 7 juni 2021
In 2050 willen we dat de bouweconomie volledig circulair is, waarbij afval niet meer bestaat en grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt. Een goed idee, maar er zit een energieverslindende duivel in de details.

Auteur: Willem Böttger, lector Biobased Bouwen bij Avans Hogeschool

Elk jaar halen we bijna 67,5 miljard ton aan fossiele energie, metaal en mineralen uit de aarde. Dat is gemiddeld meer dan acht ton voor elke persoon op aarde. Gigantisch! De EU publiceerde onlangs hun geüpdatete lijst van Critical Raw Materials (CRM's) die cruciaal zijn voor de Europese economie. Vele van de gedolven materialen zijn noodzakelijk voor de productie van mobiele telefoons, ledverlichting, magneten voor windmolens en accu’s voor elektrische auto’s. Maar ook in de reguliere bouw worden deze materialen gebruikt. Zo is zelfs bouwzand schaars en importeert bijvoorbeeld Saoedi-Arabië bouwzand uit Europa.

Kobalt, een van de CRM’s, wordt gebruikt als versneller om coatings, verven en harsen te laten polymeriseren en Borium wordt gebruikt in glaswol-isolatie om het glas minder broos te maken. Twee CRM’s die in relatief kleine hoeveelheden aan andere materialen worden toegevoegd om de eigenschapen of de productiesnelheid te verbeteren. Maar hoe halen wij aan het eind van de gebruiksfase deze stoffen uit het gevelpaneel of glaswol? Tegen welke kosten en vooral ook met welke hoeveelheid energie? Dat is waar de duivelse details om de hoek komen: de stoffen zitten helemaal verspreid, in zeer kleine hoeveelheden en zeer goed gebonden aan de overige materialen.

Er is veel aandacht voor circulair (her)ontwerpen van gebouwen en producten, maar we moeten ook onze materialen circulair gaan herontwerpen met energiezuinige recycling in het achterhoofd. Ook het materialenpaspoort focust op gebouwen en producten. Kunststof wordt hier als een materiaal gezien, terwijl het een potpourri aan ingrediënten is naast het basiskunststof met weekmakers, UV-blockers, vulmaterialen, vezels, brandvertragers, procesverbeteraars en kleurstoffen.

Materiaalontwikkelaars en producenten kunnen bovenstaande problemen oplossen, maar hebben hierbij behoefte aan duidelijke spelregels om een level playing field te creëren. Bedenk hierbij dat zelfs het zeer waardevolle goud, dat in elke mobiele telefoon wordt gebruikt, nog steeds niet gerecycled wordt. Te complex, niet verplicht en het levert te weinig op. Met het veel goedkopere plastic is 2050 dichter bij dan je denkt.

Biobased materialen, kort cyclisch regeneerbaar, met zonlicht gecreëerd en aan het eind van de levensduur door micro-organismen te recyclen, bieden hierbij een zeer interessante oplossingsrichting. Maar ook hout, biologische isolatiematerialen en composieten op basis van rioolwater hebben behoefte aan uitgewerkte regels op het gebied van circulariteit. Want zoals ingrediënten op de voedselverpakkingen slechts een klein onderdeel van de oplossing zijn bij obesitasbestrijding, heeft ook de bouw naast een materialen- en ingrediëntenpaspoort de behoefte aan duidelijk uitgewerkte doelstellingen. Een wortel en een stok.


S&A Circulair Bouwen 2021Dit artikel is eerder gepubliceerd in Stedebouw & Architectuur, thema Circulair Bouwen van 2021. In deze editie lees je diverse andere interviews over circulair bouwen, digitalisering en de rol van de architect binnen duurzaamheid.

Benieuwd? Download het magazine in onze digitale bibliotheek. Of neem een abonnement op Stedebouw & Architectuur om geen nummer meer te missen.

Blijkt maar eens te meer dat je de politiek eigenlijk zoveel mogelijk buiten de deur moet houden. Het enige waar de politiek een rol moet spelen is de totstandkoming van regelgeving die in samenspraak en samenwerking met het veld tot stand moet komen en niet moet worden gedirigeerd door ideologie.
Het wordt weer tijd voor vakministers en kundige kamerleden en voor minder politicologen

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.
Willem Böttger

Meer artikelen met dit thema

Nieuw: ‘Rapportage Woningbouw in hout’

17 jun om 10:14 uur
Veel woningcorporaties willen gaan bouwen in hout, maar hebben ook vragen. De ‘Rapportage Woningbouw in hout’ gaat…
Lees verder »

Minitopia: 100 zelfbouwers kunnen droomhuis realiseren in Eindhoven

29 apr om 16:34 uur
In de nieuwe Eindhovense wijk Buurtschap te Veld is ruimte voor 100 eigenzinnige compacte woonvormen. De…
Lees verder »

'Houtbouw levert tijd- en geldwinst op'

23 apr om 10:28 uur
Houtbouw kan de bouwsnelheid verhogen en tijd- en geldwinst opleveren, zo blijkt uit praktijkervaringen, mits je…
Lees verder »

Amsterdamse woningcorporatie krijgt primeur met houten woongebouw

15 apr om 11:54 uur
Als eerste woningcorporatie in Amsterdam gaat Stadgenoot een houten woongebouw realiseren voor sociale huur. Het…
Lees verder »

Compact, stoer en duurzaam Nautisch Coördinatie Centrum

9 apr om 09:33 uur
In de haven van Amsterdam is het Nautisch Coördinatie Centrum opgeleverd. Dit compacte houten gebouw naar ontwerp…
Lees verder »

Bezint eer ge begint aan houtbouw

25 mrt om 08:00 uurtimer5 min
Er is steeds meer aandacht voor houtbouw. Reden daarvoor zijn de zorgen over onze leefomgeving en de beschouwing…
Lees verder »

CO2 als bouwsteen in strijd tegen klimaatverandering

24 mrt om 08:00 uurtimer3 min
Duurzame en circulaire alternatieven voor allerhande bouwmaterialen verschijnen in rap tempo op de markt om een zo…
Lees verder »

Jerusalem als eerste bestaande buurt aardgasvrij en van hout

12 mrt om 08:00 uurtimer3 min
Comfortabel, duurzaam en als eerste bestaande buurt in Nederland van het aardgas af. In de buurt Jerusalem in…
Lees verder »