Herbestemming cultureel erfgoed als kans voor leegstand

Telos, het universitair kenniscentrum voor duurzame ontwikkeling in Utrecht, voerde in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzoek uit naar herbestemming in krimpgebieden en hoe hier op bestuurlijk niveau mee wordt omgegaan. Erfgoed trekt zowel bezoekers als ondernemers naar een gebied. Bovendien maakt het plaatselijke bevolking trots op hun leefomgeving en biedt het een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Het onderzoek van telos vond plaats in drie krimpregio's: Eemsdelta/Oost-Groningen, Parkstad Limburg en Zeeuws-Vlaanderen. Het bleek dat zowel provincies als gemeenten het lastig vinden om het belang van erfgoed in de praktijk te brengen, hoewel ze wel het belang ervan inzien. Dit gegeven heeft drie oorzaken.

Ten eerste hebben gemeenten te weinig mankracht voor erfgoedzorg, onder meer door decentralisatie van verschillende beleidsterreinen naar gemeenten wat voor taakverzwaring heeft gezorgd. tevens worstelen lokale overheden met de procesmatige kant van herbestemming.  Bij herbestemming wordt gezocht naar mogelijkheden om de cultuurhistorische waarden te behouden door deze te verbinden met economische en sociale waarden. Dat vraagt om een andere aanpak dan bij traditionele vastgoedontwikkeling of het verstrekken van subsidies voor de instandhouding van monumenten.

Samenwerking tussen gemeenten beperkt zich tot de afstemming van voorzieningen en woningen. Op het terrein van erfgoed wordt niet of nauwelijks samengewerkt.
 

Toerisme

Met het programma   Herbestemming als gebiedsopgave wil de Rijksdienst de regionale samenwerking versterken tussen publieke en private partijen in krimpgebieden. Regio's moeten zicht krijgen op de gezamenlijke opgaven en kansen. Dat gebeurt nu onder andere bij Parkstad in Zuid-Limburg, waar leegstaand erfgoed verbonden wordt met toerisme waar de regio sterk op inzet. De aanpak moet uitmonden in meer samenhang tussen erfgoed, toeristisch ondernemerschap en de regionale economie.