KCAP wint competitie woon- en werkcomplex Toulouse

Toulouse is een belangrijk centrum voor luchtvaart, onderzoek en onderwijs. De stad is de thuisbasis van Airbus en van een aantal grote universiteiten; mede hierdoor wil - en moet - de stad uitbreiden. Daarom heeft de gemeente een industriegebied ten zuidoosten van het centrum, Montaudran, aangewezen voor transformatie tot de nieuwe stadswijk Toulouse Aerospace.

De voormalige landingsbaan van het vliegveld - ‘le Piste des Géants', waar beroemde luchtvaartpioniers als Antoine de Saint-Exupery hun vluchten uitvoerden - dient als drager voor de nieuwe wijk en zal worden getransformeerd tot een twee kilometer lang lineair bos. Altiplano ligt precies aan het einde van deze landingsbaan: een prominente plek die vraagt om een gebouw met een ambitieus, iconisch ontwerp. Daarom ontwierp KCAP een toren als marker, geflankeerd door een lager, horizontaal volume. De toren staat echter niet direct in de as van de landingsbaan. In plaats daarvan wordt ‘le Piste des Géants' afgesloten door een 25 meter brede, monumentale overspanning; deze luchtbrug verbindt de toren met het lagere volume en overspant de brede trap die de aansluiting vormt tussen de landingsbaan en de aangrenzende, hoger gelegen wijk.

Architectonische statement

​Uitdaging was daarbij om een architectonisch statement te maken dat monumentaal is, maar ook duurzaam, dat ingebed is in de stad en goed functioneert als gebouw. Het programma in de toren bestaat uit appartementen. De kantoren en co-working spaces bevinden zich in de laagbouw en de luchtbrug. Voor de co-working spaces ontwierp KCAP een grote en open kantoorruimte met een loggia met uitzicht op het lineaire bos, om daarmee de unieke locatie zo goed mogelijk te benutten. De co-living appartementen - compacte woonruimtes voor jonge professionals, onderzoekers en starters - delen samen een dakterras dat uitkijkt over de wijk en het stadscentrum.

​"KCAP heeft als ambitie om leefbare steden te creëren. Dat de opdracht vroeg om een monumentaal gebaar vormde in zekere zin dus een uitdaging. Onze oplossing was om de menselijke maat te zoeken: in de afmetingen van de overspanning, maar ook in het ontwerp op straatniveau - vooral bij het lagere volume", legt Xavier Blaringhem, partner bij KCAP, uit. De bouwvolumes zijn afgestemd op hun locatie en op de manier waarop ​ ze benaderd worden. De straat direct achter het complex - de rue Tarfaya - ligt bijvoorbeeld op een hoger niveau dan de landingsbaan; daar komt bij dat deze straat een doorgangsweg is, en de toegang tot het gebouw daardoor minder goed leesbaar is. Maar de rue Tarfaya is ook de locatie van de toekomstige bus- en metrohalte, waardoor het hier des te belangrijker was om op straatniveau te ontwerpen vanuit de menselijke maat.

Prettig biodivers

​De trap onder de overspanning verbindt ‘le Piste des Géants' met de rue Tarfaya en overbrugt daarmee het bestaande hoogteverschil. De trap is echter niet alleen bedoeld als circulatieruimte, maar ook als een uitnodigende publieke plek waar mensen kunnen afspreken, in de schaduw kunnen zitten en kunnen lunchen. De trap is weelderig beplant en fungeert als een verlengstuk van het lineaire bos. Dat is niet alleen prettig voor de menselijke ‘gebruikers', maar helpt ook dieren bij het slechten van de barrière tussen de landingsbaan en de rue Tarfaya: de trap is dus meer dan alleen een visuele of stedelijke ingreep, maar heeft een belangrijke ecologische functie. Daarnaast is ook het - niet voor mensen toegankelijke - dak van de luchtbrug ingericht als een opgetild ecosysteem en als katalysator voor stedelijke biodiversiteit.

Casus voor de stad

​Toulouse is zich, als stad, sterk bewust van de gevolgen van klimaatverandering; niet alleen heeft het gebied regelmatig last van hittegolven, maar de gemeente ziet ook de urgentie van duurzaamheids-maatregelen en CO2-reductie duidelijk in - op alle fronten, inclusief de bouwsector. Voor KCAP dient Altiplano als een voorbeeldproject, dat kan laten zien hoe bouwprestaties kunnen worden verbeterd en de ecologische voetafdruk kan worden verkleind. Bijzonder is hierbij de gevel, omdat daar een direct verband te zien is tussen de materiaalkeuze en het terugdringen van de klimaatimpact. De gevel zal worden uitgevoerd in lichtgewicht houten prefab-elementen, die in Frankrijk nog maar een paar keer eerder voor hoogbouw zijn toegepast; het hout zal worden bekleed met metalen gevelbekleding, die zorgt voor textuur in het gevel. Voor deze bekleding heeft KCAP gekozen voor een lichte, 'moderne' kleur in plaats van het 'klassieke' roze van Toulouse (de bijnaam van de stad is, door het veelvuldige gebruik van terracotta baksteen, La Ville rose). Xavier Blaringhem: "Altiplano bevestigt opnieuw de historische rol van Toulouse als centrum voor innovatie, reden waarom de gemeente ervoor gekozen heeft het project dit jaar op de MIPIM heeft presenteren. Daarnaast is het project een ijkpunt voor KCAP en benadrukt het ons internationale profiel als architecten - we zijn er dus trots op dat we het nu aan de wereld mogen laten zien."