Nieuws

Uitkijktoren geeft zicht op nieuwe natuur

Op 8 juni is de uitkijktoren bij de Goddeleaze Singel bij het Friese Feanwalden geopend. De toren, die de naam It Goddeleas Fiersicht draagt, is zo’n 8 meter hoog en bestaat uit 44 lagen van betonblokken. Vanaf de toren hebben bezoekers zicht over nieuwe natuur, die is gecreëerd ter compensatie van de aanleg van de Centrale As. Deze nieuwe weg loopt van Drachten naar Dokkum.

Alle drie gemeenten die de Centrale As doorkruist hebben vanuit het projectbureau een ton gekregen om een kunstwerk te realiseren langs de route. Eind 2016 is het eerste kunstwerk geplaats: de stalen zeilen bij het Hendrik Bulthuis-aquaduct. Kunstwerk nummer twee is een uitkijktoren bij de Goddeleaze Singel. 

De toren bestaat uit 44 lagen van 18 cm hoog. Deze geven een beeld van een uit grondlagen bestaande doorsnede van de bodem. Elke laag bestaat uit 18 blokken. Deze ronde, betonnen uitkijktoren wordt gebouwd op een anderhalve meter hoge terp.

De betonblokken zijn vervaardigd door Noppert Beton. “Aanvankelijk zou de toren uit baksteen worden opgetrokken,” aldus bedrijfsleider Syds Wiersma. “Dat bleek met het beschikbare budget niet uit te kunnen. De architect kwam vervolgens met een 3d geprinte toren op schaal bij de aannemer, G. de Haan& Zn. De toren zou goed gemaakt kunnen worden met een 3d betonprinter, was zijn idee. Maar de techniek is nog niet zover dat je ter plekke een dergelijk bouwwerk kunt printen. De toren met betonblokken zou wel kunnen, bedacht de aannemer. We werken vaker met deze aannemer samen, daarom moest hij aan ons denken.”


Technische tekeningen

“Vervolgens kwam de architect bij ons langs met zijn tekening. Dat was meer een schets. Als betonbedrijf hebben we meer dan dat nodig. Voor een dergelijk ontwerp hebben we goede technische tekeningen nodig. Ook moet er voldoende ruimte zijn op het tasveld om de elementen op te slaan. Gaandeweg kwamen we nog wat dingen tegen. Bijvoorbeeld wat betreft de kleuren. Een eindeloos pallet aan kleuren is voor ons niet werkbaar.

Ook was het even zoeken naar de juiste productiemethode. De toren is uit verschillende lagen opgebouwd. De architect wilde daarin verspringingen creëren. Om dit te werkstellingen, zouden we elke keer de bekisting aan moeten passen. Dat vroeg te veel werk. Gelukkig hebben we er samen iets op gevonden waardoor dat uiteindelijk niet hoefde, zonder dat je repeterende elementen ziet.”

Speciale mal

Voor de toren is een speciale mal gemaakt, in dezelfde vorm als de toren. De betonblokken zijn laagje voor laagje gestort en genummerd. In elke laag ligt een traptrede, zodat bij de opbouw de trap direct op zijn plaats komt. De verschillende lagen bestaan uit vier kleuren beton, waarvan de kleuren gebaseerd zijn op de kleuren van de bodem.

Sinds 8 juni kunnen passanten vanaf de toren uitkijken over de nieuwe natuur, die dankzij de aanleg van de nieuwe autoweg is gerealiseerd. De uitkijkhoogte van ongeveer acht meter is even hoog als het maaiveld in de IJstijd. Het ontwerp van de uitkijktoren is van Next Architecten (die ook het lichtplan van de nieuwe weg bedacht) en beeldend kunstenaar Paul Edens.

Het landschap van de Noardlike Fryske Walden werd gevormd door de ijstijden. Zo is het idee ontstaan om een landmark te creëren dat het oude maaiveld terugbrengt door een grondboring terug in de tijd te maken.

Dit artikel is verschenen in B:ton nummer 1, juni 2018.



Dit artikel komt uit Bton

Deel dit artikel