Brandveiligheid en herbestemming: Energiehuis Dordrecht

Het Energiehuis is een energiecentrale uit begin 20e eeuw. Na een lange periode van leegstand is in 2006 begonnen met de herbestemming tot een cultureel centrum. In 2013 heeft het nieuwe centrum haar deuren geopend, ruimte biedend voor theater, muziek, dans en horeca. Het gebouw heeft de BNA publieksprijs voor het Gebouw van het jaar 2014 gewonnen, evenals de NRP (Nederlands Renovatie Platform) Gulden Feniks in de categorie ‘Transformatie’. DGMR is vanaf de eerste schetsen tot en met de huisvesting als brandveiligheidsadviseur betrokken geweest bij het plan. 

Voor het Energiehuis is, gezien de toch al intensieve verbouwing, het nieuwbouwniveau van het Bouwbesluit aangehouden als uitgangspunt. Onderdeel van de nieuwbouweisen is een verdeling in brandcompartimenten van elk maximaal 1000 vierkante meter. In dit geval is de bestaande opdeling in zes hallen de basis geweest voor de compartimentering.

Verder zijn de scheidingen tussen de diverse nieuwe functies ingezet als brandscheiding, zodat beheersaspecten en compartimentering elkaar niet tegenwerken. Daar waar meerdere verdiepingen voorkomen zijn deze zoveel mogelijk gecombineerd in hetzelfde brandcompartiment, om het aantal brandoverslagtrajecten te beperken.

Veilige ontvluchting

Een belangrijke ingreep voor een veilige ontvluchting betreft een ‘snede’ door het volledige gebouw. Dit is een verkeersruimte, feitelijk een langgerekt trappenhuis, van waaruit alle functies en verdiepingen ontsloten worden. De snede is met uitzondering van het deel dat grenst aan het grand café ‘brand- en rookvrij’ uitgevoerd, zodat deze in principe altijd beschikbaar is. Dit betekent een 60 minuten brandwerende scheiding met aangrenzende bouwdelen en relatief zware eisen aan materiaal en inventaris.

Het casco van een bestaand gebouw

Compartimentering en vluchtroutes hebben alleen effect als ze constructief voldoende lang intact blijven. Het casco van een bestaand gebouw zal dus de nodige kwaliteit moeten bezitten om een veilige herbestemming mogelijk te maken. Na het aanbrengen van brandwerende bescherming op vitale plaatsen voldoet de constructie van het Energiehuis aan de nieuwbouweisen van het Bouwbesluit. Bescherming van constructies is echter niet altijd mogelijk of wenselijk. Zo komen er in het Energiehuis rank uitgevoerde vakwerkliggers voor die het dak dragen. Brandwerend coaten levert onvoldoende bescherming en volledig inpakken zal het beeld te veel wijzigen. Om brandoverslag via het dak te voorkomen is ervoor gekozen het dak onbeschermd te laten, en de overslagbescherming te realiseren via brandwerende voorzetramen in de opgaande gevel (hier aan de buitenzijde).

Download hieronder het volledige artikel over brandveiligheid en herbestemming, toegespitst op het Energiehuis in Dordrecht, van Martin Klein, zoals verschenen in het themakatern Brand/veiligheid van Stedebouw & Architectuur.