Leren van Vlaanderen

maandag 29 maart 2021
timer 3 min
Hoe kan het dat de beste Nederlandse architecten in België werken? Onze Expert Wilma Kempinga diept in deze blog de Europese aanbestedingsregels uit en legt bloot hoe deze regels tot wantrouwen kunnen leiden.

Auteur: Wilma Kempinga


Neem nu het Rotterdamse bureau Korteknie Stuhlmacher. Het voltooide vorig jaar Het Predikheren in Mechelen, een prachtige transformatie van klooster tot openbare bibliotheek. Het werkt nu aan de renovatie, transformatie en nieuwbouw van een groot onderwijscomplex voor technische en creatieve vakken, Cadix, op het Eilandje in Antwerpen. Eerder ontwierp het bureau twee Vlaamse basisscholen. Natuurlijk, bureaus als Korteknie Stuhlmacher werken ook in Nederland, maar in België kunnen ze een ontwerpkwaliteit realiseren die hier vrijwel uitgesloten is. Hoe kan dat?
 

De verklaring ligt in de condities waaronder ze moeten werken. Gek genoeg zijn die in de basis in beide landen gelijk: de Europese aanbestedingsregels. Alleen worden ze radicaal anders toegepast. In Nederland is de uitwerking van de aanbestedingsregels toevertrouwd aan juristen, bureaucraten en andere procestijgers. Het resultaat is een bureaucratie waarin het eigen karakter van de architectuur gemakkelijk vermalen raakt. De overheersende drijfveer is risicomijding en angst voor verrassing, die leidt tot wantrouwen jegens de vormende kracht van de architectuur.
 

In Vlaanderen is voor publieke projecten een andere weg gekozen, namelijk die van de Open Oproep. De Vlaams Bouwmeester publiceert halfjaarlijks een reeks (semi)publieke opdrachten waarop binnen- en buitenlandse bureaus kunnen inschrijven. In de selectie zijn architectonische kwaliteit en inhoudelijke motivatie zwaarwegende criteria. De gekozen architecten dragen een brede verantwoordelijkheid voor het project en kunnen in ruil hun ontwerpkracht en inventiviteit bewijzen.
 

Toen Vlaanderen in 1999 de Open Oproep introduceerde, was Nederland met zijn enerverend architectuurklimaat nog een lichtend voorbeeld. Nu zijn de verhoudingen omgekeerd. De concrete gevolgen vallen scherp op als je ze bij één gebouwtype onderzoekt, bijvoorbeeld het schoolgebouw.


Voor het nieuwste Architectuurboek Vlaanderen bezocht ik vier recente nieuwe scholen. Stuk voor stuk zijn het ingetogen gebouwen, eenvoudig in hun materiaalgebruik, ruimtelijk en architectonisch zeer overtuigend. Ze vormen een verfrissend contrast met de doorsnee Nederlandse nieuwbouwschool, die te vaak op een schoenendoos lijkt doordat lage energielasten prioriteit hadden boven aangename en inspirerende lesruimten.

 

Architectuur kan opbloeien als ze vertrouwen krijgt, niet als ze uit wantrouwen wordt gekneveld. Dat kan Nederland nu van Vlaanderen leren. Meteen de hele Nederlandse interpretatie van de Europese aanbesteding overhoopgooien, is misschien te veel gevraagd. Laten we overzichtelijk beginnen door voorlopig voor één specifieke ontwerpopgave de Open Oproep-methode in te voeren.
 

En welk gebouwtype komt hiervoor meer in aanmerking dan dat even waardevolle als alledaagse, bij uitstek maatschappelijke type van het schoolgebouw?
 

Reageren?
wk@mevrouwmeijer.nu
mevrouwmeijer.nu

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.
Leren van Vlaanderen

Meer artikelen met dit thema

Rondetafelgesprek Duurzame en Gezonde Scholen

28 okt om 08:57 uur
Om serieus werk te kunnen maken van de huisvestingsopgave voor het onderwijs is het noodzaak een samenhangend…
Lees verder »

Een optimaal leefklimaat door het innovatie-ecosysteem

26 okt om 09:45 uur
Op 10 november spreekt innovatie-expert dr.ir. Elke den Ouden van de TU/e tijdens het Duurzame & Gezonde…
Lees verder »

'Naar duurzame scholen in een historische stad'

26 okt om 08:00 uur
Stichting Spaarnesant beheert in Haarlem 25 openbare scholen voor basis- en speciaal (basis)onderwijs. De…
Lees verder »

Ga jij mee op expeditie?

21 okt om 08:58 uur
Tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres op 10 november kun je tot twee keer toe deelnemen aan een…
Lees verder »

‘De stad is gezonder dan de buitenwijk’

20 okt om 08:00 uur
Een strak blauwe lucht, geen ronkende scooters of auto’s en een woning middenin de natuur. Gezonder dan dit wordt…
Lees verder »

Programma Duurzame & Gezonde Scholen Congres compleet!

19 okt om 13:20 uur
Op 10 november komen we samen in Eindhoven voor het Duurzame & Gezonde Scholen Congres. Leer alles over…
Lees verder »

Investeer in lopen voor vitale steden en dorpen

12 okt om 08:00 uur
Steden en dorpen waarin meer mensen meer lopen dragen bij aan de vitaliteit van onze samenleving en daarmee aan…
Lees verder »

Van 1-dimensionaal naar 10-dimensionaal

11 okt om 08:00 uur
Landschapsarchitectenbureau Felixx heeft in opdracht van gemeente Groningen een leidraad opgesteld voor de…
Lees verder »