‘70% projecten had gewoon afgebouwd kunnen worden’

donderdag 9 juni 2022
Zestig tot zeventig procent van de projecten die in 2019 tijdens de eerste stikstofcrisis stilvielen, hadden gewoon afgebouwd kunnen worden als er voor houtbouw was gekozen, en het bouwproces wat aangepast was qua vervoer & met elektrisch graven en tillen. Dat stelt Daan Bruggink, architect/directeur van ORGA architect, dat in die stikstofcrisis wel gewoon doorbouwde, zelfs naast een beschermd Natura 2000 natuurgebied. De Wildopvang Avolare, die daar toen gerealiseerd werd, opent nu net haar deuren voor de eerste dieren.

Na de eerste stikstofcrisis, nu drie jaar later, loopt de bouw van een nieuwe woonwijk in Egmond aan den Hoef, vlakbij het Natura 2000-gebied Noord-Hollands Duinreservaat, zoals het er nu uitziet wederom vast op de stikstofuitstoot. De rechtbank van Haarlem vindt namelijk dat de provincie Noord-Holland de natuurvergunning ten onrechte heeft afgegeven. Dat is gedaan op basis van de landelijke snelheidsverlaging van 130 naar 100 kilometer per uur. De rechtbank gaat echter niet mee in de gedachte dat er door de snelheidsverlaging extra stikstofruimte is. Deze uitspraak heeft mogelijk effect op de al verstrekte vergunningen van duizenden andere woningen. Daarnaast bleek vorige week dat de stkstofuitstoot in sommige provincies tot wel 80 procent omlaag moet, en meldde minster Van der Wal dat onze natuur zelfs in 90 van de 162 beschermde natuurgebieden niet in orde is 

De bouwwereld zou zichzelf kunnen wapenen tegen toekomstige tegenslagen door zelf in te zetten op het verlagen van de stikstofemisies. Dat gaat een stuk eenvoudiger bij houtbouw, weet Bruggink uit ervaring. Net voor de start van de bouw van de Wildopvang Avolare bij Doorwerth, brak de stikstofcrisis uit. Ondanks de gevoelige ligging kreeg ORGA toch groen licht voor de bouwfase. Daarvoor moesten ze wel de stikstofemissies van hun bouwproces onder de loep nemen. "We zijn gaan kijken waar de meeste stikstof wordt uitgestoten. Het probleem zit hem in de uitstoot van fossiele brandstof. In dit geval ging het om graven, tillen en het vervoer."

Met wat omdenken, konden ORGA en de aannemer de stikstofuitstoot aanzienlijk verminderen. Tillen zou aanvankelijk worden gedaan met een grote kraan op diesel. De aannemer kon deze vervangen door een kleinere elektrische. "Dat vraagt wel om een andere manier van werken, want de afstanden waarmee je met een kleine kraan kunt reiken zijn korter. Maar zo’n kleine kraan kun je ook verplaatsen, dus: één probleem opgelost." Ook de grote graafmachine kon vervangen worden door twee kleinere en elektrische. "De accu is namelijk na vier uur leeg, dus daarom heb je er twee nodig."

Wildopvang Avolare
Impressie van Wildopvang Avolare. Beeld door ORGA Architects

Het laatste probleem was het verkeer. "Het grote voordeel van houtbouw is dat het veel lichter en compacter is waardoor een half gebouw met één vrachtwagen kan worden vervoerd in plaats van een betonnen wandelement op één vrachtwagen." Elektrische vrachtwagens zijn er niet, dus uitstootvrij lukt niet. Maar het vervoer kan wel zo efficiënt mogelijk worden georganiseerd. De onderaannemers moesten carpoolen en door twee containers neer te zetten als magazijn werden naleveringen voorkomen.
Dat het project door deze maatregelen onder de stikstofnorm uitkwam, had er vooral mee te maken dat biobased materialen licht zijn. "Je kan ook in staal bouwen, dat is ook licht, maar de productie van staal kost enorm veel energie. De hoeveelheid stikstof die wordt uitgestoten bij de productie van staal of beton wordt niet meegeteld, anders zou het voordeel van houtbouw wel heel duidelijk zijn. Hout slaat namelijk zowel stikstof als CO2 op en da's dus dubbele winst."

