Hoe zorg je ervoor dat een schoolgebouw van vandaag ook over dertig jaar nog aansluit bij het onderwijs, de leerlingen en de wijk? Tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres, dat plaatsvindt op woensdag 4 november in de St@art van Apenheul in Apeldoorn, gaan drie doorontwikkeltafels met die vraag aan de slag. Ieder met een eigen onderwerp: het Integraal Huisvestingsplan, inclusie en het generieke Programma van Eisen.
Drie doorontwikkeltafels op het Duurzame & Gezonde Scholen Congres
maandag 12 oktober 2026
De tafels gaan de verdieping in op onderwerpen waar het Programma Onderwijshuisvesting (POHV) al actief mee bezig is. Niet om met een schone lei te beginnen, maar om bestaande instrumenten en inzichten samen met het werkveld verder te brengen.
Elke tafel wordt begeleid door twee gespreksleiders: een expert van Kenniscentrum Ruimte-OK en een deelnemer van de klankbordgroep van het Programma Onderwijshuisvesting. In ongeveer 90 minuten doorlopen de deelnemers steeds dezelfde opbouw: een introductie over de actuele stand van zaken, ophalen van dilemma's en knelpunten, formuleren van doorontwikkelpunten, en prioriteren daarvan tot de belangrijkste aanbevelingen per thema vanuit de deelnemers.
Aan het einde van de dag worden de opgehaalde aanbevelingen overhandigd aan de programmamanager van het Programma Onderwijshuisvesting zodat deze worden meegenomen naar het Ministerie van OCW. Zo krijgt de input van die dag een directe plek in het lopende programma. Marion Breg, sectorexpert bij Kenniscentrum Ruimte-OK, licht de drie tafels toe.
Tafel 1: Integraal Huisvestingsplan (IHP) – Samen sturen op toekomstbestendige onderwijshuisvesting
Voor het Integraal Huisvestingsplan is vanuit het POHV een landelijke richtlijn opgesteld. Bij deze tafel wordt de link gelegd tussen die richtlijn en de praktijk: wie maakt er al gebruik van, wat werkt goed, en welke suggesties zijn er voor de verdere ontwikkeling? "Daarbij denken we ook steeds breder dan alleen onderwijsvoorzieningen", vertelt Breg. Het gaat niet alleen om het schoolgebouw zelf, maar ook om de relatie met duurzaamheid en andere maatschappelijke opgaven in de wijk, zoals kinderopvang, zorg, cultuur, sport en welzijn. Ook nieuwe thema's als netcongestie en sturing op maatschappelijke waarde, met gezondheid en klimaatadaptatie als onderdeel daarvan, komen ter tafel.
Tafel 2: Inclusie - Samen bouwen aan inclusieve leeromgevingen
Deze tafel start met een korte introductie over de ontwikkelingen op het gebied van inclusie, met de ambitie van het Ministerie van OCW om in 2035 te komen tot inclusief onderwijs. Welke gevolgen heeft dat voor de huisvesting? Breg: "Hoe creëer je een gebouw waar álle kinderen zich thuis voelen?" Dat kan volgens haar sterk variëren: van fysieke en integrale toegankelijkheid tot prikkelarme of juist prikkelrijke ruimtes. Daarbij hoort ook een lastige vervolgvraag: wie betaalt die inclusieve voorzieningen, en is dat structureel of incidenteel? En hoe voorkom je dat je telkens opnieuw moet investeren? De tafel buigt zich dus niet alleen over wat een inclusief gebouw is, maar ook over welke richtlijnen daarvoor nodig/gewenst zijn.
Tafel 3: Generiek Programma van Eisen (PvE) – Samen sturen op de kwaliteit van onderwijshuisvesting
Vanuit het POHV is een generiek Programma van Eisen opgesteld, met als doel dat niet elke gemeente of school het wiel opnieuw moet uitvinden bij het realiseren van een gebouw. Dat generieke PvE moet minder discussie over basiskwaliteit opleveren, zodat er meer ruimte overblijft voor maatschappelijke ambities. Het instrument biedt ruimte om aanvullende ambities te vertalen naar concrete prestaties, bijvoorbeeld rond duurzaamheid, circulariteit en toekomstbestendigheid. Specifieke keuzes, zoals het ruimteprogramma, de onderwijsvisie, gebruikerswensen en locatie gebonden eisen, kunnen aanvullend worden uitgewerkt.
Een belangrijke vraag bij deze tafel is hoe het PvE actueel en toekomstbestendig blijft. "De sector wil een PvE waarin een bepaalde flexibiliteit is ingebouwd", legt Breg uit, "dit zodat een gebouw dat we nu realiseren, ook op langere termijn gemakkelijk aan te passen is, bijvoorbeeld bij een veranderde onderwijskundige visie, of aanpassing van leerlingaantallen." Daarnaast wordt gekeken hoe werkbaar het PvE in de praktijk is, en of er behoefte is aan extra handvatten, zoals een introductie of instructie bij het gebruik ervan.
Wil je meewerken aan de doorontwikkeling?
Wil je zelf meepraten over de toekomst van onderwijshuisvesting, en direct bijdragen aan aanbevelingen die worden overhandigd aan de programmamanager van het Programma Onderwijshuisvesting? Schuif dan aan bij een van de doorontwikkeltafels tijdens het Duurzame & Gezonde Scholen Congres op 4 november in Apeldoorn. Of je nu vanuit beleid, beheer, onderwijs of ontwerp bij dit vraagstuk betrokken bent: jouw ervaring en inzicht zijn precies wat deze sessies nodig hebben. Meld je aan en maak deel uit van het gesprek dat de onderwijshuisvesting van morgen vormgeeft.