Transformatie van de toekomst

woensdag 13 oktober 2021

Bert Dirrix, architect en partner bij diederendirrix. © Rob Lipsius

We zijn de laatste 20 jaar sterk geobsedeerd geraakt met iconografie; in elke stad worden iconen gerealiseerd. Maar een stad kan niet bestaan uit een oeuvre van iconen. Nee, de stad is een alledaagse werkelijkheid waar veel in gebeurt, wisselt en verandert. De stad is een ademend lichaam. Alledaagsheid is daar een belangrijk onderdeel van.

Als bureau hebben wij ons verdiept in transformatieprojecten. Op technisch vlak, maar vooral ook als  culturele opgave. Dat begint bij het verhaal. Bij nieuwbouw moet je een gebouw of omgeving een betekenis meegeven, maar bij bestaande complexen bestaat dat die al. Je kunt leunen op de geschiedenis. Logisch, want zonder geschiedenis was de stad er niet. 

Met transformatie bouw je op vanzelfsprekende manier voort op de geschiedenis van de stad en ontstaan er verhalen waar je als architect van kunt profiteren. Dat maakt transformatie zo bijzonder: je krijgt als het ware iets aangereikt wat je op avontuurlijke wijze boven het gemiddelde uit kunt laten stijgen. Daar zit een soort onvoorspelbaarheid in die architect, ontwikkelaar en bouwer in een andere chemie laat samenwerken.  

De angst dat gebouwen door alledaagsheid geen identiteit meer hebben, is ongegrond. Het identificeerbare hoeft niet zozeer in architectonische representatie te zitten. Die identiteit kun je ook naar voren halen met het interieur, de inrichting en het gebruik. Juist daar, omdat die snel inwisselbaar is. Bedenk ook dat gebruikers daar steeds meer geïnteresseerd raken in zo’n wisselende identiteit, omdat ze zelf al gauw weer vertrekken, doorgroeien of veranderen. Een gebouw is wat dat betreft de stoere aanwezige, terwijl de gebruiker of bewoner de passant is die komt en gaat. Die twee moeten elkaar in een nieuwe betrekking zien te vinden.

Tijdens mijn opleiding aan de TU Eindhoven leerde John Habraken ons al dat we gebouwen moeten maken met een duurzame constructieve structuur en een wisselend, aanpasbaar inbouwsysteem. Dat zie je ook als je kantoorgebouwen of vroeg industriële panden tot op het bot uitkleedt: ze zijn gemakkelijk te hergebruiken. Transformeren is daarom niet alleen veranderen, maar tevens een handeling waarbij je een structuur duurzaam maakt. Dat klinkt pragmatisch, maar er zit een cultureel element in als je het benadert vanuit de opgaves van de stad.

Tot slot: pleeg je dan toch nieuwbouw, zorg er dan voor dat die goed kan verouderen. Maak je een gebouw adaptief, dan kom je automatisch op meer generieke gebouwen omdat die allerhande functies toelaten. Des te meer nu we in een tijd zitten waarin het gebruik van een gebouw onvoorspelbaar is. Alles wat we maken, wisselt in gebruik en intensiteit. Daarmee is tijdelijkheid permanent geworden. Gebouwen kunnen daar het beste op reageren door een generiek casco. In die zin is het casco de toekomstige drager van de transformatie.


 

Cover S&A RH 2021Dit artikel verscheen eerder in het vakblad Stedebouw & Architectuur, thema Scholenbouw 2021. 

De hele editie is hier te downloaden.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Herontwikkeling kantoorgebouw De Ster tot woningen van start

25 apr om 11:59 uur
Vastgoedontwikkelaar Boelens de Gruyter is als gedelegeerd ontwikkelaar in opdracht van en in samenwerking met…
Lees verder »
descriptionArtikel

Zandkasteel: van kantoorpand naar schoolgebouw

18 apr om 10:00 uur
Van Wijnen heeft de renovatie- en sloopwerkzaamheden in de drie torens van het Zandkasteel afgerond. Er kan nu…
Lees verder »
descriptionArtikel

Noodbrief aan politiek: 'Versoepel regels voor herbestemming van leegstand'

12 apr om 11:25 uur
Organisaties roepen de overheid op de juiste randvoorwaarden te creëren om de miljoenen vierkante meters leegstand…
Lees verder »
descriptionArtikel

Beurshal Inspiratiedag Renovatie uitverkocht

12 apr om 11:05 uur
De beursvloer van de Inspiratiedag Renovatie op 21 april in Next Level te Gorinchem is uitverkocht! Met dertig…
Lees verder »
descriptionArtikel

‘We moeten renovatie weer sexy maken’

5 apr om 09:14 uur
Onze steden krijgen het zwaar te verduren. We moeten ze niet alleen uitbreiden, maar ook verdichten, verstevigen…
Lees verder »
descriptionArtikel

Ontwerp onthuld voor zorglocatie in getransformeerd winkelcentrum

29 mrt om 09:27 uur
In de Amerikaanse stad Henrietta, nabij Rochester, wordt een voormalig shopping centrum van Sears getransformeerd…
Lees verder »
descriptionArtikel

Snel, tijdelijk en gestandaardiseerd bouwen

15 mrt om 08:00 uur
Sinds de financiële crisis van 2008 is er in ons land structureel te weinig gebouwd, waardoor er bouwcapaciteit…
Lees verder »
descriptionArtikel

Hoe maken we onze steden en dorpen sterker?

2 feb om 09:01 uur
“Werk met werk maken!” Een klip en klaar antwoord van Daan Zandbelt op de vraag wat in zijn ogen de taak is van de…
Lees verder »