Biofilische school is goed voor mens en natuur

maandag 27 september 2021

© ORGA architect

Toen architect Daan Bruggink een aantal jaar geleden de opdracht kreeg om de meest ecologische school van Nederland in Almere te bouwen, knipperde hij niet één keer met zijn ogen. Als oprichter en directeur van ORGA architect gaat hij al bijna 15 jaar voor 100 procent biofilisch en biobased bouwen. Dat is in het geval van de Almeerse school, genaamd De Verwondering, goed gelukt.

Auteur: Bas Goedvolk

Het fraaie houten gebouw - dat draait op circulaire energie - met onder andere een vegetatiedak met kippen, groengevels en opmerkelijk grote ramen won onlangs De Gouden Kikker 2021 als duurzaamste gebouw van Nederland. Daarnaast heeft het in- en exterieur van de Frisse School een positieve invloed op het welzijn en de prestaties van de leerlingen. Op de vloer CO2-neutraal geproduceerde Marmoleum-vloeren van Forbo Flooring, gemaakt van natuurlijke en hernieuwbare grondstoffen.

"Wanneer je de natuur in al haar vormen en schoonheid integreert in de onderwijsomgeving, levert dit enorme positieve effecten op voor de gesteldheid, de concentratie en het leervermogen van kinderen", vertelt Bruggink over de visie achter basisschool De Verwondering in Almere. "Het uitzien op het houten interieur creëert bijvoorbeeld een gevoel van warmte en werkt uitnodigend en ontspannend. Onze zintuigen worden geactiveerd door de natuur en waarnemingen worden intenser. Een interieur als dat van De Verwondering stimuleert daarnaast het tastgevoel en dat - tactiele stimulatie - vermindert stress, en activeert of ontspant juist."

Dak-kippen 

De Verwondering bestaat uit clusters met lokalen die biotopen vormen voor leerlingen van verschillende leeftijdsgroepen. De biotopen zijn zo ontworpen ten opzichte van elkaar dat er een natuurlijk tussenruimte ontstaat, de centrale ruimte. De opbouw en vormgeving van de clusters en constructie bevatten een overdaad aan natuurlijke elementen en verwijzingen naar de natuur. Zo is het gebouw - deels voorzien van een vegetatiedak - omringd door bomen die als zonwering fungeren. Hemelwater loopt via een spuwer het plein op en vindt zijn weg door het natuurlijke speelterrein, zodat kinderen ook naar buiten willen als het regent. Op het dak van het laagste cluster, de onderbouw, bevindt zich een openluchtlokaal, deels overdekt en omringd door het vegetatiedak, waarop zelfs kippen lopen. Het buitenlokaal wordt het hele jaar door gebruikt. Op die manier ervaren de leerlingen de veranderingen door de seizoenen. 

ORGA architect is een echte pionier in het bouwen met hout en andere biobased materialen. De materialen en technieken in het hybride CLT/houtskeletbouw schoolgebouw zijn duurzaam, divers en innovatief: draagkolommen van geschaafde boomstammen, houten kanaalplaatvloeren, Marmoleum, binnenwanden van ongebakken leemsteen, akoestische kurkwanden, natuurlijke ventilatieluiken en een ijsbuffervat in de grond voor warmte en koeling. Een groot deel van de binnen- en buitengevels worden bedekt met zelfgroeiende groenwanden.

Interieur De Verwondering
© Rubenvisser.com 

Binnen het schoolgebouw heeft ORGA beschutte zones ontworpen waar leerlingen en personeel zich kunnen terugtrekken. Bruggink: ‘Door op een natuurlijke wijze te werken met licht, gedempte kleuren & tonen, zacht aanvoelend meubilair en een mooi uitzicht, bevorderen we ontspanning, inzicht en concentratie.’ Het zicht op de omringende natuur is geoptimaliseerd door de enorme raampartijen. 

Zuurstofniveau

De groengevels - die zich zowel binnen als buiten bevinden - vergroten niet alleen de uitkijk op plantengroen, maar verbeteren de luchtkwaliteit en het zuurstofniveau in het gebouw tevens aanzienlijk. Ook dat heeft weer een positieve invloed op de concentratie van leerlingen en werknemers. Bovendien fungeert het groen als een effectieve geluidsbuffer en helpt bij een aangename akoestiek in de klaslokalen. De grote ramen en reflecterende oppervlakken, tenslotte, optimaliseren de blootstelling aan natuurlijk daglicht en creëren een stimulerende omgeving, die de leersnelheid en prestatieniveaus van de leerlingen ten goede komen.

