‘70% projecten had gewoon afgebouwd kunnen worden’

donderdag 9 juni 2022
Zestig tot zeventig procent van de projecten die in 2019 tijdens de eerste stikstofcrisis stilvielen, hadden gewoon afgebouwd kunnen worden als er voor houtbouw was gekozen, en het bouwproces wat aangepast was qua vervoer & met elektrisch graven en tillen. Dat stelt Daan Bruggink, architect/directeur van ORGA architect, dat in die stikstofcrisis wel gewoon doorbouwde, zelfs naast een beschermd Natura 2000 natuurgebied. De Wildopvang Avolare, die daar toen gerealiseerd werd, opent nu net haar deuren voor de eerste dieren.

Na de eerste stikstofcrisis, nu drie jaar later, loopt de bouw van een nieuwe woonwijk in Egmond aan den Hoef, vlakbij het Natura 2000-gebied Noord-Hollands Duinreservaat, zoals het er nu uitziet wederom vast op de stikstofuitstoot. De rechtbank van Haarlem vindt namelijk dat de provincie Noord-Holland de natuurvergunning ten onrechte heeft afgegeven. Dat is gedaan op basis van de landelijke snelheidsverlaging van 130 naar 100 kilometer per uur. De rechtbank gaat echter niet mee in de gedachte dat er door de snelheidsverlaging extra stikstofruimte is. Deze uitspraak heeft mogelijk effect op de al verstrekte vergunningen van duizenden andere woningen. Daarnaast bleek vorige week dat de stkstofuitstoot in sommige provincies tot wel 80 procent omlaag moet, en meldde minster Van der Wal dat onze natuur zelfs in 90 van de 162 beschermde natuurgebieden niet in orde is 

De bouwwereld zou zichzelf kunnen wapenen tegen toekomstige tegenslagen door zelf in te zetten op het verlagen van de stikstofemisies. Dat gaat een stuk eenvoudiger bij houtbouw, weet Bruggink uit ervaring. Net voor de start van de bouw van de Wildopvang Avolare bij Doorwerth, brak de stikstofcrisis uit. Ondanks de gevoelige ligging kreeg ORGA toch groen licht voor de bouwfase. Daarvoor moesten ze wel de stikstofemissies van hun bouwproces onder de loep nemen. "We zijn gaan kijken waar de meeste stikstof wordt uitgestoten. Het probleem zit hem in de uitstoot van fossiele brandstof. In dit geval ging het om graven, tillen en het vervoer."

Met wat omdenken, konden ORGA en de aannemer de stikstofuitstoot aanzienlijk verminderen. Tillen zou aanvankelijk worden gedaan met een grote kraan op diesel. De aannemer kon deze vervangen door een kleinere elektrische. "Dat vraagt wel om een andere manier van werken, want de afstanden waarmee je met een kleine kraan kunt reiken zijn korter. Maar zo’n kleine kraan kun je ook verplaatsen, dus: één probleem opgelost." Ook de grote graafmachine kon vervangen worden door twee kleinere en elektrische. "De accu is namelijk na vier uur leeg, dus daarom heb je er twee nodig."

Wildopvang Avolare
Impressie van Wildopvang Avolare. Beeld door ORGA Architects

Het laatste probleem was het verkeer. "Het grote voordeel van houtbouw is dat het veel lichter en compacter is waardoor een half gebouw met één vrachtwagen kan worden vervoerd in plaats van een betonnen wandelement op één vrachtwagen." Elektrische vrachtwagens zijn er niet, dus uitstootvrij lukt niet. Maar het vervoer kan wel zo efficiënt mogelijk worden georganiseerd. De onderaannemers moesten carpoolen en door twee containers neer te zetten als magazijn werden naleveringen voorkomen.
Dat het project door deze maatregelen onder de stikstofnorm uitkwam, had er vooral mee te maken dat biobased materialen licht zijn. "Je kan ook in staal bouwen, dat is ook licht, maar de productie van staal kost enorm veel energie. De hoeveelheid stikstof die wordt uitgestoten bij de productie van staal of beton wordt niet meegeteld, anders zou het voordeel van houtbouw wel heel duidelijk zijn. Hout slaat namelijk zowel stikstof als CO2 op en da's dus dubbele winst."

