3D IMRO en de omgevingsvergunning

dinsdag 9 mei 2017
timer 5 min
Eind 2016 heeft het ontwerpteam van de Nieuwe Tram Remise in Nieuwegein een aanbesteding gepubliceerd waarbij slechts een BIM en een STABU zijn geleverd aan de inschrijvers. Via een veld in BIM met de STABUcode zijn beide aan elkaar gekoppeld; er zijn geen 2D-tekeningen meer gemaakt. De inschrijvende aannemers hadden daar geen moeite mee en konden hoeveelheden eenduidig uit het model halen. Bij de gemeente Nieuwegein, waar de aanvraag voor de omgevingsvergunning plaatsvond, ging het minder soepel.

Dat staat niet op zichzelf, tot ergernis van ontwerpers en bouwers die meer en slimmer BIMmen. De vraag dringt zich op: waarom doet de overheid alles nog in 2D? Het opmaken van 2D-tekeningen is tijdrovend en foutgevoelig. Stel je voor dat we een bestemmingsplan met 3D-informatie kunnen gebruiken en er direct onze 3D-modellen kunnen terugplaatsen voor een bouwaanvraag - en daarmee direct het model bijwerken. Digitaaltechnisch is een 3D Informatie Model Ruimtelijke Ordening (IMRO) goed mogelijk. En omdat het efficiënter werkt, komt zo'n Planologisch Informatie Model er ook wel. Maar vooralsnog gaat dat proces traag – zie bijvoorbeeld de hiervoor genoemde casus in Nieuwegein. En dat terwijl door de nieuwe Omgevingswet snelheid geboden is.

Hobbels

Ruud Veenhof, van het bureau Rho adviseurs voor de leefomgeving, is betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet dat hierbij hoort. ”Het is een mega-operatie om van 26 wetten naar 1 Omgevingswet te komen. 5.000 wetsartikelen moeten teruggebracht worden naar 350. Dat staat gepland voor 2019. Het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) wordt daarna pas uitgerold, de oplevering staat gepland voor 2024,” aldus Veenhof. Hoe het DSO eruit gaat zien, is nog onduidelijk. Er is al wel een doelarchitectuur geformuleerd, maar nog geen programma van eisen. Hoe het eruit moet gaan zien? Een online platform voor belanghebbenden, initiatiefnemers en bevoegd gezag, een mix van ruimtelijkeplannen.nl en het Omgevingsloket online (OLO). Maar in de plannen tot nu toe is nog weinig sprake van een 3D-omgeving: “Zo blijft een op het eerste gezicht grote verandering als het werken met 3D-kaarten beperkt tot het verstrekken van 3D-informatieproducten en tonen van 3D-kaartbeelden in gebruikerstoepassingen.” 


Een van de problemen die de transitie vertragen, hangt samen met het verschil tussen bouwkundige informatiemodellen en geologische informatiesystemen: BIM versus GIS. Het klinkt eenvoudig, maar hoe plaats je een 3D-gebouwontwerp op exact de juiste plek in GIS? Abdoulaye Diakité, PostDoc bij de vakgroep 3D geo-information, concentreert zich onder andere op de manieren om BIM en GIS data te structureren, zodat die uitwisselbaar zijn. Het verschil in de wiskundige beschrijving van geometrie zit in het beschrijven van een solid of een surface. Aan een solid kunnen eigenschappen 
worden toegekend die voor een bouwer noodzakelijk zijn, maar voor een plantoetser niet. De vraag is nu: welke informatie is in welke omgeving voor wie op welk moment nodig?



Oplossing in de infrastructuur

In de infrastructuur weten ze wel raad met zo'n vraag. Daar is een georganiseerde aanpak al standaard. Systems Engineering voor eisenmanagement is daarvan een voorbeeld. Volgens Christian Otter, van Geonius, is de systematische aanpak in de infrastructuur een gevolg van dichte bekabeling van de ondergrond. Geonius gebruikt een integraal toegankelijk commercieel software platform om objecten te visualiseren vanuit verschillende bronnen en ontwerppakketten. Deze intermediair leest zowel BIM- als GIS-formats. Waar conversie nodig is, programmeert Otter mappings die uitwisseling mogelijk maken. Deze werkwijze levert het bewijs, juist ook voor lokale overheden, dat een oplossing (en daarmee de transitie naar 3D) technisch goed mogelijk is.

