Transformatie van de toekomst

woensdag 13 oktober 2021

Bert Dirrix, architect en partner bij diederendirrix. © Rob Lipsius

We zijn de laatste 20 jaar sterk geobsedeerd geraakt met iconografie; in elke stad worden iconen gerealiseerd. Maar een stad kan niet bestaan uit een oeuvre van iconen. Nee, de stad is een alledaagse werkelijkheid waar veel in gebeurt, wisselt en verandert. De stad is een ademend lichaam. Alledaagsheid is daar een belangrijk onderdeel van.

Als bureau hebben wij ons verdiept in transformatieprojecten. Op technisch vlak, maar vooral ook als  culturele opgave. Dat begint bij het verhaal. Bij nieuwbouw moet je een gebouw of omgeving een betekenis meegeven, maar bij bestaande complexen bestaat dat die al. Je kunt leunen op de geschiedenis. Logisch, want zonder geschiedenis was de stad er niet. 

Met transformatie bouw je op vanzelfsprekende manier voort op de geschiedenis van de stad en ontstaan er verhalen waar je als architect van kunt profiteren. Dat maakt transformatie zo bijzonder: je krijgt als het ware iets aangereikt wat je op avontuurlijke wijze boven het gemiddelde uit kunt laten stijgen. Daar zit een soort onvoorspelbaarheid in die architect, ontwikkelaar en bouwer in een andere chemie laat samenwerken.  

De angst dat gebouwen door alledaagsheid geen identiteit meer hebben, is ongegrond. Het identificeerbare hoeft niet zozeer in architectonische representatie te zitten. Die identiteit kun je ook naar voren halen met het interieur, de inrichting en het gebruik. Juist daar, omdat die snel inwisselbaar is. Bedenk ook dat gebruikers daar steeds meer geïnteresseerd raken in zo’n wisselende identiteit, omdat ze zelf al gauw weer vertrekken, doorgroeien of veranderen. Een gebouw is wat dat betreft de stoere aanwezige, terwijl de gebruiker of bewoner de passant is die komt en gaat. Die twee moeten elkaar in een nieuwe betrekking zien te vinden.

Tijdens mijn opleiding aan de TU Eindhoven leerde John Habraken ons al dat we gebouwen moeten maken met een duurzame constructieve structuur en een wisselend, aanpasbaar inbouwsysteem. Dat zie je ook als je kantoorgebouwen of vroeg industriële panden tot op het bot uitkleedt: ze zijn gemakkelijk te hergebruiken. Transformeren is daarom niet alleen veranderen, maar tevens een handeling waarbij je een structuur duurzaam maakt. Dat klinkt pragmatisch, maar er zit een cultureel element in als je het benadert vanuit de opgaves van de stad.

Tot slot: pleeg je dan toch nieuwbouw, zorg er dan voor dat die goed kan verouderen. Maak je een gebouw adaptief, dan kom je automatisch op meer generieke gebouwen omdat die allerhande functies toelaten. Des te meer nu we in een tijd zitten waarin het gebruik van een gebouw onvoorspelbaar is. Alles wat we maken, wisselt in gebruik en intensiteit. Daarmee is tijdelijkheid permanent geworden. Gebouwen kunnen daar het beste op reageren door een generiek casco. In die zin is het casco de toekomstige drager van de transformatie.


 

Cover S&A RH 2021Dit artikel verscheen eerder in het vakblad Stedebouw & Architectuur, thema Scholenbouw 2021. 

De hele editie is hier te downloaden.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Van zeventiende-eeuws wevershuis tot hedendaags stadshuis

18 okt om 08:58 uur
Woonhuis Vijzelgracht is een rijksmonument dat rond 1670 door Philips Vingboons is ontworpen als wevershuis. Het…
Lees verder »

Van 1-dimensionaal naar 10-dimensionaal

11 okt om 08:00 uur
Landschapsarchitectenbureau Felixx heeft in opdracht van gemeente Groningen een leidraad opgesteld voor de…
Lees verder »

Visitekaartje voor de ongedeelde stad

29 sep om 08:00 uur
De Grunobuurt in Groningen is al twee decennia verwikkeld in een herontwikkeling. Hoewel in die periode het…
Lees verder »

‘Wij zijn radicaal tegen radicaliteit’

27 sep om 11:47 uur
“Als je aan de stad wil werken, moet je eerst begrijpen waarom de stad is geworden zoals hij is”, zegt Jeroen de…
Lees verder »

Editie Renovatie & Herstructurering 2021 is verschenen

24 sep om 08:28 uur
De vierde editie van Stedebouw & Architectuur in 2021 is verschenen. Het thema van dit nummer is Renovatie…
Lees verder »

Sneak preview: Stedebouw & Architectuur Renovatie & Herstructurering 2021

21 sep om 09:43 uur
"We hebben een inhaalslag te maken", aldus Jeroen de Willigen van De Zwarte Hond, gasthoofdredacteur van de…
Lees verder »

Claim jouw plek op de Inspiratiedag Renovatie

15 sep om 08:55 uur
De bouwsector staat voor een fikse renovatie-opgave. Met duurzame materialen en integrale renovatieconcepten weet…
Lees verder »

VenhoevenCS geselecteerd voor ontwerp stedenbouwkundig plan Arenapark Hilversum

27 aug om 08:00 uur
Deze zomer is VenhoevenCS architecture+urbanism door de gemeente Hilversum geselecteerd voor de stedenbouwkundige…
Lees verder »