‘We moeten renovatie weer sexy maken’

dinsdag 5 april 2022

Jeroen de Willigen, partner en creatief directeur bij De Zwarte Hond. © German Villafane

Onze steden krijgen het zwaar te verduren. We moeten ze niet alleen uitbreiden, maar ook verdichten, verstevigen en veranderen. Het antwoord hierop wordt vaak gezocht in nieuwe oplossingen. Zonde, zegt Jeroen de Willigen, partner en creatief directeur bij De Zwarte Hond, want in de bestaande stad liggen de kansen voor het oprapen. “We moeten renovatie gebruiken om antwoord te geven op de toekomstige vraag.”

“Er zijn een aantal grote opgaven in Nederland die belangrijk zijn voor de lange termijn”, aldus de stedenbouwkundige. “Gek genoeg is de woningnood daar niet één van.” Opgaven die wel breed behandeld worden door zowel de politiek als de markt, zijn het klimaat, circulariteit en sociale inclusie. Toch laten ook die discussies te wensen over, zegt De Willigen: “Het debat over die opgaves wordt bijna niet meer integraal gevoerd.”

In plaats van de koppen bij elkaar steken en gezamenlijk tot brede oplossingen te komen, ziet De Willigen in de ontwerp- en bouwbranche dat er ‘te vaak naar nieuwe en radicale oplossingen wordt gezocht’. De Willigen pleit ervoor het roer om te gooien: neem de bestaande stad als uitgangspunt voor de lopende opgaven. “De hele woningbouwopgave moet niet het doel zijn, maar een middel om de andere opgaven in de bestaande stad op te lossen.”

Bestaande stad serieus nemen

Tijdens de Inspiratiedag Renovatie op 21 april 2022 houdt De Willigen een keynote over dit onderwerp. Hij is van mening dat vooral bij herontwikkelingen van (stads)wijken veel laaghangend fruit te vinden is. Toch wordt dat lang niet altijd zo gezien. “Als ik binnen mijn bureau vertel dat ik een keynote houd over renovatie, dan denkt iedereen dat het over plastic kozijnen en ingepakte woningen gaat”, zegt hij. “We hebben het nodig als samenleving om renovatie sexy te maken. Misschien moeten we er wel een ander woord voor bedenken, maar wij kunnen niet blijven beweren dat wij naar een circulaire samenleving toe willen zonder dat we de bestaande stad serieus nemen.”

‘Met renoveren kun je werken aan een meer inclusieve samenleving’

De Willigen hekelt dan ook het feit dat de bouwmarkt de reflex heeft om nieuwe oplossingen te bedenken. “Er wordt soms gedacht dat we een totaal andere stad nodig hebben”, zegt hij, “maar steden die al duizenden jaren oud zijn, hebben zich juist aangepast. Daar reden in het begin ook geen auto’s, dus het is niet moeilijk om die er weer uit te halen.” Dat het anders kan, illustreert hij aan de hand van een voorbeeld: “Recent heeft Woonstad op Katendrecht een renovatie uitgevoerd waarbij door HP architecten het oorspronkelijke ontwerp als uitgangspunt werd genomen. Bewoners zijn nu terecht weer trots op hun huurwoning, ze voelen zich gezien en niet minder bedeeld dan de mensen met koopwoningen in de wijk. Met renoveren kan je dus ook werken aan een meer inclusieve samenleving.”

De CO2-neutrale stad

Willen we zo’n aanpak hanteren voor de huidige opgaven, dan moeten we terug naar de oorspronkelijke bedoeling van de stad, zegt De Willigen. “Een CO2-neutrale stad verschilt fysiek niet van een CO2-uitstotende stad”, vertelt hij. “Of zelfs sterker nog: de CO2-neutrale stad lijkt meer op hoe we een stad ooit bedoeld hadden dan een stad die gebaseerd is op het gebruik van fossiele energie.” De stedenbouwkundige hangt deze bewering op aan de industriële revolutie, een periode waarin onze stad op zijn kop ging door massaal gebruik van fossiele energie. “Dit leidde tot een super suburbanisatie, enerzijds door de industriële tuinsteden – je kon niet meer te dicht bij je werk wonen omdat je anders letterlijk dood zou gaan – en anderzijds door de uitvinding van de auto. Beide ontwikkelingen maakten het mogelijk om ver van je werk te wonen.”