Markt aan zet

Voor de verdere ontwikkelingen naar 3D zijn vooral marktpartijen aan zet. Die ruimte wordt ook geboden in de DSO doelarchitectuur. Daarin staat dat het stelsel open moet zijn: “Open betekent dat het digitaal stelsel waar dat kan en mag functionaliteiten, content en gegevens vrij beschikbaar stelt. Derden zoals softwareontwikkelaars hoeven zich daardoor minder bezig te houden met het verzamelen van content en gegevens en kunnen zich meer richten op het leveren van toegevoegde waarde.” Dat kan goed uitpakken, zoals in Nieuwegein bleek. Want de behandeling van de aanvraag in Nieuwegein is uiteindelijk succesvol digitaal verlopen. Maar niet in 3D! Omdat de systemen van de ambtenaren het model niet konden behandelen. Het is gelukt met behulp van lichtgewicht 2D-extracten uit BIM, bekeken met een gratis beschikbare viewer. Maar wel door een commercieel bedrijf ontwikkeld. 

Meer informatie

Deze tekst is gebaseerd op een Booosting themabijeenkomst over dit onderwerp op 30 maart jl. Zie ook: sm-a.nl en booosting.nl

Dit artikel is gepubliceerd in Stedebouw & Architectuur, thema Duuzaam Bouwen 2017. Heeft u een lidmaatschap bij ons, dan kunt u deze editie in zijn geheel gratis downloaden in onze bibliotheek.
Liever een fysiek exemplaar? Bestel hem los na via onze klantenservice voor € 25,- (excl. BTW en verzendkosten).

Auteur: Pim Marsman, architect en eigenaar van studiomarsman en tevens penningmeester van stichting Booosting, een platform van koplopers in innovatie.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Nederlands paviljoen voor Expo 2020 Dubai open voor publiek

30 sep om 10:36 uur
Vanaf 1 oktober is het Nederlands paviljoen tijdens wereldtentoonstelling in Dubai open voor publiek. De…
Lees verder »

Transities op gang brengen met The Butterfly Effect

14 sep om 10:08 uur
Voor de Design Challenge ‘Onze Energie Ons Landschap’ maakte het team van VenhoevenCS, DS Landschapsarchitecten en…
Lees verder »

Digitalisering kan bouwsector helpen met slimmere stedelijke ontwikkeling

1 sep om 08:00 uur
Volgens de Verenigde Naties leeft 68% van de wereldbevolking in 2050 in stedelijke gebieden. In Europa zien we een…
Lees verder »

Woningbouw als kritiek van het alledaagse leven

27 jul om 08:00 uur
We staan aan het begin van een fundamentele verandering. De milieucrisis – een ‘stapelcrisis’ (aldus Markus…
Lees verder »

Vastgoed holistisch benaderen, wat houdt het in?

13 jul om 09:32 uur
Slechts enkele jaren geleden was het nog vreemd om te zeggen dat je projectontwikkeling of een (her)ontwikkeling…
Lees verder »

Woontoren Stories – een verhaal van vele facetten

18 jun om 08:00 uur
Stories is de nieuwste aanwinst binnen Kavel 20, een verzameling van zes zelfbouwkavels binnen het Amsterdamse…
Lees verder »

Is het materialenpaspoort waardevol voor de architect?

24 mei om 08:00 uur
In een toekomst die nabijer is dan we denken, kampen we met een schaarste van grondstoffen. Om ons daarop voor te…
Lees verder »

Een stapje dichterbij het optimale gebouw

11 mei om 08:00 uur
Parametrisch ontwerpen speelt in steeds meer projecten een rol. Zo ook bij ingenieurs- en adviesbureau Arup. “We…
Lees verder »