Leren van Vlaanderen

maandag 29 maart 2021
timer 3 min
Hoe kan het dat de beste Nederlandse architecten in België werken? Onze Expert Wilma Kempinga diept in deze blog de Europese aanbestedingsregels uit en legt bloot hoe deze regels tot wantrouwen kunnen leiden.

Auteur: Wilma Kempinga


Neem nu het Rotterdamse bureau Korteknie Stuhlmacher. Het voltooide vorig jaar Het Predikheren in Mechelen, een prachtige transformatie van klooster tot openbare bibliotheek. Het werkt nu aan de renovatie, transformatie en nieuwbouw van een groot onderwijscomplex voor technische en creatieve vakken, Cadix, op het Eilandje in Antwerpen. Eerder ontwierp het bureau twee Vlaamse basisscholen. Natuurlijk, bureaus als Korteknie Stuhlmacher werken ook in Nederland, maar in België kunnen ze een ontwerpkwaliteit realiseren die hier vrijwel uitgesloten is. Hoe kan dat?
 

De verklaring ligt in de condities waaronder ze moeten werken. Gek genoeg zijn die in de basis in beide landen gelijk: de Europese aanbestedingsregels. Alleen worden ze radicaal anders toegepast. In Nederland is de uitwerking van de aanbestedingsregels toevertrouwd aan juristen, bureaucraten en andere procestijgers. Het resultaat is een bureaucratie waarin het eigen karakter van de architectuur gemakkelijk vermalen raakt. De overheersende drijfveer is risicomijding en angst voor verrassing, die leidt tot wantrouwen jegens de vormende kracht van de architectuur.
 

In Vlaanderen is voor publieke projecten een andere weg gekozen, namelijk die van de Open Oproep. De Vlaams Bouwmeester publiceert halfjaarlijks een reeks (semi)publieke opdrachten waarop binnen- en buitenlandse bureaus kunnen inschrijven. In de selectie zijn architectonische kwaliteit en inhoudelijke motivatie zwaarwegende criteria. De gekozen architecten dragen een brede verantwoordelijkheid voor het project en kunnen in ruil hun ontwerpkracht en inventiviteit bewijzen.
 

Toen Vlaanderen in 1999 de Open Oproep introduceerde, was Nederland met zijn enerverend architectuurklimaat nog een lichtend voorbeeld. Nu zijn de verhoudingen omgekeerd. De concrete gevolgen vallen scherp op als je ze bij één gebouwtype onderzoekt, bijvoorbeeld het schoolgebouw.


Voor het nieuwste Architectuurboek Vlaanderen bezocht ik vier recente nieuwe scholen. Stuk voor stuk zijn het ingetogen gebouwen, eenvoudig in hun materiaalgebruik, ruimtelijk en architectonisch zeer overtuigend. Ze vormen een verfrissend contrast met de doorsnee Nederlandse nieuwbouwschool, die te vaak op een schoenendoos lijkt doordat lage energielasten prioriteit hadden boven aangename en inspirerende lesruimten.

 

Architectuur kan opbloeien als ze vertrouwen krijgt, niet als ze uit wantrouwen wordt gekneveld. Dat kan Nederland nu van Vlaanderen leren. Meteen de hele Nederlandse interpretatie van de Europese aanbesteding overhoopgooien, is misschien te veel gevraagd. Laten we overzichtelijk beginnen door voorlopig voor één specifieke ontwerpopgave de Open Oproep-methode in te voeren.
 

En welk gebouwtype komt hiervoor meer in aanmerking dan dat even waardevolle als alledaagse, bij uitstek maatschappelijke type van het schoolgebouw?
 

Reageren?
wk@mevrouwmeijer.nu
mevrouwmeijer.nu

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.
Leren van Vlaanderen

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

‘Het mainstream onderwijs dient te worden aangepast’

11 mei om 08:55 uur
Op 21 juni organiseert Stedebouw & Architectuur in samenwerking met Peter Eisenburger van Groene Morgen het…
Lees verder »
descriptionArtikel

The Green Mile: Stadhouderskade in Amsterdam wordt groene straat

10 mei om 14:10 uur
Een zestal initiatiefnemers, De Nederlandsche Bank, UNStudio, Hogeschool van Amsterdam, Heineken Company,…
Lees verder »
descriptionArtikel

Gevel-as-a-service: ‘Standaardiseer contracten, financiering en technische richtlijnen’

4 mei om 11:26 uur
Een decennium geleden had je je niet kunnen voorstellen dat je het eigendom van een van de belangrijkste…
Lees verder »
descriptionArtikel

Clusius College maakt werk van groene en duurzame huisvesting

26 apr om 15:08 uur
Clusius College vestiging Hoorn gaat flink op de schop. Van de twee gebouwen wordt het vmbo-gebouw aangepast aan…
Lees verder »
descriptionArtikel

Hollands glorie: zorg op het water

20 apr om 09:04 uur
Het is een typisch Hollandse manier om inbreiden van nieuwbouw in de bebouwde kom te realiseren: op het water. Die…
Lees verder »
person_outlineBlog

De Leegte

19 apr om 11:00 uur
Sociaalmaatschappelijke vraagstukken zijn ruimtelijke vraagstukken, waar ruimtelijke ontwerpers hun…
Lees verder »
descriptionArtikel

Zandkasteel: van kantoorpand naar schoolgebouw

18 apr om 10:00 uur
Van Wijnen heeft de renovatie- en sloopwerkzaamheden in de drie torens van het Zandkasteel afgerond. Er kan nu…
Lees verder »
descriptionArtikel

Genomineerden Next Step Award 2022 bekend

15 apr om 12:21 uur
De genomineerden voor de vierde editie van het Next Step Program zijn bekend. Tien jonge architectenbureaus mogen…
Lees verder »