De veranderende relatie tussen binnen en buiten in hedendaagse architectuur

Deze ontwikkeling is niet meer los te zien van veranderende eisen aan gebouwen. Zo verwachten gebruikers meer flexibiliteit en hebben ontwerpers de vaak lastige taak om comfort te combineren met flexibiliteit en transparantie in één project. In dit artikel gaan we verder op deze ontwikkeling in.

Gevel verandert van eindpunt naar overgangszone

Wat de laatste jaren duidelijk zichtbaar is, is de groeiende vraag naar openheid en de verschuiving van de gevel als eindpunt in een gebouw. Dit is bijvoorbeeld in woningbouw het geval, maar ook in publieke en commerciële gebouwen. Zo wordt glas vaker gebruikt om de binnenruimte met de buitenruimte te verbinden en om een bepaalde visuele continuïteit te creëren tussen deze twee ruimtes.

Tegelijkertijd is er vaak nog een duidelijke behoefte: het tijdelijk kunnen openstellen van zo’n ruimte, bijvoorbeeld in de zomer of met gunstige weersomstandigheden. Juist die wens tussen open en gesloten maakt de gevel tegenwoordig interessanter dan ooit. Het is geen fysieke scheiding meer, maar juist steeds vaker een element dat kan meebewegen met hoe het gebouw precies gebruikt wordt.

Ruimtes worden minder strak ontworpen

Dit heeft logischerwijs meteen invloed op hoe gebouwen en ruimtes vandaag de dag worden ontworpen. Zo hebben ruimtes minder vaak één functie en juist meer een adaptief karakter. Een woonkamer kan bijvoorbeeld wanneer gewenst worden afgesloten en gebruikt worden als woonkamer, maar kan met een simpele schuifbeweging ook onderdeel worden van de buitenruimte.

Ook binnen horecagelegenheden of kantooromgevingen speelt dit een alsmaar grotere rol: in deze branches wordt de grens tussen binnen en buiten juist actief ingezet in het kader van seizoensgebruik of bezetting. Glazen schuifwanden zijn populair om hierbij in te zetten om zo ook in gesloten toestand nog transparantie te hebben. Een concreet voorbeeld zijn de systemen die men kan vinden bij Tusol, waarmee binnen naadloos verbonden kan worden met buiten.

Comfort blijft een grote rol spelen in vraag naar openheid

Hoewel de vraag naar openheid in gebouwen toeneemt, blijft comfort eveneens een bepalende factor in het totale ontwerp. Een ruimte moet immers nog wel als prettig worden ervaren en er is een aantal factoren dat hierbij een grote rol speelt, zoals klimaat, akoestiek en privacy. Daarom moet er ook gekeken worden naar gebruikscomfort, iets wat per gebouw of project kan verschillen. De kwaliteit hiervan zit vooral in in hoeverre een ruimte aangepast kan worden zonder in te leveren op comfort.

Kortom: gebouwen worden steeds minder vaak gezien als vaste objecten waarbij binnen van buiten wordt gescheiden. Ze zijn veel vaker open structuren die kunnen reageren op omstandigheden (zoals het weer) en gebruik (zoals bezetting). De grens tussen binnen en buiten is dus variabel zonder een vaste grens en moet goed worden aangepast aan wensen en gebruikscomfort. Voor ontwerpers is dit weliswaar niet eenvoudiger, maar in gebruik en beleving is het veel flexibeler.