‘Natuurlijk moeten er nieuwe woningen gebouwd worden, maar laten we die gebruiken om de nabijheid te vergroten’

“Het scheiden van werken, wonen en recreëren is dus geïnitieerd door het gebruik van fossiele energie”, vervolgt hij. “We verzonnen dit concept honderd jaar geleden, maar het is eerder abnormaal dan normaal. Als we afstappen van dit gebruik kunnen we weer terug naar de levendige en bruisende stad zoals we hem ooit bedacht hadden. Je zal zien dat we de huidige opgaven dan makkelijker in de bestaande stad kunnen integreren. Natuurlijk moeten er nieuwe woningen gebouwd worden, maar laten we die dan gebruiken om de nabijheid te vergroten en de openbare ruimte anders in te richten. Misschien moeten we de auto wel uit sommige stadsdelen weren, maar daardoor kun je een samenleving creëren die sociaal coherent en duurzaam is, waarbij voorzieningen altijd wandelend te bereiken zijn.” 

Kom gratis naar de Inspiratiedag Renovatie

Inspiratiedag RenovatieBenieuwd naar meer? De Willigen spreekt op 21 april 2022 tijdens de Inspiratiedag Renovatie over nieuwe opgaven in de bestaande stad vanuit verschillende schaalniveaus. Daarnaast bezoek je op deze dag diverse exposanten met innovaties op het gebied van renovatie en duurzame materialen, alsook een uitgebreid lezingenprogramma.

Meld je nu gratis aan.

Interessant op te lezen!

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

'100.000 woningen per jaar onhaalbaar'

26 sep om 09:01 uurtimer2 min
Uit onderzoek in opdracht van NEPROM, de vereniging van projectontwikkelaars, blijkt dat het aantal van 100.000…
Lees verder »
descriptionArtikel

Hondsrugpark 'van kantorenwijk naar levendig woon-werkgebied'

20 sep om 08:00 uur
Samen met wethouder Reinier van Dantzig heeft eerste bewoner Sarah het gloednieuwe complex LIV De KARSP in de…
Lees verder »
descriptionArtikel

VORM en Brainial gaan woningbouw versnellen door inzet van AI

13 sep om 08:45 uur
Bouwende projectontwikkelaar VORM is een samenwerking aangegaan met softwarebedrijf Brainial. Doelstelling van de…
Lees verder »
descriptionArtikel

Architectuur en de bouw tijdens de Maand van de Geschiedenis

13 sep om 08:40 uur
Op 1 oktober start het grootste historische evenement van Nederland: de Maand van de Geschiedenis. Honderden musea…
Lees verder »

Nijmeegse Hoogstraat heringericht tot culturele hotspot

12 sep om 08:00 uur
De Hoogstraat in Nijmegen is één van de belangrijke entrees tot het centrum van Nijmegen en maakt deel uit van het…
Lees verder »
descriptionArtikel

De kroning van Den Haag door Grotiustorens van MVRDV

24 aug om 08:00 uur
De skyline van Den Haag wordt verrijkt door de Grotiustorens, twee multifunctionele woontorens die zijn ontworpen…
Lees verder »
descriptionArtikel

VenhoevenCS en DS Landschapsarchitecten tekenen voor natuurinclusief wonen in Sluisbuurt

17 aug om 08:00 uur
Het team van gebiedsontwikkelaar AM, VenhoevenCS en DS Landschapsarchitecten heeft de tender gewonnen van kavel 4a…
Lees verder »
descriptionArtikel

Wonam wint tender voor inclusieve leefomgeving in Amsterdamse E-buurt

15 aug om 08:00 uur
‘Barrio Lobi’ staat voor ‘hou van je buurt’. Vanuit die gedachte ontwikkelde Wonam, samen met een ambitieus…
Lees verder »