Een stapje dichterbij het optimale gebouw

dinsdag 11 mei 2021
Parametrisch ontwerpen speelt in steeds meer projecten een rol. Zo ook bij ingenieurs- en adviesbureau Arup. “We zijn ervan overtuigd dat je door de kracht van computers tot betere ontwerpen en, uiteindelijk, betere gebouwen komt”, aldus adviseur Paul Jansen.

Arup zet parametrisch ontwerpen in op drie niveaus: product, gebouw en omgeving. Jansen: “Op product- en gebouwniveau kijken we hoe de vorm van gebouwelementen zodanig geoptimaliseerd wordt dat ze beter gaan presteren. Bijvoorbeeld op basis van omgevingsfactoren, zoals zoninval en winddoorlating. Deze elementen zijn relatief eenvoudig mee te nemen in modellen. Op gebiedsniveau onderzoeken we hoe je tot een stedenbouwkundige massa komt die voldoet aan de wensen van de verschillende stakeholders.”

Jansen schetst een voorbeeld: “Een projectontwikkelaar wilde op een binnenstedelijke locatie 750 woningen kwijt, maar had moeite om het parkeerontwerp daarin te passen. Daarop maakten wij een parametrisch model om verschillende scenario’s te testen. Daaruit bleek dat dit alleen met een parkeergarage werkte. Als je dan kijkt naar wat dit voor de businesscase betekent, dan kunnen we bijvoorbeeld ook een module opbouwen op basis van de residuele grondwaarden. Zo optimaliseer je het hele stedenbouwkundige ontwerp.”

Architect aan het roer

Het proces van parametrisch ontwerpen is in recente jaren een verandering doorgegaan. Het samenstellen van datasets is vervangen door het opzetten van een bepaald algoritme. “Het gaat nu meer om het invoeren van een logica zodat de computer zelf datasets produceert. Samen met de klant bepaal je welke ambities er zijn, waarna je zaken als maximale hoogtes en breedtes bepaalt. En ook op welke footprint er massa’s geproduceerd kunnen worden. Al die legodeeltjes bepalen wij. We stoppen het in de computer en die genereert talloze ontwerpen.”

Impressie Smakkelaarspark
Render van Smakkelaarspark in Utrecht. Het stedenbouwkundige plan is gemaakt met behulp van parametrisch ontwerp. © Arup

Afhankelijk van de logica en de vrijheid die de computer krijgt, komen er wel ‘honderden tot duizenden’ opties uit. “Die kunnen we vervolgens analyseren aan de hand van Key Performance Indicators (KPI), zoals bezonning. Wij bepalen dus wat we een acceptabel ontwerp vinden.” Jansen neemt een voorbeeld aan een woningproject in Londen aan de Theems: hoe meer woningen je kunt realiseren met uitzicht op de Theems, hoe hoger de verkoopwaarde. Met parametrisch ontwerpen kun je hiervoor het optimale ontwerp berekenen. “Ook uitzicht op groen of blauw, of op binnenterreinen in verband met de veiligheid van spelende kinderen, zijn zo te berekenen.”

De mate van vrijheid die de ontwerper in dit proces heeft, is nagenoeg eindeloos. Jansen laat aan de hand van diverse visualisaties zien hoe de KPI’s met behulp van schuifjes te beïnvloeden zijn, waarna de computer het aantal geschikte ontwerpen bijstelt op basis van de wensen. “Je ziet meteen welke opties qua  bouwmassa’s overblijven”, vertelt Jansen. “Zo kan de architect op basis van de parametrische input uiteindelijk het stedenbouwkundige plan maken, zoals is gebeurd voor het Smakkelaarspark in Utrecht.”


Dit is een verkorte versie van het artikel 'Een stapje dichterbij het optimale gebouw' uit de nieuwste editie van Stedebouw & Architectuur. Je kunt deze editie vanaf 21 mei online lezen in onze digitale bibliotheek. Of houd www.stedebouwarchitectuur.nl in de gaten voor mee nieuws.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

De iconische woontoren Elements in Amsterdam is dankzij parametrisch design van Arup ontworpen. © Beauty and the Bit

Meer artikelen met dit thema

Is het materialenpaspoort waardevol voor de architect?

24 mei om 08:00 uur
In een toekomst die nabijer is dan we denken, kampen we met een schaarste van grondstoffen. Om ons daarop voor te…
Lees verder »

'Circulair bouwen is geen walhalla'

17 mei om 08:00 uur
We bevinden ons op een kantelpunt. We weten dat we het zonder hergebruik van materialen niet gaan redden, maar…
Lees verder »

'Verbinding is een cruciale taak van de architect'

10 mei om 08:00 uur
Fred Schoorl, directeur van de Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA), is door Duurzaam Gebouwd…
Lees verder »

Eerste Nederlandse huis van 3D-geprint beton overhandigd

30 apr om 10:11 uur
De eerste huurder van de eerste Nederlandse woning van 3D-geprint beton kreeg op 30 april de sleutel. Het…
Lees verder »

Minitopia: 100 zelfbouwers kunnen droomhuis realiseren in Eindhoven

29 apr om 16:34 uur
In de nieuwe Eindhovense wijk Buurtschap te Veld is ruimte voor 100 eigenzinnige compacte woonvormen. De…
Lees verder »

Nieuwste editie Stedebouw & Architectuur verschijnt op 20 mei

23 apr om 12:10 uur
De volgende editie van Stedebouw & Architectuur draait volledig om het thema Circulair Bouwen. Centraal staan…
Lees verder »

BIG ontwerpt ultraduurzaam hoofdkwartier voor Oppo R&D

19 apr om 11:22 uur
Smartphonefabrikant Oppo laat in China een nieuw hoofdkwartier bouwen voor de R&D-afdeling. Het gebouw neemt…
Lees verder »

Een nieuw likje verf

6 apr om 12:34 uurtimer2 min
De website van Stedebouw & Architectuur is vernieuwd. Toch is dit niet alleen een nieuw likje verf; je leest…
Lees verder »