Artikel

'Multimodale mobiliteit maakt meer mensen gelukkig'

De file is een symptoom van een vervoersysteem dat op z’n limieten botst. Dat komt door het onverwacht grote succes van het autosysteem, zou je kunnen zeggen, al wil ‘veel autoverkeer’ niet noodzakelijk zeggen dat mensen ook ‘veel mobiliteit’ genieten. Al te vaak worden beide begrippen door elkaar gebruikt, stelt Kris Peeters, mobiliteitsexpert. Hij licht hij zijn visie toe aan ReScape.

"Antropologen zijn er nog niet uit waarom wij zo graag onderweg zijn. Zit het in onze genen of is het nog een overblijfsel van onze voorgeschiedenis als nomaden? Dat wij graag onderweg zijn, weten we wel zeker. Of mensen nu in Afrika, Azië, Amerika of Europa leven, blijkbaar hebben ze allemaal een ingebouwde behoefte aan verplaatsingen. Gemiddeld genomen willen ze zich drie keer per dag verplaatsen, voor een duurtijd van 60 tot 90 minuten. Daarbij maakt het niet uit wat het doel is van de verplaatsing. Wie de hele dag thuis werkt zal ‘s avonds eens de benen willen strekken en een wandeling maken. Wie de hele dag al onderweg was voor het werk, zal ‘s avonds vooral thuis willen blijven."


"Dit mechanisme staat in de verkeerskunde bekend als de BREVER-wet: de wet van Behoud van REistijd en VERplaatsing. Hij maakt dat het geen sinecure is om de files op te lossen. Stel dat we daarin zouden slagen, dan zouden we helemaal geen tijd winnen. We zouden die immers vrolijk opsouperen tot we aan het vermelde tijdsbudget zitten. Hoogstens zouden we afstand winnen: binnen hetzelfde tijdsbudget zouden we ons verder kunnen verplaatsen. Maar of we daardoor ook mobieler zouden zijn? Het antwoord is ontkennend. Mobiel is hij of zij die binnen zijn tijdsbudget veel verschillende activiteiten kan doen. Dat is de gelukkig mobiele mens."

Gelukkige mobiliteit

"Wie z’n volledige tijdsbudget noodgedwongen besteedt aan de woon-werkverplaatsing, heeft misschien veel kilometers afgelegd, maar is niet echt mobiel. Hij of zij geraakt op termijn gefrustreerd en zal uitkijken naar alternatieven: ander werk, een woonplaats dichterbij of een snellere vervoermodus. Onze vakantieverplaatsingen vertellen ons het meest over wat gelukkige mobiliteit echt is. Dan kiezen we er spontaan voor. We gaan wandelen, fietsen, skiën, zeilen en voelen ons uitermate mobiel, ook al leggen we eerder kleine afstanden af. Als we achteraf aan de thuisblijvers vertellen over hoe geweldig de vakantie is geweest, zullen we het wel over deze verplaatsingen hebben en niet over de stresserende duizend kilometers lange autorit ernaartoe. Bepalend voor de kwaliteit van je verplaatsing is de beleving, iets wat we met onze obsessie voor het oplossen van files en het ingebeelde winnen van tijd nogal eens vergeten."

Verkeer

"De huidige drukte op de wegen is het resultaat van onze massale keuze voor individueel gemotoriseerd verkeer. Het systeem bestaat enerzijds uit de uitgebreide infrastructuur van snelwegen, ringwegen, hoofdwegen tot en met de lokale wegen met uitsluitend een ontsluitingsfunctie, lokale wegen en straten toe. En anderzijds uit het rollend materieel zoals auto’s en vrachtwagens. Dat systeem stuit meer en meer op z’n grenzen. Het werkt nog relatief goed buiten de spitsuren, voor zover zich geen onvoorziene incidenten voordoen zoals ongelukken en even abstractie gemaakt van alle negatieve neveneffecten die nu dagelijks in het nieuws komen: klimaat-, milieu- en gezondheidseffecten. Het probleem is dat onze blik op mobiliteit gaandeweg vernauwd is tot deze ene vorm van mobiliteit. Gaandeweg zijn we onze mobiliteit gaan identificeren met dit systeem, waardoor we alle andere modi zijn gaan verwaarlozen."

Geen autohater

"Of ik een autohater ben? In geen geval. Als geen ander ben ik gefascineerd door het culturele fenomeen ‘auto’ en lid zijnde van een maatschappij die zichzelf afhankelijk heeft gemaakt van de auto gebruik ik hem ook regelmatig. Alleen besef ik maar al te goed dat de jaren zestig en zeventig, toen nog een beperkt aantal wagens en vrachtwagens rondreed en de slogan ‘mijn auto, mijn vrij- heid’ nog iets betekende, voorgoed voorbij zijn."

De mobiliteit van de toekomst

"De essentie van mijn boodschap is dat mobiliteit een goed is dat ons gelukkig maakt. Alleen door de domme manier waarop we onze mobiliteit vandaag organiseren, wordt het een probleem en worden we er vaak eerder ongelukkig van. Kijk maar naar de stadsmonitor, waaruit recent weer bleek dat we het verkeer als ons grootste probleem ervaren. Het is een bron van angst en hinder geworden."


"Maar ik ben positief. Naarmate het probleem 
urgenter wordt, is de bereidheid tot verandering ook groter. Dat proces gaat steeds sneller. De laatste jaren zagen we een ware explosie van nieuwe mogelijkheden en is de evolutie naar een multimodale(re) mobiliteit heel duidelijk ingezet. Die zal niet alleen ons, maar ook meer mensen gelukkig maken. Want een van de hoofdproblemen van ons huidige mobiliteitssysteem wordt nog te weinig benoemd: het beperkt de mobiliteit van veel mensen. Denk aan kinderen die niet meer alleen naar school of naar hun vriendjes mogen, omdat het autoverkeer te gevaarlijk is. Of denk aan de ouderen die niet meer over een auto beschikken en niet meer op eigen kracht in de winkel geraken, want de buurtwinkel is gesloten en de supermarkt ligt op een autolocatie waar je met de fiets of te voet niet meer geraakt. De multimodale mobiliteit van de toekomst zal dan ook inclusiever zijn en dus rechtvaardiger."

Dit artikel verscheen in ReScape nr. 2 2018, Dossier Mobiliteit. U downloadt dit nummer in onze bibliotheek.



Dit artikel komt uit ReScape

Deel dit artikel