De hoge duurzaamheidsambities hebben geresulteerd in een demontabel gebouw dat volledig circulair is. De hoofdzakelijk biobased materialen zijn vastgelegd in een materialenpaspoort voor later hergebruik. Verder heeft De Verwondering een energielabel van A+++, GPR scores tussen de 8 en 10 in alle categorieën en Frisse Scholen Klasse B. 

Exterieur 2 De Verwondering
© Rubenvisser.com 

Anders denken

Volgens Bruggink moet de focus bij het bouwen en verbouwen van gebouwen van energieneutraal bouwen naar het gebruik van circulaire energiebronnen zoals zon, wind en water. Bruggink: "Bovendien is het van belang dat we zo snel mogelijk overschakelen op bouwmaterialen die van nature snel terug groeien." De vloer van Marmoleum - gemaakt van lijnolie, jute, houtmeel en hars - past wat dat betreft perfect in het plaatje, aldus Bruggink. "Het is een van Nederlands mooiste en ook oudste biobased producten waar we graag mee werken. Daarnaast wilde de opdrachtgever een strakke, makkelijk te onderhouden vloer in plaats van hout bijvoorbeeld."

In zekere zin is Marmoleum een biobased+ product. Zo nemen de grondstoffen in de vorm van planten en bomen zoveel CO2 op tijdens hun groei dat het de CO2 die voor de productie van Marmoleum nodig is inmiddels ruimschoots compenseert. Daarvoor moest de CO2-uitstoot tijdens de productie wel drastisch omlaag en dat is door allerlei energiebesparende maatregelen in de Forbo-fabriek, energiezuinig transport en het gebruik van (eigen) zonne- en windenergie uiteindelijk gelukt. Marmoleum geldt daarmee als een cradle-to-gate CO2 negatief product (zonder CO2 te compenseren via certificaten, red.) en helpt de CO2-uitstoot terug te dringen.

Meer over ORGA architect vind je hier.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Hoofdkantoor Triodos is beste houten gebouw van Nederland

3 dec om 08:00 uur
Zowel de vakjury van de Nationale Houtbouwprijs 2021 als het publiek zijn het erover eens: het hoofdkantoor van de…
Lees verder »

Een bestemming voor elk dak met de Duurzame Daken Kansenkaart

1 dec om 08:00 uur
Er liggen honderden vierkante kilometers aan dak in Nederland die op een of andere manier ingezet kunnen worden…
Lees verder »

Blik terug op het Duurzame & Gezonde Scholen Congres

30 nov om 14:16 uur
Op 10 november kwamen we in Eindhoven bij elkaar om de volgende stappen voor gezonde en duurzame scholen te…
Lees verder »

Spoorzone Zwolle – een interessante puzzel van groene ambities

29 nov om 08:00 uur
De ambities bij gemeente Zwolle liegen er niet om. De ontwikkeling van de spoorzone belooft een prachtig stukje…
Lees verder »

Spelen en leren in het groen op speelplein in Vlaardingen

24 nov om 08:00 uur
Het leerlingenbestand van IKC ’t Palet in Vlaardingen en hun schoolgebouw groeiden letterlijk uit hun jasje. Een…
Lees verder »

Fixscreen doekzonwering voor stedelijke basisschool Desselgem

23 nov om 08:00 uur
De doekzonwering in de stedelijke basisschool in het Belgische Desselgem dateerde van begin jaren 90. Toen was er…
Lees verder »

Fiets(parkeer)vriendelijk Alfa-college

19 nov om 08:00 uur
Het Alfa-college is een ROC voor Noord- en Oost-Nederland. Het verzorgt middelbare beroepsopleidingen en…
Lees verder »

Innovatiepartnerschap Amsterdam streeft naar kwalitatief onderwijsvastgoed met standaard PvE

18 nov om 14:27 uur
Amsterdam bouwt de komende jaren duizenden nieuwe woningen, wat een grote behoefte voor nieuwe schoolgebouwen met…
Lees verder »