KCAP wint aanbesteding in Zürich met 'wijk van de dansende koppels'

Met de ‘wijk van de dansende koppels’ winnen KCAP (stedenbouw en architectuur), Studio Vulkan (landschap) en Raumanzug (duurzaamheid) de wedstrijd voor een nieuwe woonwijk met 279 appartementen in de buurt van Zürich. Naast woningen komen er kantoren, winkels en horeca. Kleinschalige woningen, compacte torenflats en verschillende industrieën, zoals een hoogbouwmagazijn voor Coca-Cola, zullen het perceel omringen.

Wangen-Brüttisellen is een snelgroeiende gemeente die van plan is te verdichten. Een van de percelen bestemd voor herontwikkeling is het Erni-Areal, een voormalig industrieterrein in de buurt van het station. 

Namens Erni Liegenschaften nodigde Mobimo Management vijf teams uit om het voormalige Erni-terrein in Wangen-Brüttisellen te herontwikkelen. Een van de grote uitdagingen bij het ontwerp was de factor geluidsoverlast, aangezien het Erni-Areal vlakbij een afrit van de snelweg ligt langs een drukke verkeersader en direct onder de aanvliegroute van de luchthaven van Zürich. 
 
KCAP stelde een concept voor dat reageert op de veelzijdige context met een duidelijke eigen houding. Die context wordt gevormd door nabijgelegen grootschalige projecten zoals de Brüttiseller Tor, het hoogbouwmagazijn van Coca Cola of het Ringstrassenquartier. In plaats van grote gebaren en hoogtepunten biedt de wijk een contrast met compacte laagbouw en een hoge dichtheid.
 
Door de gebouwen verspringend te plaatsen, fungeren ze als een geluidswal die recht doet aan de complexe geluidssituatie en blijft het open karakter behouden. Woningen zijn vooral te vinden in de meer besloten blokken, terwijl de drukke doorgaande weg en snelwegafrit worden begrensd door blokken met flexibele kantoorruimtes en penthouse-appartementen. Tegelijkertijd blijft Erni-Areal ingebed in de context door een verscheidenheid aan fysieke en visuele verbindingen. Veel kleine openingen en ingangen langs de harde rand zorgen voor een hoge mate van doorlaatbaarheid.

Dans voor twee

Vier verschillende typologieën kenmerken de nieuwe wijk: het atriumhuis, het lineaire huis, het punthuis en het tweelinghuis. Elke typologie wordt twee keer toegepast, waardoor koppels ontstaan die met elkaar lijken te 'dansen' door hun opstelling en ligging. Het beperkte aantal gebouw- en woningtypologieën zorgt voor samenhang en optimalisatie, zo ontstaat er een zorgvuldige balans tussen herhaling en variëteit.

"We hebben ons laten inspireren door de Wals, een dans voor twee met een gesloten houding, snelle draaien en een vast stappenpatroon." Ute Schneider, partner bij KCAP.

Alle vier de typologieën worden verenigd door een schuin dak over de drie bovenste verdiepingen, waardoor een dakrand ontstaat boven de vierde of vijfde verdieping. Dit brengt een menselijke schaal in het geheel en zorgt voor veel natuurlijk licht in de openbare ruimtes en appartementen. Samen met de verschillende materialisaties op de begane grond, zijn de gevels visueel gestructureerd in drie lagen: begane grond, rechte gevel en schuin dak.

Weelderig beplant

Door de vier 'danskoppels' zorgvuldig te positioneren, heeft KCAP een duidelijk herkenbare serie van openbare ruimtes in het interieur van de wijk gecreëerd: autovrije straten, binnenplaatsen die weelderig zijn beplant met bomen en gebieden voor de gebouwen die fungeren als bufferzone tussen het publieke en private domein. Deze ruimtes met hun natuurlijk beplante en schaduwrijke ontwerp dienen ook als retentiegebied voor overtollig regenwater en ter afkoeling.

Compact en ecologisch

Duurzaamheid is een integraal onderdeel van alle KCAP-projecten, en dit project is een duidelijk voorbeeld van deze aanpak. De bouwblokken –denk aan kelders, begane grond en bouwkernen– zijn ontworpen om deels in gerecycled beton en deels in geprefabriceerd hout te worden gebouwd. Deze hybride aanpak heeft financiële voordelen en is meer milieuvriendelijk, daarnaast wordt zo het complexe bouwproces op deze uitdagende locatie gestroomlijnd. Betonplaten van de bestaande industriële gebouwen zullen ook worden hergebruikt. Naast de toegepaste maatregelen voor geluidsvermindering, het tegengaan van hittestress, het vasthouden van water en verbetering van het microklimaat, beschikt het Erni-Areal over zonnepanelen, groene daken, warmtepompen en een maximum aan natuurlijke ventilatie. Het project is zowel compact als ecologisch en voldoet voor bijna honderd procent aan de SNBS-eisen (Standard Nachhaltiges Bauen Schweiz).
 
Het bestaande hoofdkantoor van ERNI blijft bestaan en wordt uitgebreid met een kas met het idee dat hier een gemeenschapscentrum komt dat gericht is op stedelijke voedselproductie. ‘s Nachts zal dit glazen paviljoen dienen als baken voor de nieuwe wijk.