Alternatief voor metershoge geluidschermen in woonkern

De Graafseweg is niet slechts een doorgaande weg, het is ook het adres van vele bewoners. Door de groei van het verkeer is door de jaren heen een conflict ontstaan tussen de doorstroming en de woonkwaliteit. De beheerder van de weg, de provincie Gelderland, heeft daarom besloten geluidswerende voorzieningen te treffen.

Bewoners die fel tegen plaatsing van het geluidsscherm

In eerste instantie werd gedacht aan een metershoog geluidsscherm. Een eenvoudige en doeltreffende voorziening die snel en tegen relatief lage kosten te realiseren zou zijn. Ondanks dat vanuit functioneel oogpunt geluidsschermen de ideale oplossing voor de geluidsoverlast van de bewoners was, waren het nu net deze bewoners die fel tegen plaatsing van het geluidsscherm in opstand kwamen. De bewoners vreesden voor vervuiling, blokkade van uitzicht, waardevermindering van hun huizen en aantasting van het landelijke karakter van de woonkern Alverna.

Het project in Alverna is een van de vele voorbeelden van infratecture, architectuur en infrstructuur ineen. 

Ruimtelijk en visueel zouden de schermen het dorp namelijk in tweeën splitsen. De provincie heeft dit scherp in de gaten gehad en koos voor een ontwerptraject op basis van participatie.

In samenwerking met bewoners

Een professioneel ontwerpbureau heeft in samenwerking met bewoners de mogelijkheden ontwerpend verkend. Het doel was duidelijk; verminderen van de geluidsoverlast. De manier waarop dat echter bereikt moest gaan worden, was open en vormde de inzet van het participatietraject. In dit ontwerptraject is veel aandacht uitgegaan naar ruimtelijke kwaliteit, uitzicht, identiteit en woonkwaliteit. Er is niet gedacht in standaardoplossingen, maar er is gezocht naar een combinatie van kwaliteitsverbeterende maatregelen. Uiteindelijk is door een combinatie van slimme oplossingen een ruimtelijk ontwerp ontstaan dat het geluid reduceert en is er ook een ruimtelijk beeld ontstaan waarmee iedereen tevreden is.

Combinatie van ingrepen

Het unieke van de Alverna-oplossing is gelegen in de combinatie van ingrepen die op een ingenieuze wijze tot één geheel zijn samengesmolten. Zo is de weg een halve meter verlaagd. Een halve meter bleek op deze locatie relatief eenvoudig te realiseren, zonder dat er ingewikkelde civieltechnische constructies voor nodig waren. Met de vrijgekomen grond zijn aan weerszijden van de weg aarden wallen gerealiseerd.

Het verdiepen van de weg

Deze wallen zijn aan de wegzijde voorzien van geluidsabsorberende materialen, terwijl de wallen aan de bewonerszijden zijn ingeplant met een rijke combinatie van grassen en bloemen. Door het verdiepen van de weg in combinatie met de aarden wallen zijn vanuit de woningen alleen nog daken van hoge auto’s zichtbaar. Het uitzicht voor omwonenden is daardoor niet enkel in stand gehouden maar versterkt.

Nauwelijks meer auto’s in het zicht

Vanaf nu hebben de omwonenden nauwelijks meer auto’s in het zicht, een veel rijkere beplanting voor de deur en zijn de woningen aan de overzijde nog steeds zichtbaar. Tevens is de weg uitgevoerd met geluidsreducerend asfalt. Naast deze fysieke ingrepen is de toegestane rijsnelheid verlaagd. Dit pakket van maatregelen bleek voldoende voor de gewenste geluidsreductie. Eventueel had ook nog gevelisolatie en geluidswerend glas in de woningen onderdeel van het pakket kunnen worden, als dat nodig was gebleken.

European Soundscape Award

Tot op detailniveau is aan deze oplossing gewerkt, waarbij technische kennis van geluid, verharding, beplanting en geotechniek de basis heeft gevormd voor een goed doordacht, integraal ontwerp. Met de combinatie van al deze maatregelen zijn zowel de ruimtelijke problemen als ook het geluidsprobleem door een integraal pakket van maatregelen opgelost. Een slimme maar eenvoudige oplossing waarmee iedereen blij is en waarvoor de provincie Gelderland in 2011 de European Soundscape Award kreeg toegekend. Ja, inderdaad, ook voor soundscapes zijn Europese prijzen in de wacht te slepen…

Het project in Alverna is een van de vele voorbeelden van infratecture, architectuur en infrastructuur ineen. Over dit onderwerp schreef Marc Verheijen het boek Infratecture, een publicatie van NAi/010 Publishers, met daarin ook een lemma over het project in Alverna.