Al polderend naar het optimale station: interview met Jan Benthem

woensdag 2 april 2014

timer 3 min

De Nieuwe SleutelProjecten (NSP)-stations van Benhem Crouwel Architekten, in Rotterdam, Utrecht, Den Haag en Amsterdam, zijn ontworpen als pleinen die barrières slechten. De filosofie achter alle ontwerpen: het station als openbare ruimte en de hal als stadsplein. Jan Benthem over stations als iconen, gespleten steden, Schiphol als eye-opener en de architect als degene die, al polderend, de vastgelopen besluitvorming vlot trekt. “In CS Rotterdam zit dat ouderwetse idee van het station als icoon, het gebouw waarvan als kind je mond openvalt, het gebouw dat zich vastzet in je herinnering.”

“Een specifiek voorbeeld van een goed station heb ik niet. Meer in het algemeen: stations zijn iconen in de stad. Elke stad heeft een aantal van die iconische gebouwen: een stadhuis, een bibliotheek, een station. Het zijn de gebouwen die als kind indruk op je maken. Ik ben opgegroeid in Amsterdam en weet nog goed dat ik met mijn vader naar het Centraal Station fietste, ik herinner me nog hoeveel indruk dat gebouw van Cuypers, die grote hal, als kleine jongen op me maakte.”

Wat vindt u een schoolvoorbeeld van een goed station, in binnen- of buitenland? Welke betekenis hebben stations, in steden en voor u persoonlijk?

Nu bent u zelf de architect van enkele van die iconen. Welke vraagstukken moesten uw stations oplossen?

“De NSP-stations hebben allemaal te maken met dezelfde problematiek. Om te beginnen de besluitvorming; die was bij deze projecten niet meer rond te krijgen. Daarom zijn wij erbij gehaald, om dat weer vlot te trekken. Daarnaast speelt de techniek een grote rol. De HSL-treinen zijn langer, er zijn meer reizigers. Dat vraagt meer capaciteit, die architectonisch ook moet worden vormgegeven. Een ander punt: de sleutelprojecten moeten ook een impuls zijn voor de stad eromheen. Het draaide bij deze ontwerpen voor een belangrijk deel om het vinden van een antwoord op de vraag: hoe profiteert de stad? En we wilden en moesten iets doen aan de barrièrewerking van de bestaande stations. Met name de oude doorgaande stations vormen toch vaak een drempel in de stad. In de negentiende eeuw aangelegd aan de stadsrand, liggen deze stations tegenwoordig allemaal midden in de stad. En dan wreekt zich de typologie. De klassieke opbouw van spooremplacement, ontvangstgebouw en tunnel of brug naar de sporen, leidt hier tot een gebouw met een sterke achterkant, midden in de stad. Dan ontstaan gespleten steden.”

Het interview met Jan Benthem verscheen in Stedebouw & Architectuur themanummer Stationslocaties. Hieronder kunt u het volledige interview in pdf downloaden.

InterviewJanBenthem.pdf