In plaats van stikstofuitstoot tegen elkaar weg te strepen, zoals die van nieuwe woningen tegen langzamer rijden, is het verstandig naar daadwerkelijke vermindering kijken, zoals ORGA bij Avolare heeft laten zien. Er stond op de plek waar gebouwd werd bijvoorbeeld een woning met een cv-ketel. "Dan mag je de stikstofuitstoot wegstrepen. In dit geval levert dat niets op, want de wildopvang is energieneutraal. Als er nog twee koeien hadden gestaan, dan hadden we de stikstofuitstoot van die koeien weggenomen en hadden we zonder problemen kunnen bouwen."

Bruggink is ervan overtuigd dat door houtbouw de woningbouw emissieloos of -arm kan worden. Het zal niet bij ieder project lukken, maar door aan de voorkant goed na te denken kan veel emissieuitstoot worden voorkomen. ORGA brengt de ervaringen die ze hebben opgedaan bij Wildopvang Avolare nu bij ieder project in de praktijk. 

Hij denkt dat 60 tot 70 procent van de projecten die in 2019 zijn stilgevallen zonder problemen in hout uitgevoerd hadden kunnen worden – stikstoftechnisch gezien. "Als je van tevoren goed nadenkt over je stikstofemissies, hoeft de stikstofnorm bij de woningbouw geen obstakel te zijn."

Meer over de wildopvang Avolare lees je in dit artikel op de website van ORGA architect.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Houtbouw: vliegwiel voor duurzaam bosbeheer

18 jul om 08:00 uur
Koop gecertificeerd tropisch hout, want zo behoud je tropische bossen. Het klinkt gek, maar zo zijn er wel meer…
Lees verder »
descriptionArtikel

De gezonde school is groen, circulair en biobased

5 jul om 08:00 uur
“Wie in de zaal is nog nooit in een schoolgebouw geweest?” Op deze vraag steekt uiteraard niemand zijn vinger op.…
Lees verder »
descriptionArtikel

Grootste kalkhennepgevel van Nederland voor gemeente Voorst

27 jun om 08:00 uur
Architectenbureau De Twee Snoeken heeft voor de gemeente Voorst een nieuw gemeentehuis ontworpen met een gevel die…
Lees verder »
descriptionArtikel

Uitdagingen klimaatverandering rode draad Brick Award 2022

6 jun om 08:00 uur
Elke twee jaar eert de Brick Award wereldwijd projecten die indruk maken met een innovatief ontwerp en…
Lees verder »
descriptionArtikel

‘Het mainstream onderwijs dient te worden aangepast’

11 mei om 08:55 uur
Op 21 juni organiseert Stedebouw & Architectuur in samenwerking met Peter Eisenburger van Groene Morgen het…
Lees verder »
descriptionArtikel

Circulaire gemeentewerf voorziet in energie wagenpark en gebouw

3 mei om 13:45 uur
De nieuwe circulaire gemeentewerf van Nieuwkoop - een ontwerp van ORGA-architect in de vorm van een reptiel - is…
Lees verder »
descriptionArtikel

Negen flats Aldenhof Nijmegen opnieuw afgewerkt

1 apr om 12:09 uur
In 2015 zijn de galerijen van negen vrijwel identieke flats aan de Aldenhof in Nijmegen afgewerkt. Er werd…
Lees verder »
descriptionArtikel

Maximale score NPC behaald door flexibele ecotegels

23 mrt om 09:09 uur
PHOMI MCM heeft als eerste bouwproduct in de Nationale Product Catalogus de maximale score behaald. Het product is…
Lees verder »