Panorama Nederland: een optimistische visie anno 2050

Dit panorama laat zien hoe de grote maatschappelijke vraagstukken van nu aanleiding kunnen zijn voor structurele verbeteringen in de ruimtelijke inrichting van Nederland. Rijksbouwmeester Floris Alkemade schetst een optimistisch toekomstbeeld. 

“De vraagstukken zijn urgent en vaak is urgentie een excuus om een lagere ruimtelijke kwaliteit te accepteren. Maar als we slim handelen en de juiste ontwerpkracht inzetten kunnen we vanuit die urgentie juistenorme positieve stappen zetten en veel verder gaan dan bijvoorbeeld het Parijse Klimaatakkoord.” 

“We zijn welvarend, goed opgeleid en goed georganiseerd, goedbeschouwd verkerenwe in een betere positie dan ooit om fundamentele kennis op dit gebied te ontwikkelen. En daar heeft de economie ook baat bij. Kennis, producten en technieken die we ontwikkelen om het Nederlandse landschap beter te maken kunnen de export een enorme boost geven – vergelijkbaar met de zeer succesvolle en wereldwijde export van onze waterexpertise.”

In Panorama Nederland worden vraagstukken integraal benaderd, aangestuurd vanuit de regio’s. “Een integrale visie en hoe domeinen of thema’smet elkaar samenhangen zijn van belang. Als je opgaven breder en in samenhang aanpakt, vanuit het hanteerbare schaalniveau van de regio’s,kun je versnellen en zaken intelligenter uitvoeren, en je bespaart geld. Je deelt met elkaar, niet alleen inhoudelijk maar ook financieel.”  

De regio’s zijn volgens Alkemade prima gremia om de veranderingen te bewerkstelligen. “Allerlei organisaties komen er samen, provincie, waterschappen, belangenorganisaties. De regio is het schaalniveau waar grote abstracte opgavenconcreet worden. Elke regio heeft zijn eigen opgaven en eigen identiteit. Door het zwaartepunt te verleggen naar de regio kan de eigen identiteit worden versterkt. Dit bevordert de landschappelijke variëteit van Nederland.”

“Panorama Nederland stelt een New Deal met de boeren voor. Het duurzame boerenbedrijf ontvangt extra inkomsten door het uitoefenen van natuurbeheer- en andere maatschappelijke taken. Als we het platteland willen verduurzamen vraagt dat niet alleen andere keuzes van onze boeren, maar ook van onze burgers. En van de planologen, want hoe voorkomen we dat die 1 miljoen woningen in de buitengebieden terecht komen. Nieuwe woningen moeten vooral in bestaande steden worden gebouwd en niet in slaapsteden op flinke afstand van het werk. Het leven wordt leuker als mensen dichter bij hun werk wonen en onze steden een grotere variëteit aan woontypologieënbieden.”

Dat de domeinen nauw met elkaar zijn verweven, onderstreept CRa met de ontwerpprijsvraag Panorama Lokaal. “De bedoeling van deze prijsvraag is om het weidse toekomstperspectief te koppelen aan het hier en nu, en in concrete projecten de verbinding tussen platteland en stad te versterken. Centraal staan de vragen: Hoe geef je woonwijken in de stedelijke buitenranden een positieve impuls, hoe kun je de beste verbinding maken, welke coalities zijn kansrijk? Gemeenten, met minimaal een woningcorporatie en een vertegenwoordiger van bewoners, kunnen zich inschrijven met een concreet gebied.” 

“In de tweede ronde worden geselecteerde inzendingen bezocht om de vraagstelling in overleg aan te scherpen waarna de gebieden gekoppeld worden aan ontwerpers die zich daarvoor kunnen inschrijven. Ook voor deze prijsvraag geldt: neem Panorama Nederland als uitgangspunt inclusief samenwerking en integraliteit, en vertaal dat naar de lokale schaal. Met dit initiatief willen we in praktijk laten zien wat Panorama Nederland beoogt:een optimistisch en aantrekkelijk toekomstbeeld dat inspireert om de ruimtelijke inrichting van Nederland te verbeteren.” 

Dit artikel is verschenen in Stedebouw en Architectuur 02/2019. Lees meer van Stedebouw en Architectuur in onze bibliotheek.