In plaats van stikstofuitstoot tegen elkaar weg te strepen, zoals die van nieuwe woningen tegen langzamer rijden, is het verstandig naar daadwerkelijke vermindering kijken, zoals ORGA bij Avolare heeft laten zien. Er stond op de plek waar gebouwd werd bijvoorbeeld een woning met een cv-ketel. "Dan mag je de stikstofuitstoot wegstrepen. In dit geval levert dat niets op, want de wildopvang is energieneutraal. Als er nog twee koeien hadden gestaan, dan hadden we de stikstofuitstoot van die koeien weggenomen en hadden we zonder problemen kunnen bouwen."

Bruggink is ervan overtuigd dat door houtbouw de woningbouw emissieloos of -arm kan worden. Het zal niet bij ieder project lukken, maar door aan de voorkant goed na te denken kan veel emissieuitstoot worden voorkomen. ORGA brengt de ervaringen die ze hebben opgedaan bij Wildopvang Avolare nu bij ieder project in de praktijk. 

Hij denkt dat 60 tot 70 procent van de projecten die in 2019 zijn stilgevallen zonder problemen in hout uitgevoerd hadden kunnen worden – stikstoftechnisch gezien. "Als je van tevoren goed nadenkt over je stikstofemissies, hoeft de stikstofnorm bij de woningbouw geen obstakel te zijn."

Meer over de wildopvang Avolare lees je in dit artikel op de website van ORGA architect.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

ARCHITECT@WORK komt in 2023 naar metropoolregio Amsterdam

18 nov om 08:00 uur
Op woensdag 27 en donderdag 28 september 2023 strijkt ARCHITECT@WORK neer in Taets op het Hembrugterrein in…
Lees verder »
descriptionArtikel

Transparantie ten top bij innovatiecentrum Spartherm

15 nov om 15:02 uur
Kachelfabrikant Spartherm heeft een nieuw innovatiecentrum in Melle, een plaatsje in de buurt van Hannover. Het…
Lees verder »
descriptionArtikel

Eerste in CLT uitgevoerde zorggebouw van Nederland verrijst in Rotterdam

9 nov om 09:43 uurtimer2 min
Aan de Grote Kreek in Rotterdam komt het eerste volledig in CLT uitgevoerde zorggebouw van Nederland te staan. "…
Lees verder »
descriptionArtikel

Bureau SLA wint Job Dura Prijs 2022

25 okt om 15:07 uur
Architecten van bureau SLA hebben de Job Dura Prijs 2022 gewonnen voor circulariteit en duurzaam materiaalgebruik…
Lees verder »
descriptionArtikel

Schoolvoorbeelden 'vieren' de buitenlucht binnen en buiten

17 okt om 10:01 uurtimer3 min
Steeds meer basisscholen stappen af van het stenen, vlakke schoolplein en creëren een natuurlijke oase. Dat is…
Lees verder »
descriptionArtikel

'Biobased bouwen is niet zo nieuw meer, het innovatieve is het verbinden van de ketens'

11 okt om 10:00 uurtimer5 min
Toeval of niet, maar een dag na de langverwachte presentatie van het rapport Remkes ('Wat Wel Kan') is de winnaar…
Lees verder »
descriptionArtikel

LAB42 op UvA is voorbereid op de toekomst; energieneutraal en duurzaam in gebruik

3 okt om 11:15 uurtimer3 min
Energieneutraal, circulair, demontabel en zeer duurzaam in gebruik. Dat is LAB42, het nieuwe, multifunctionele…
Lees verder »
descriptionArtikel

ARCHITECT@WORK staat in teken van ‘Healthy Materials’

7 sep om 08:00 uur
Op ARCHITECT@WORK, dat op 14 en 15 september 2022 plaatsvindt in Rotterdam, zullen overal gezonde materialen te…
Lees verder »